తత్రాహం తత్కరిష్యామి యదర్థమిదమావృతమ్। ఫలమేతస్య తపసః కథయధ్వం దివౌకసః
అక్కడ నేను ఈ దాచిన పనిని పూర్తిచేస్తాను. దేవతలారా, ఈ తపస్సుకు ఫలితం ఏమిటో చెప్పండి.
ఋణినో మానవా బ్రహ్మఞ్జాయన్తే యేన తచ్ఛృణు। క్రియాభిర్బ్రహ్మచర్యేణ ప్రజయా చ న సంశయః
బ్రహ్మా, మనుషులు ఎలా ఋణపడి పుడతారో విను. కర్మలు, బ్రహ్మచర్యం, సంతానం వల్లే ఇది జరుగుతుంది, ఇందులో సందేహం లేదు.
తదపాక్రియతే సర్వం యజ్ఞేన తపసా సుతైః। తపస్వీ యజ్ఞకృచ్చాసి న చ తే విద్యతే ప్రజా
ఈ ఋణాలు యజ్ఞం, తపస్సు, సంతానం ద్వారా తొలగిపోతాయి. నీవు తపస్సు చేయువాడవు, యజ్ఞాలు చేసే వాడవు, కాని నీకు సంతానం లేదు.
త ఇమే ప్రసవస్యార్థే తవ లోకాః సమావృతాః। ప్రజాయస్వ తతో లోకానుపభోక్ష్యసి పుష్కలాన్
కాబట్టి నీకు సంతానం కోసం ఈ లోకాలు దాచబడ్డాయి. సంతానం కలిగి, ఆ తరువాత విస్తారమైన లోకాల ఆనందాన్ని అనుభవించగలవు.
పున్నామ్నో నరకాత్పుత్రస్త్రాయతే పితరం శ్రుతిః। తస్మాదపత్యసన్తానే యతస్వ బ్రహ్మసత్తమ
పుత్ అనే నరకం నుండి తండ్రిని కుమారుడు రక్షిస్తాడని శాస్త్రం చెబుతోంది. అందువల్ల, బ్రహ్మశ్రేష్ఠా, సంతానం కోసం ప్రయత్నించు.
తచ్ఛ్రుత్వా మన్దపాలస్తు వచస్తేషాం దివౌకసామ్। క్వ ను శీఘ్రమపత్యం స్యాద్బహులం చేత్యచిన్తయత్
దేవతల మాటలు విని, మండపాలుడు 'ఎక్కడ, ఎలా త్వరగా ఎక్కువ మంది పిల్లలను పొందగలను?' అని ఆలోచించాడు.
స చిన్తయన్నభ్యగచ్ఛత్సుబహుప్రసవాన్ఖగాన్। శార్ఙ్గికాం శార్ఙ్గకో భూత్వా జరితాం సముపేయివాన్
అలా ఆలోచిస్తూ, ఎక్కువగా పిల్లలు పుట్టే పక్షులను ఆశ్రయించాడు. శారంగిక పక్షిగా మారి, జరితను చేరాడు.
తస్యాం పుత్రానజనయచ్చతురో బ్రహ్మవాదినః। తానపాస్య స తత్రైవ జగామ లపితాం ప్రతి
ఆమెలో నాలుగు బ్రహ్మజ్ఞానులు అయిన కుమారులను పొందాడు. వారిని అక్కడే వదిలి, లపితను దగ్గరకు వెళ్లాడు.
బాలాన్స తానణ్డగతాన్సహ మాత్రా మునిర్వనే। తస్మిన్గతే మహాభాగే లపితాం ప్రతి భారత
ఆ పిల్లలు ఇంకా గుడ్లలో ఉండగా, తల్లి జరితతో కలిసి, ఆ ఋషి లపితను చేరేందుకు అటవిలో వదిలిపెట్టాడు.
అపత్యస్నేహసంయుక్తా జరితా బహ్వచిన్తయత్। తేన త్యక్తానసంత్యాజ్యానృషీనణ్డగతాన్వనే
కుమారులపై ప్రేమతో నిండిన జరిత, అటవిలో గుడ్లలో వదిలిన ఆ ఋషి కుమారులను విడిచిపెట్టినా విడిచిపెట్టలేను అని బాధపడింది.
న జహౌ పుత్రశోకార్తా జరితా ఖాణ్డవే సుతాన్। బభార చైతాన్సంజాతాన్స్వవృత్త్యా స్నేహవిక్లవా
కుమారుల విషాదంతో బాధపడిన జరిత, ఖాండవ అటవిలో తన పిల్లలను వదలలేదు. ప్రేమతో ముంచిపోయి, పుట్టిన తరువాత వారికి తాను తగిన విధంగా సంరక్షణ చేసింది.
తతోఽగ్నిం ఖాణ్డవం దగ్ధుమాయాన్తం దృష్టవానృషిః। మన్దపాలశ్చరంస్తస్మిన్వనే లపితయా సహ
ఆ సమయంలో మండపాలుడు లపితతో కలిసి అటవిలో సంచరిస్తూ, ఖాండవ అరణ్యాన్ని కాల్చేందుకు అగ్ని వస్తున్నాడని చూశాడు.
తం సంకల్పం విదిత్వాగ్నేర్జ్ఞాత్వా పుత్రాంశ్చ బాలకాన్। సోఽభితుష్టావ విప్రర్షిబ్రార్హ్మణో జాతవేదసమ్
అగ్ని సంకల్పాన్ని తెలుసుకుని, తన చిన్న పిల్లలను గుర్తు చేసుకుని, ఆ బ్రాహ్మణ ఋషి జాతవేదసుని స్తుతించాడు.
త్వమగ్నే సర్వలోకానాం ముఖం త్వమసి హవ్యవాట్
అగ్నిదేవా, నువ్వే అన్ని లోకాల ముఖం; నువ్వే హవిస్సును తీసుకెళ్లేవాడవు.
త్వమన్తః సర్వభూతానాం గూఢశ్చరసి పావక। త్వామేకమాహుః కవయస్త్వామాహుస్త్రివిధం పునః
పావకా, నువ్వు అన్ని జీవులలో అంతర్లీనంగా సంచరిస్తావు. మేధావులు నిన్ను ఒక్కటిగా, మరలా మూడురూపాలుగా కూడా పిలుస్తారు.
త్వామష్టధా కల్పయిత్వా యజ్ఞవాహమకల్పయన్। త్వయా విశ్వమిదం సృష్టం వదన్తి పరమర్షయః
నిన్ను ఎనిమిది రూపాలుగా భావించి, యజ్ఞానికి వాహనంగా చేసుకున్నారు. ఈ జగత్తు నీవే సృష్టించావని మహర్షులు చెబుతారు.
త్వదృతే హి జగత్కృత్స్నం సద్యో నశ్యేద్ధుతాశన। తుభ్యం కృత్వా నమో విప్రాః స్వకర్మవిజితాం గతిమ్
హుతాశనా, నీవు లేకపోతే ఈ జగత్తంతా వెంటనే నశించిపోతుంది. బ్రాహ్మణులు నీకు నమస్కరించి, తమ కర్మఫలాన్ని పొందుతారు.
గచ్ఛన్తి సహ పత్నీభిః సుతైరపి చ శాశ్వతీమ్। త్వామగ్నే జలదానాహుః ఖేవిషక్తాన్సవిద్యుతః
వారు భార్యా పిల్లలతో కలిసి శాశ్వత స్థితిని పొందుతారు. అగ్నిదేవా, నిన్ను మేఘంగా, ఆకాశంలో మెరుపులతో సంచరించేవాడిగా కూడా అంటారు.
దహన్తి సర్వభూతాని త్వత్తో నిష్క్రమ్య హేతయః। జాతవేదస్త్వయైవేదం విశ్వం సృష్టం మహాద్యుతే
నీ నుండి ఉద్భవించిన శక్తులు అన్ని జీవులను కాల్చేస్తున్నాయి. ఓ జాతవేదా! నీ మహత్తరమైన ప్రకాశంతో ఈ సర్వ జగత్తు నీవే సృష్టించావు.
తవైవ కర్మవిహితం భూతం సర్వం చరాచరమ్। త్వయాపో విహితాః పూర్వం త్వయి సర్వమిదం జగత్
ఈ లోకంలో చలించే, నిలిచిపోయిన ప్రతి వస్తువు నీ చర్యల వల్లే ఏర్పడింది. నీ వల్లే జలాలు మొదట ఏర్పడ్డాయి. ఈ జగత్తంతా నీయందే నిలిచి ఉంది.
త్వయి హవ్యం చ కవ్యం చ యథావత్సంప్రతిష్ఠితమ్। త్వమేవ దహనో దేవ త్వం ధాతా త్వం బృహస్పతిః
దేవతలకు, పితృదేవతలకు సమర్పించే హవిస్సులు రెండూ నీవందులోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి. నీవే అగ్ని, నీవే సృష్టికర్త, నీవే బృహస్పతి.
త్వమశ్వినౌ యమౌ మిత్రః సోమస్త్వమసి చానిలః
నీవే అశ్వినులు, నీవే యములు, నీవే మిత్రుడు, నీవే సోముడు, నీవే వాయువు.
తుతోష తస్య నృపతే మునేరమితతేజసః। ఉవాచ చైనం ప్రీతాత్మా కిమిష్టం కరవాణి తే
అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న ఆ మునిని చూసి, ఆయనకు సంతోషంతో హృదయంతో ఇలా అన్నాడు: 'నీకు ఏమి కావాలి? నీ కోరిక ఏదైనా నెరవేర్చుతాను.'
తమబ్రవీన్మన్దపాలః ప్రాఞ్జలిర్హవ్యవాహనమ్। ప్రదహన్ఖాణ్డవం దావం మమ పుత్రాన్విసర్జయ
మండపాలుడు చేతులు జోడించి అగ్నిదేవుని ఇలా అడిగాడు: 'నీవు ఖాండవ అరణ్యాన్ని కాల్చేటప్పుడు నా కుమారులను ఆ అగ్నిలోంచి కాపాడుము.'
తథేతి తత్ప్రతిశ్రుత్య భగవాన్హవ్యవాహనః। ఖాణ్డవే తేన కాలే న ప్రజజ్వాల దిదక్షయా
అప్పుడు హవ్యవాహనుడు 'అలాగే' అని హామీ ఇచ్చి, ఆ సమయంలో ఖాండవాన్ని కాల్చాలనే ఉద్దేశంతో అగ్ని ప్రज్వలించలేదు.
తతః ప్రజ్వలితే వహ్నౌ శార్ఙ్గకాస్తే సుదుఃఖితాః। వ్యథితాః పరమోద్విగ్నా నాధిజగ్ముః పరాయణమ్
తర్వాత అగ్ని మండిపోతుండగా, శార్ఙక పక్షులు చాలా బాధతో, కలవరంతో, భయంతో తల్లడిల్లి, ఎక్కడా ఆశ్రయం దొరకలేదు.
నిశామ్య పుత్రకాన్బాలాన్మాతా తేషాం తపస్వినీ। జరితా శోకదుఃఖార్తా విలలాప సుదుఃఖితా
తన చిన్న పిల్లల అరుపులు విని, తపస్సుతో ఉన్న వారి తల్లి జరితా, దుఃఖంతో, బాధతో బాధపడుతూ, ఆవేదనతో ఏడ్చింది.
అయమగ్నిర్దహన్కక్షమిత ఆయాతి భీషణః। జగత్సందీపయన్భీమో మమ దుఃఖవివర్ధనః
ఈ అగ్ని భయంకరంగా మండుతూ, కాల్చేందుకు సిద్ధంగా వస్తోంది. అది లోకాన్ని మండిస్తూ, నా బాధను మరింత పెంచుతోంది.
ఇమే చ మాం కర్షయన్తి శిశవో మన్దచేతసః। అబర్హాశ్చరణైర్హీనాః పూర్వేషాం నః పరాయణాః
ఈ చిన్న పిల్లలు, బలహీనమైన మనస్సుతో, నన్ను మరింత బాధిస్తున్నారు. వీరికి బలహీనమైన కాళ్లు, ఎవరి సహాయం లేదు, పూర్వీకుల ఆశ్రయం కూడా లేదు.
త్రాసయంశ్చాయమాయాతి లేలిహానో మహీరుహాన్। అజాతపక్షాశ్చ సుతా న శక్తాః సరణే మమ
ఈ అగ్ని చెట్లను మంటతో ముట్టడిస్తూ, భయపెడుతూ వస్తోంది. నా పిల్లలు ఇంకా రెక్కలు రావడం లేదు, నాతో కలిసి తప్పించుకోలేరు.