కౌస్తుభస్తు మణిర్దివ్య ఉత్పన్నో ఘృతసంభవః। మరీచివికచః శ్రీమాన్నారాయణఉరోగతః
దివ్యమైన కౌస్తుభ మణి, నెయ్యి నుండి పుట్టి, ప్రకాశంగా మెరిసింది; ఆ మణిని నారాయణుడు స్వీకరించాడు.
శ్రీః సురా చైవ సోమశ్చ తురగశ్చ మనోజవః। `పారిజాతశ్చ తత్రైవ సురభిశ్చ మహామునే। జజ్ఞాతే తౌ తదా బ్రహ్మన్సర్వకామఫలప్రదౌ
లక్ష్మీ, సురా, చంద్రుడు, వేగవంతమైన గుర్రం, పారిజాత వృక్షం, సురభి ఆ మహర్షీ, అందరూ అక్కడే పుట్టారు; వీరందరూ కావలసిన ఫలితాలు ప్రసాదించే వారు.
తతో జజ్ఞే మహాకాయశ్చతుర్దన్తో మహాగజః। కపిలా కామవృక్షశ్చ కౌస్తుభశ్చాప్సరోగణః।' యతో దేవాస్తతో జగ్మురాదిత్యపథమాశ్రితాః
తర్వాత, పెద్ద శరీరమున్న, నాలుగు దంతాలు కలిగిన గొప్ప ఏనుగు పుట్టింది; కపిల వృక్షం, కౌస్తుభ మణి, అప్సరసల సమూహం కూడా వెలిశాయి. అక్కడి నుండి దేవతలు సూర్యుని మార్గాన్ని ఆశ్రయించారు.
ధన్వన్తరిస్తతో దేవో వపుష్మానుదతిష్ఠత। శ్వేతం కమణ్డలుం బిభ్రదమృతం యత్ర తిష్ఠతి
ఆ తరువాత, దివ్యమైన రూపంతో ఉన్న ధన్వంతరి దేవుడు, తెల్లని కమండలాన్ని పట్టుకుని, అందులో అమృతాన్ని ఉంచి, అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఏతదత్యద్భుతం దృష్ట్వా దానవానాం సముత్థితః। అమృతార్థే మహాన్నాదో మమేదమితి జల్పతామ్
ఈ అద్భుతమైన దృశ్యాన్ని చూసి, దానవులందరిలో పెద్ద శబ్దం పుట్టింది; అందరూ 'ఇది నాదే!' అని అమృతాన్ని కోరుతూ అరవసాగారు.
తతో నారాయణో మాయాం మోహినీం సముపాశ్రితః। స్త్రీరూపమద్భుతం కృత్వా దానవానభిసంశ్రితః
అప్పుడు నారాయణుడు మోహినీ రూపంలో మాయను ధరించి, అద్భుతమైన స్త్రీ రూపాన్ని తీసుకుని, దానవుల దగ్గరకు వెళ్లాడు.
తతస్తదమృతం తస్యై దదుస్తే మూఢచేతసః। స్త్రియై దానవదైతేయాః సర్వే తద్గతమానసాః
ఆ సమయంలో, మాయలో పడిన దానవులు, తమ మనస్సంతా ఆ స్త్రీపై నిలిపి, అమృతాన్ని ఆమెకు ఇచ్చేశారు.
సా తు నారాయణీ మాయా ధారయన్తీ కమణ్డలుమ్। ఆస్యమానేషు దైత్యేషు పఙ్క్త్యా చ ప్రతి దానవైః
ఆ నారాయణి, కమండలాన్ని పట్టుకుని, దైత్యులు వరుసగా కూర్చున్నప్పుడు, వారికి అమృతాన్ని పంచడం మొదలుపెట్టింది.
దేవానపాయయద్దేవీ న దైత్యాంస్తే చ చుక్రుశుః
ఆ దేవత, అమృతాన్ని దేవతలకు ఇచ్చింది, దైత్యులకు ఇవ్వలేదు; దైత్యులు బాధతో అరవసాగారు.
అథావరణముఖ్యాని నానాప్రహరణాని చ। ప్రగృహ్యాభ్యద్రవన్దేవాన్సహితా దైత్యదానవాః
తర్వాత, ముఖ్యమైన దైత్యులు, దానవులు వివిధ ఆయుధాలు పట్టుకుని, దేవతలపై కలిసి దాడికి వచ్చారు.
తతస్తదమృతం దేవో విష్ణురాదాయ వీర్యవాన్। జహార దానవేన్ద్రేభ్యో నరేణ సహితః ప్రభుః
ఆ సమయంలో, శక్తివంతుడైన విష్ణువు, నరుడితో కలిసి, దానవాధిపతుల నుండి అమృతాన్ని పట్టుకొని తీసుకెళ్లాడు.
తతో దేవగణాః సర్వే పపుస్తదమృతం తదా। విష్ణోః సకాశాత్సంప్రాప్య సంభ్రమే తుములే సతి
అప్పుడు, అందరు దేవతలు, విష్ణువు నుండి అమృతాన్ని పొంది, ఆ కలకలమైన సమయంలో దాన్ని తాగారు.
పాయయత్యమృతం దేవాన్హరౌ బాహుబలాన్నరః। నిరోధయతి చాపేన దూరీకృత్య ధనుర్ధరాన్। యే యేఽమృతం పిబన్తి స్మ తే తే యుద్ధ్యన్తి దానవైః;
హరిదేవుని బలంతో నరుడు, దేవతలకు అమృతాన్ని తాగించాడు; తన విల్లుతో ధనుర్ధారులను దూరంగా నెట్టాడు. ఎవరు అమృతం తాగుతారో వారు దానవులతో యుద్ధం చేశారు.
తతః పిబత్సు తత్కాలం దేవేష్వమృతమీప్సితమ్। రాహుర్విబుధరూపేణ దానవః ప్రాపిబత్తదా
అప్పుడు, దేవతలు కోరుకున్న అమృతాన్ని తాగుతున్న సమయంలో, రాహు అనే దానవుడు, దేవత రూపంలో వచ్చి, దాన్ని తాగాడు.
తస్య కణ్ఠమనుప్రాప్తే దానవస్యామృతే తదా। ఆఖ్యాతం చన్ద్రసూర్యాభ్యాం సురాణాం హితకామ్యయా
ఆ దానవుని గొంతులోకి అమృతం చేరినప్పుడు, చంద్రుడు, సూర్యుడు దేవతల మేలుకోసం అది తెలియజేశారు.
తతో భగవతా తస్య శిరశ్ఛిన్నమలంకృతమ్। చక్రాయుధేన చక్రేణ పిబతోఽమృతమోజసా
అప్పుడు, భగవంతుడు తన చక్రాయుధంతో, అమృతాన్ని తాగుతున్న రాహువు తలని శక్తితో వేరు చేశాడు.
తచ్ఛైలశృహ్గప్రఙ్గిమం దానవస్య శిరో మహత్। `చక్రేణోత్కృత్తమపతచ్చాలయద్వసుధాతలమ్
ఆ దానవుని తల, కొండ శిఖరాన్ని పోలినదిగా, చక్రంతో కోసి పడగానే భూమిని కంపింపజేసింది.
చక్రచ్ఛిన్నం ఖముత్పత్య ననాదాతిభయంకరమ్। తత్కబన్ధం పపాతాస్య విస్ఫురద్ధరణీతలే
చక్రంతో తల కోసిన శరీరం ఆకాశంలోకి ఎగిరి భయంకరంగా అరవింది; ఆ తలలేని శరీరం భూమిపై విరిగి పడింది.
త్రయోదశ సహస్రాణి చతురశ్రం సమన్తతః। సపర్వతవనద్వీపాం దైత్యస్యాకమ్పయన్మహీమ్
పర్వతాలు, అడవులు, ద్వీపాలతో కూడిన దానవుని భూమి, పదమూడు వేల దిక్కులలో కంపించిపోయింది.
తతో వైరవినిర్బన్ధః కృతో రాహుముఖేన వై। శాశ్వతశ్చన్ద్రసూర్యాభ్యాం గ్రసత్యద్యాపి చైవ తౌ
అప్పటి నుంచి రాహువు ద్వారానే శత్రుత్వం ఏర్పడింది; అందుకే ఇప్పటికీ రాహువు చంద్రుని, సూర్యుని పట్టుకుని మింగుతూనే ఉన్నాడు.
విహాయ భగవాంశ్చాపి స్త్రీరూపమతులం హరిః। నానాప్రహరణైర్భీమైర్దానవాన్తమకమ్పయత్
ఆ సమయంలో భగవంతుడు హరి తన అపూర్వమైన స్త్రీరూపాన్ని వదిలి, భయంకరమైన ఆయుధాలతో దానవులను భయపెట్టాడు.
తతః ప్రవృత్తః సంగ్రామః సమీపే లవణామ్భసః। సురాణామసురాణాం చ సర్వఘోరతరో మహాన్
అప్పుడే ఉప్పు నీటి సముద్రం దగ్గర దేవతలు, దానవుల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
ప్రాసాశ్చ విపులాస్తీక్ష్ణా న్యపతన్త సహస్రశః। తోమరాశ్చ సుతీక్ష్ణాగ్రాః శస్త్రాణి వివిధాని చ
విపులమైన, పదునైన భల్లాలు వేలాది సంఖ్యలో పడ్డాయి; అలాగే అతి పదునైన టోమరాలు, ఇతర ఆయుధాలు కూడా అక్కడ పడిపోయాయి.
తతోఽసురాశ్చక్రభిన్నా వమన్తో రుధిరం బహు। అసిశక్తిగదారుగ్ణా నిపేతుర్ధరణీతలే
తర్వాత దానవులు చక్రంతో గాయపడి, రక్తం పారుస్తూ, ఖడ్గాలు, శక్తులు, గదలు, దండాలతో గాయపడి భూమిపై పడిపోయారు.
ఛిన్నాని పట్టిశైశ్చైవ శిరాంసి యుధి దారుణైః। తప్తకాఞ్చనమాలీని నిపేతురనిశం తదా
పోరులో దారుణమైన కత్తులతో కోసిన, వేడి బంగారు హారాలు ధరించిన తలలు ఆ సమయమంతా నిరంతరం భూమిపై పడిపోయాయి.
రుధిరేణానులిప్తాఙ్గా నిహతాశ్చ మహాసురాః। అద్రీణామివ కూటాని ధాతురక్తాని శేరతే
రక్తంతో తడిసిన అవయవాలతో, గొప్ప దానవులు పడి ఉండిపోయారు; అవి ఖనిజాలతో ఎర్రబడిన కొండ శిఖరాల్లా కనిపించాయి.
ఆహాకారః సమభవత్తత్ర తత్ర సహస్రశః। అన్యోన్యంఛిన్దతాం శస్త్రైరాదిత్యే లోహితాయతి
అక్కడక్కడ వేలాది మంది ఆయుధాలతో ఒకరినొకరు కొడుతూ అరుపులు, కేకలు పెట్టారు; ఆ సమయంలో సూర్యుడు ఎర్రగా మారిపోయాడు.
పరిఘైరాయసైస్తీక్ష్ణైః సన్నికర్షే చ ముష్టిభిః। నిఘ్నతాం సమరేఽన్యోన్యం శబ్దో దివమివాస్పృశత్
పదునైన ఇనుప దండాలతో, దగ్గరగా ముష్టులతో ఒకరినొకరు కొడుతూ చేసిన శబ్దం ఆకాశాన్ని తాకినట్టు వినిపించింది.
ఛిన్ధిభిన్ధి ప్రధావ త్వం పాతయాభిసరేతి చ। వ్యశ్రూయన్త మహాఘోరాః శబ్దాస్తత్ర సమన్తతః
కోరు! పగలు! పారిపో! పడగొట్టు! దాడి చేయి! — ఇలా భయంకరమైన అరుపులు అన్ని వైపులా వినిపించాయి.
ఏవం సుతుములే యుద్ధే వర్తమానే మహాభయే। నరనారాయణౌ దేవౌ సమాజగ్మతురాహవమ్
అలా ఆ ఘోరమైన, కలకలమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, నరుడు, నారాయణుడు ఆ యుద్ధంలో ప్రవేశించారు.