ఇదమాఖోర్బిలం భూమౌ వృక్షస్యాస్య సమీపతః। తదావిశధ్వం త్వరితా వహ్నేరత్ర న వో భయమ్
ఈ చెట్టు దగ్గర నేలలో ఒక ఎలుక బిలం ఉంది. మీరు త్వరగా అందులోకి వెళ్ళండి. అక్కడ మీకు అగ్ని భయం ఉండదు.
తతోఽహం పాంసునా ఛిద్రమపిధాస్యామి పుత్రకాః। ఏవం ప్రతికృతం మన్యే జ్వలతః కృష్ణవర్త్మనః
తర్వాత నేను ఆ బిలం దుర్గాన్ని మట్టితో మూసేస్తాను, పిల్లలూ. ఇలా చేస్తే, మండుతున్న అగ్నిలోంచి మీరు రక్షించబడతారని నేను నమ్ముతున్నాను.
తత ఏష్యామ్యతీతేఽగ్నౌ విహన్తుం పాంసుశంచయమ్। రోచతామేష వో వాదో మోక్షార్థం చ హుతాశనాత్
అగ్ని పోయిన తర్వాత నేను వచ్చి మట్టిని తొలగిస్తాను. మిమ్మల్ని అగ్నిలోంచి రక్షించేందుకు ఇదే ఉత్తమ మార్గమని మీరు ఒప్పుకోవాలి.
అబర్హాన్మాంసభూతాన్నః క్రవ్యాదాఖుర్వినాశయేత్। పశ్యమానా భయమిదం ప్రవేష్టుం నాత్ర శక్నుమః
కానీ, లోపల మాంసం తినే ఎలుక మమ్మల్ని తినేసే ప్రమాదం ఉంది. ఈ భయం చూసి మేము లోపలికి వెళ్లలేకపోతున్నాం.
కథమగ్నిర్న నో ధక్ష్యేత్కథమాఖుర్న నాశయేత్। కథం న స్యాత్పితా మోఘః కథం మాతా ధ్రియేత నః
అగ్ని మమ్మల్ని ఎలా కాల్చదు? ఎలుక మమ్మల్ని ఎలా నాశనం చేయదు? మా తండ్రి ఆశలు ఎలా వృథా కావు? మా తల్లి ఎలా కాపాడబడతారు?
బిల ఆఖోర్వినాశః స్యాదగ్నేరాకాశచారిణామ్। అన్వవేక్ష్యైతదుభయం శ్రేయాన్దాహో న భక్షణమ్
బిలంలోకి వెళ్ళితే ఎలుక మమ్మల్ని తినేస్తుంది. బయట ఉంటే గాలి ద్వారా వచ్చే అగ్ని మమ్మల్ని కాల్చేస్తుంది. ఈ రెండింటిని ఆలోచిస్తే, కాలిపోవడం కన్నా తినిపోవడం మరింత దురదృష్టకరం.
గర్హితం మరణం నః స్యాదాఖునా భక్షితే బిలే। శిష్టాదిష్టః పరిత్యాగః శరీరస్య హుతాశనాత్
బిలంలో ఎలుక చేత తినిపోవడం మనకు అవమానకరమైన మరణం. కానీ, శరీరాన్ని అగ్నికి అర్పించడం మేధావులు చెప్పిన విధానం.
అగ్నిదాహే తు నియతం బ్రహ్మలోకే ధ్రువా గతిః
అగ్నిలో కాలిపోతే తప్పకుండా బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతారు.
అస్మాద్బిలాన్నిష్పతితమాఖుం శ్యేనో జహార తమ్। క్షుద్రం పద్భ్యాం గృహీత్వా చ యాతో నాత్ర భయం హి వః
ఆ బిలం నుంచి బయటకు వచ్చిన ఎలుకను ఒక గద్ద పట్టుకుని ఎగిరిపోయింది. చిన్నదాన్ని తన పంజాలతో పట్టుకుని తీసుకెళ్లింది. ఇప్పుడు మీకు భయం లేదు.
న హృతం తం వయం విద్మః శ్యేనేనాఖుం కథంచన। అన్యేఽపి భితారోఽత్ర తేభ్యోఽపి భమేవ నః
ఆ గద్ద ఎలుకను ఎలా తీసుకెళ్లిందో మేము తెలియదు. ఇక్కడ ఇంకొందరికి కూడా భయం ఉంది. కానీ, మనకు ఇక భయం లేదు.
సంశయో వహ్నిరాగచ్ఛేద్దృష్టం వాయోర్నివర్తనమ్। మృత్యుర్నో బిలవాసిభ్యో బిలే స్యాన్నాత్ర సంశయః
అగ్ని వస్తే ఏమవుతుందో తెలియదు. కానీ, గాలి మారినదాన్ని చూశాం. బిలంలో ఉండేవారికి మరణం తప్పదు — ఇందులో సందేహం లేదు.
నిఃసంశయాత్సంశయితో మృత్యుర్మాతర్విశిష్యతే। చర ఖే త్వం యథాన్యాయం పుత్రానాప్స్యసి శోభనాన్
తల్లి, మరణం ఖచ్చితంగా ఉంటే ఇక సందేహం ఉండదు. నువ్వు తగినట్లు వెళ్లిపో, మంచి పిల్లలను పొందుతావు.
అహం వేగేన తం యాన్తమద్రాక్షం పతతాం వరమ్। బిలాదాఖుం సమాదాయ శ్యేనం పుత్రా మహాబలమ్
పిల్లలూ, వేగంగా ఎగిరే గొప్ప గద్ద బిలం నుంచి ఎలుకను పట్టుకుని తీసుకెళ్లినదాన్ని నేను చూశాను.
తం పతన్తం మహావేగా త్వరితా పృష్ఠతోఽన్వగామ్। ఆశిషోఽస్య ప్రయుఞ్జానా హరతో మూషికం బిలాత్
ఆ గద్ద వేగంగా ఎగిరిపోతుంటే, నేను వెంటనే దాని వెనక వెళ్ళాను. అది బిలం నుంచి ఎలుకను తీసుకెళ్తుంటే, దానికి ఆశీర్వాదాలు ఇచ్చాను.
యో నో ద్వేష్టారమాదాయ శ్యేనరాజ ప్రధావసి। భవ త్వం దివమాస్థాయ నిరమిత్రో హిరణ్మయః
మా శత్రువును ఎత్తుకెళ్లే శ్యేనరాజా, నీవు వేగంగా పరిగెడుతున్నావు. నీవు ఆకాశానికి ఎక్కి, ఎవరూ ఎదురుగా లేని బంగారు వాడవైపో.
స యదా భక్షితస్తేన శ్యేనేనాఖుః పతత్రిణా। తదాహం తమనుజ్ఞాప్య ప్రత్యుపాయాం పునర్గృహమ్
ఆ పక్షి అయిన శ్యేనుడు ఆ ఎలుకను తినిపోయినప్పుడు, నేను అతనికి అనుమతి ఇచ్చి, మళ్లీ నా ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాను.
ప్రవిశధ్వం బిలం పుత్రా విశ్రబ్ధా నాస్తి వో భయమ్। శ్యేనేన మమ పశ్యన్త్యా హృత ఆఖుర్మహాత్మనా
పిల్లలూ, ధైర్యంగా బిలంలోకి వెళ్లండి. మీకు ఎలాంటి భయం లేదు. నేను చూస్తుండగానే ఆ గొప్ప హృదయుడైన శ్యేనుడు ఎలుకను తీసుకెళ్లాడు.
న విద్మహే హృతం మాతః శ్యేనైనాఖుం కథంచన। అవిజ్ఞాయ న శక్యామః ప్రవేష్టం వివరం భువః
అమ్మా, శ్యేనుడు ఎలుకను ఎప్పుడైనా తీసుకెళ్లాడని మేము తెలియదు. తెలుసుకోకుండానే భూమిలోని బిలంలోకి మేము వెళ్లలేము.
అహం తమభిజానామి హృతం శ్యేనేన మూషికమ్। నాస్తి వోఽత్ర భయం పుత్రాః క్రియతాం వచనం మమ
ఆ ఎలుకను శ్యేనుడు తీసుకెళ్లాడని నాకు తెలుసు. పిల్లలూ, మీకు ఇక్కడ భయం లేదు. నా మాట వినండి.
న త్వం మిథ్యోపచారేణ మోక్షయేథా భయాద్ధి నః। సమాకులేషు జ్ఞానేషు న బుద్ధికృతమేవ తత్
నీవు అబద్ధంగా ధైర్యం చెప్పి మాకు భయాన్ని పోగొట్టవు. మనకు స్పష్టత లేకపోతే, అది తెలివైన పని కాదు.
న చోపకృతమస్మాభిర్న చాస్మాన్వేత్థ యే వయమ్। పీడ్యమానా బిభర్ష్యస్మాన్కా సతీ కే వయం తవ
మేము నీకు ఉపకారం చేయలేదు, నీవు మేమెవరో కూడా తెలియదు. ఇబ్బందిలో ఉన్న మమ్మల్ని నీవు భరిస్తున్నావు—నీకు మేము ఏమి లాభం?
తరుణీ దర్శీయాఽసి సమర్థా భర్తురేషణే। అనుగచ్ఛ పతిం మాతుః పుత్రానాప్స్యసి శోమనాన్
నీవు యువతిగా, అందంగా, భర్తను వెతకగలిగే సామర్థ్యం కలవాడివి. అమ్మా, భర్తను అనుసరించు, ఆనందాన్ని ఇచ్చే పిల్లలను పొందుతావు.
వయమస్నిం సమావిశ్య లోకానాప్స్యామ శోభనాన్। అథాస్మాన్న దహేదగ్నిరాయాస్త్వం పునరేవ నః
మేము ఈ బిలంలోకి వెళ్లి, మంచి లోకాలను పొందుతాము. అప్పటికి మమ్మల్ని అగ్ని కాల్చదు, నీవు మళ్లీ మమ్మల్ని చూడవచ్చు.
ఏవముక్తా తతః శార్ఙ్గీ పుత్రానుత్సృజ్య ఖాణ్డవే। జగామ త్వరితా దేశం క్షేమమగ్నేరనామయమ్
అలా పిల్లలు చెప్పిన తర్వాత, శారంగి తన పిల్లలను ఖాండవ అరణ్యంలో వదిలేసి, త్వరగా అగ్నికి సంబంధించిన సురక్షితమైన చోటికి వెళ్లింది.
తతస్తీక్ష్ణార్చిరభ్యాగాత్త్వరితో హవ్యవాహనః। యత్ర శార్ఙ్గా వభూవుస్తే మన్దపాలస్య పుత్రకాః
తర్వాత, మండుతున్న అగ్ని వేగంగా అక్కడికి వచ్చాడు, అక్కడ శారంగ పక్షులు, అంటే మందపాలుని పిల్లలు ఉన్నారు.
తతస్తం జ్వలితం దృష్ట్వా జ్వలనం తే విహఙ్గమాః। `వ్యథితాః కరుణా వాచః శ్రావయామాసురన్తికాత్।' జరితారిస్తతో వాక్యం శ్రావయామాస పావకమ్
అప్పుడు ఆ పక్షులు అగ్ని జ్వాలలు చూసి భయపడి, దగ్గరగా ఉండి దయనీయంగా మాట్లాడారు. ఆ సమయంలో జరితారి అగ్నితో ఇలా అన్నాడు.
పురతః కృచ్ఛ్రకాలస్య ధీమాఞ్జాగర్తి పురుషః। స కృచ్ఛ్రకాలం సంప్రాప్య వ్యథాం నైవైతి కర్హిచిత్
కష్టం రాకముందే తెలివైనవాడు జాగ్రత్తగా ఉంటాడు. కష్టం వచ్చినప్పుడు అతడికి ఎప్పుడూ బాధ ఉండదు.
యస్తు కృచ్ఛ్రమనుప్రాప్తం విచేతా నావబుధ్యతే। సకృచ్ఛ్రకాలే వ్యథితో న శ్రేయో విన్దతే మహత్
కానీ కష్టం వచ్చినప్పుడు ఎవడు అయోమయంగా ఉండి, అర్థం చేసుకోకపోతే, ఆ కష్ట సమయంలో బాధపడతాడు, గొప్ప మేలు పొందడు.
ధీరస్త్వమసి మేధావీ ప్రాణకృచ్ఛ్రమిదం చ నః। ప్రాజ్ఞః శూరో బహూనాం హి భవత్యేకో న సంశయః
నీవు ధైర్యవంతుడవు, తెలివైనవాడవు. ఈ ప్రాణాల కష్టం మనదే. అనేక మందిలో జ్ఞానమున్న, ధైర్యమున్నవాడు ఒక్కరే ఉంటాడు, అందులో సందేహం లేదు.
జ్యేష్ఠస్తాతో భవతి వై జ్యేష్ఠో ముఞ్చతి కృచ్ఛ్రతః। జ్యేష్ఠశ్చేన్న ప్రజానాతి నీయాన్కిం కరిష్యతి
తండ్రి, పెద్దవాడు నిజంగా పెద్దవాడే. కష్టంలో పెద్దవాడే బయటపడతాడు. పెద్దవాడు తెలియకపోతే, చిన్నవాడు ఏమి చేయగలడు?