అశ్రూణి ముముచే తేషాం దర్శనాత్సా పునఃపునః। `న శ్రద్ధేయం తతస్తేషాంర్శనం వై పునఃపునః
వారిని చూసి జరితా మళ్లీ మళ్లీ కన్నీళ్లు పెట్టుకుంది. అయినా వారి ఏడుపు ఆమెకు నమ్మశక్యంగా అనిపించలేదు.
ఇతి మత్వాఽబ్రవీద్వాకజరితా పుత్రగృద్ధినీ।' ఏకాకశశ్చ పుత్రాంస్తన్త్ర్శమానాన్వపద్యత
ఇలా ఆలోచించి, తన కుమారుల కోసం తపిస్తున్న జరితా, ఒంటరిగా వణుకుతూ వారివద్దకు వెళ్లింది.
జరితా తు పరిష్వజ్యుత్రస్నేహాచ్చుచుమ్బ హ
తల్లి ప్రేమతో జరితా తన కుమారులను ఆలింగనం చేసి ముద్దుపెట్టుకుంది.
తతోఽభ్యగచ్ఛత్సహసమన్దపాలోఽపి భారత। అథ తే సర్వ ఏవైనం భ్యనన్దంస్తదా సుతాః
ఆ సమయంలో మండపాలుడు కూడా త్వరగా అక్కడికి వచ్చాడు. అప్పుడు అతని కుమారులందరూ అతడిని చూసి ఆనందించారు.
గురుత్వాన్మన్దపాలస్తపసశ్చ విశేషతః। అభివాదామహే సర్వే తపక్షాః ప్రసాదతః
మండపాలుని వయస్సు, తపస్సు వల్ల అక్కడి తపస్వులందరూ అతనికి గౌరవంగా నమస్కరించారు.
ఏవముక్తవతాం తేషాం తనన్ద్య మహాతపాః। పరిష్వజ్య తతో మూ ఉపాఘ్రాయ చ బలకాన్। పుత్రాన్స్వయం సమాహూయతః ప్రోవాచ గౌతమః
అలా అందరూ మాట్లాడిన తర్వాత, ఆ మహాతపుడు ఆనందంతో తన కుమారులను ఆలింగనం చేసి, వాసన పూసి, గౌతముడు తన కుమారులను పిలిచి మాట్లాడాడు.
లాలప్యమానమేకైకంరితాం చ పునఃపునః। న చైవోచుస్తదా కింతమృషిం సాధ్వసాధు వా
ప్రతి బిడ్డను మళ్లీ మళ్లీ ముద్దాడుతుండగా, వారు ఆ ఋషికి ఏమీ చెప్పలేదు, మంచిదైనా చెడ్డదైనా మాట్లాడలేదు.
జ్యేష్ఠః సుతస్తే కత కతమస్తస్య చానుజః। మధ్యమః కతమశ్చైవ యాన్కతమశ్చ తే
వారిలో ఎవరు నీ పెద్ద కుమారుడు? ఎవరు అతని తమ్ముడు? ఎవరు మధ్యవాడు? వారిలో ఎవరు నీ కుమారుడు?
ఏవం బ్రువన్తం దుఃఖాకం మా న ప్రతిభాషసే। కృతవానస్మి హవ్యానైవ శాన్తిమితో లభే। `ఏవముక్త్వా తు తాం మన్దపాలస్తదాఽస్పృశత్
ఇలా అడుగుతున్నా, నీవు బాధతో ఉన్నా, ఎందుకు సమాధానం చెప్పడం లేదు? నేను హవిస్సులు సమర్పించి శాంతిని పొందాను. ఇలా చెప్పి మండపాలుడు ఆమెను తాకాడు.
కిం ను జ్యేష్ఠేన తే కిమనన్తరజేన తే। కిం వా మధ్యమజాతేన కిం కనిష్ఠేన వా పునః
నీకు పెద్దవాడిలో ఏముంది? అతని తమ్ముడిలో ఏముంది? మధ్యవాడిలో ఏముంది? లేదా చిన్నవాడిలో ఏముంది?
యాం త్వం మాం సర్వతో హీనాముత్సృజ్యాసి గతః పురా। తామేవ లపితాం గచ్ఛ తరుణీం చారుహాసినీమ్
నన్ను అన్ని విధాలా తక్కువగా భావించి వదిలేసి వెళ్లిపోయావు. ఇప్పుడు నీవు మెచ్చుకున్న ఆ యువతిని దగ్గరకు వెళ్ళు.
న స్త్రీణాం విద్యతే కించిదముత్ర పురుషాన్తరాత్। సాపత్నకమృతే లోకే నాన్యదర్థవినాశనమ్
ఇక్కడ స్త్రీలకు పురుషులకంటే వేరే ఏమీలేదు. సహధర్మిణి పోటీ తప్ప, ఈ లోకంలో మరేదీ లక్ష్యాన్ని నాశనం చేయదు.
వైరాగ్నిదీపనం చైవ భృశుద్వేగకారి చ। సువ్రతా చాపి కల్యాణీ సర్వభూతేషు విశ్రుతా
అది శత్రుత్వాన్ని రెచ్చగొడుతుంది, తీవ్రమైన కలవరాన్ని కలిగిస్తుంది. అయినా ఆమె మంచి ఆచారంతో, శుభ్రతతో, అందరికీ ప్రసిద్ధురాలు.
అరున్ధతీ మహాత్మానం వసిష్ఠం పర్యశఙ్కత। విశుద్ధభావమత్యన్తం సదా ప్రియహితే రతమ్
అరుంధతి, మహాత్ముడైన వశిష్ఠుని మీద అనుమానం వేసింది. అతను ఎప్పుడూ పవిత్రమైన మనస్సుతో, ఆమె మేలుకోసమే ఉండేవాడు.
సప్తర్షిమధ్యగం వీరమవమేనే చ తం మునిమ్। అపధ్యానేన సా తేన ధూమారుణసమప్రభా। లక్ష్యాఽలక్ష్యా నాభిరూపా నిమిత్తమివ పశ్యతి
సప్తర్షుల మధ్యలో ఉన్న ఆ ఋషిని, పొగ అగ్నిలా ప్రకాశించే వాణ్ణి, అరుంధతి అనుమానంతో చూసింది. అతడిని ఒకసారి కనిపించేలా, మరొకసారి కనిపించనట్లుగా, సూచనలా చూశింది.
అపత్యహేతోః సంప్రాప్తం తథా త్వమపి మామిహ। ఇష్టమేవం గతే హి త్వం సా తథైవాద్య వర్తతే
నీవు సంతానంకోసం నన్ను చేరినట్లే, ఇప్పుడు ఆమె కూడా అలాగే వ్యవహరిస్తోంది.
న హి భార్యేతి విశ్వాసః కార్యః పుంసా కథంచన। న హి కార్యమనుధ్యాతి నారీ పుత్రవతీ సతీ
పురుషుడు భార్యపట్ల ఎప్పుడూ పూర్తిగా నమ్మకం పెట్టుకోకూడదు. ఎందుకంటే, సతీమంతులైనా, పిల్లలు ఉన్నా, స్త్రీలు తమ బాధ్యతలపై మనసు నిలుపుకోరు.
తతస్తే సర్వ ఏవైనం పుత్రాః సమ్యగుపాసతే। స చ తానాత్మజాన్సర్వానాశ్వాసయితుముద్యతః
ఆ తరువాత అతని పిల్లలందరూ చుట్టూ చేరి, అతనికి సేవ చేశారు. అతను కూడా వారందరినీ ఓదార్చేందుకు ప్రయత్నించాడు.
యుష్మాకమపవర్గార్థం తీ జ్వలనో మయా। అగ్నినా చ తథేత్యేతిజ్ఞాతం మహాత్మనా
మీ విముక్తి కోసం నేనే అగ్నిలో ప్రవేశించాను. మహాత్ముడు అనుగ్రహించినట్లే అగ్నిదేవుడు కూడా అంగీకరించాడు.
అగ్నేర్వచనమాజ్ఞాయ ధర్మజ్ఞతాం చ వః। భవతాం చ పరం వీర్యం నాహమిహాగతః
అగ్నిదేవుని ఆజ్ఞను, మీ ధర్మజ్ఞానాన్ని, మీ గొప్ప శక్తిని తెలుసుకొని నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.
న సన్తాపో హి వర్త్థః పుత్రకా హృది మాం ప్రతి। ఋషీన్వేద హుతాశో బ్రహ్మ తద్విదితం చ వః
నా హృదయంలో ఎలాంటి బాధ లేదు, నా పిల్లలారా. ఎందుకంటే మునులు, వేదాలు, అగ్నిదేవుడు, బ్రహ్మా—ఇవి అన్నీ మీకు తెలుసు.
ఏవమాశ్వాసితాన్పుత్రాన్భార్యామాదాయ స ద్విజః। మన్దపాలస్తతో దేశాదన్యం దేశం జగామ హ
ఇలా తన కుమారులను ఓదార్చి, ఆ ద్విజుడు భార్యను తీసుకొని ఆ ప్రాంతాన్ని విడిచి మరొక చోటికి వెళ్లాడు.
భగవానాపి తిగ్మాంశుః సమిద్ధః ఖాణ్డవం తతః। దదాహ సహ కృష్ణాభ్యాం జనయఞ్జగతో హితమ్
తర్వాత తేజోమయుడైన సూర్యుడు, కృష్ణుడు, అర్జునుడు కలిసి ఖాండవ వనం దహించి, లోకానికి మేలు చేసారు.
వసామేదోవహాః కుల్యాస్తత్ర పీత్వా చ పావకః। జగామ దర్శయామాస చార్జునమ్
అక్కడ అగ్నిదేవుడు కొవ్వు, మజ్జతో నిండిన ప్రవాహాలను పానమాడి, అర్జునునికి తనను ప్రత్యక్షంగా చూపించాడు.
తతోఽఞన్తరిక్షాద్భగవానవతీర్య పురన్దరః। మరుద్గణైర్వృతః పార్థం కేశవం చేదమబ్రవీత్
ఆ తరువాత పరంధరుడు ఆకాశం నుండి దిగివచ్చి, మారుత్ గణాలతో కూడి, పార్థుడు, కేశవుడిని ఇలా ఉద్దేశించి పలికాడు.
కృతం యువాభ్యాం కర్మేదమమరైరపి దుష్కరమ్। వరం వృణీతం తుష్టోఽస్మి దుర్లభం పురుషేష్విహ
మీ ఇద్దరూ దేవతలకైనా కష్టమైన కార్యాన్ని సాధించారు. నేను సంతోషించాను—ఇప్పుడు మీరు కోరుకున్న వరాన్ని అడగండి, అది మానవులకు దుర్లభమైనదైనా సరే.
పార్థస్తు వరయామాస శక్రాదస్త్రాణి సర్వశః। ప్రదాతుం తచ్చ శక్రస్తు కాలం చక్రే మహాద్యుతిః
పార్థుడు అప్పుడు ఇంద్రుని వద్ద అన్ని ఆయుధాలు కోరాడు. మహాతేజస్వి ఇంద్రుడు వాటిని ఇచ్చేందుకు సమయం నిర్ణయించాడు.
యదా ప్రసన్నో భగవాన్మహాదేవో భవిష్యతి। తదాతుభ్యం ప్రదాస్యామి పాణ్డవాస్త్రాణి సర్వశః
మహాదేవుడు సంతోషిస్తే, అప్పుడు నేను పాండవుల ఆయుధాలన్నింటిని నీకు ఇస్తాను.
అహమేవ చ తం కాలం వేత్స్యామి కురునన్దన। తపసా మహతా చాపి దాస్యామి భవతోఽప్యహమ్
ఆ సమయం ఎప్పుడు వస్తుందో నేనే తెలుసుకుంటాను, కురువంశోద్భవా. గొప్ప తపస్సుతో నీకూ ఆయుధాలు ఇస్తాను.
ఆగ్నేయాని చ సర్వాణి వాయవ్యాని చ సర్వశః। మదీయాని చ సర్వాణి గ్రహీష్యసి ధనఞ్జయ
అగ్నివాయువుల ఆయుధాలన్నీ, నా ఆయుధాలన్నీ కూడా నీవు పొందుతావు, ధనంజయ.