మహాభారతమ్

नारायणं सुरगुरुं जगदेकनाथं' भक्तप्रियं सकललोकनमस्कृतं च। त्रैगुण्यवर्जितमजं विभुमाद्यमीशं वन्दे भवघ्नममरासुरसिद्धवन्द्यम्

దేవతల గురువైన, జగత్తుకు ఏకైక అధిపతియైన, భక్తులకు ప్రియమైన, అందరు లోకాలు నమస్కరించే, మూడు గుణాలు లేని, జన్మించని, అన్నింటినీ వ్యాపించిన, ఆదియైన, ప్రభువైన, సంసారాన్ని నశింపజేసే, దేవతలు, అసురులు, సిద్ధులు పూజించే నారాయణునికి వందనం.

नमो धर्माय महते नमः कृष्णाय वेधसे। ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान्वक्ष्यामि शाश्वतान्

మహత్తరమైన ధర్మానికి నమస్కారం. సృష్టికర్త అయిన కృష్ణునికి నమస్కారం. బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి, శాశ్వతమైన ధర్మాలను నేను వివరించబోతున్నాను.

ॐ नमो भगवते वासुदेवाय। ॐ नमः पितामहाय। ॐ नमः प्रजापतिभ्यः। ॐ नमः कृष्णद्वैपायनाय। ॐ नमः सर्वविघ्नविनायकेभ्यः

ఓం, భగవంతుడైన వాసుదేవునికి నమస్కారం. ఓం, పితామహునికి నమస్కారం. ఓం, ప్రజాపతులకు నమస్కారం. ఓం, కృష్ణద్వైపాయనునికి నమస్కారం. ఓం, అన్ని విఘ్నాలను తొలగించే వారికి నమస్కారం.

रोमहर्षणपुत्र उग्रश्रवाः सौतिः पौराणिको नैमिशारण्ये शौनकस्य कुलपतेर्द्वादशवार्षिके सत्रे

రోమహర్షణుని కుమారుడైన ఉగ్రశ్రవాసు, పురాణాలను బాగా తెలిసిన సౌతి, నైమిశారణ్యంలో శౌనకుని కుటుంబముఖ్యుడి ద్వాదశ సంవత్సర యాగానికి వచ్చాడు.

सुखासीनानभ्यगच्छद्ब्रह्मर्षीन्संशितव्रतान्। विनयावनतो भूत्वा कदाचित्सूतनन्दनः

ఒకసారి, వినయపూర్వకంగా, సూతపుత్రుడు కఠినవ్రతాలు పాటించే బ్రహ్మర్షులను, వారు సుఖంగా కూర్చున్నప్పుడు, దగ్గరకు వచ్చాడు.

तमाश्रममनुप्राप्य नैमिशारण्यवासिनः। `उवाच तानृषीन्सर्वान्धन्यो वोऽस्म्यद्यदर्शनात्

ఆ ఆశ్రమానికి చేరుకొని, నైమిశారణ్యంలో నివసించే అన్ని ఋషులను ఉగ్రశ్రవాసు చూసి, "మీరు నన్ను దర్శించినందుకు నేడు నేను ధన్యుణ్ణయ్యాను" అని అన్నాడు.

वेद वैयासिकीः सर्वाः कथा धर्मार्यैसंहिताः। वक्ष्यामि वो द्विजश्रेष्ठाः शृण्वन्त्वद्य तपोधनाः

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! వ్యాసుడు రచించిన అన్ని ధర్మమయమైన, ఉత్తమమైన కథలను నేను మీకు చెప్పబోతున్నాను. ఓ తపోధనులారా! మీరు ఈ రోజు వినండి.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नैमिशारण्यवासिनः। चित्रा श्रोतुं कथास्तत्र परिव्रुस्तपस्विनः

అతని మాటలు విని, నైమిశారణ్యంలో నివసించే తపస్సులో నిమగ్నమైన ఋషులు, ఆశ్చర్యకరమైన కథలు వినాలని ఆసక్తితో అక్కడ చేరారు.

अभिवाद्य मुनींस्तांस्तु सर्वानेव कुताञ्जलिः। अपृच्छत्स तपोवृद्धिं सद्भिश्चैवाभिपूजितः

అందరు మునులను చేతులు జోడించి గౌరవంగా నమస్కరించి, సద్బుద్ధి కలవారి చేత సత్కరింపబడి, వారి తపస్సు ఎలా సాగుతోందో అడిగాడు.

अथ तेषूपविष्टेषु सर्वेष्वेव तपस्विषु। निर्दिष्टमासनं भेजे विनयाद्रौमहर्षणिः

అందరు తపస్సులో నిమగ్నమైన వారు కూర్చున్న తర్వాత, రోమహర్షణుని కుమారుడు వినయంతో తనకు కేటాయించిన ఆసనంలో కూర్చున్నాడు.

सुखासीनं ततस्तं तु विश्रान्तमुपलक्ष्य च। अथापृच्छदृषिस्तत्र कश्चित्प्रस्तावयन्कथाः

ఆ తరువాత, అతను సుఖంగా కూర్చొని విశ్రాంతిగా ఉన్నాడని గమనించి, అక్కడ ఉన్న ఒక ముని, విషయాలను ప్రారంభిస్తూ ప్రశ్నలు అడగడం మొదలుపెట్టాడు.

कुत आगम्यते सौते क्वचायं विहृतस्त्वया। कालः कमलपत्राक्ष शंसैतत्पृच्छतो मम

సౌతీ! నువ్వు ఎక్కడి నుండి వచ్చావు? ఎక్కడెక్కడ తిరిగావు? కమలదళ నేత్రుడా! నేను అడుగుతున్న ఈ సమయాన్ని కూడా చెప్పు.

एवं पृष्टोऽब्रवीत्सम्यग्यथावद्रौमहर्षणिः। वाक्यं वचनसंपन्नस्तेषां च चरिताश्रयम्

ఈ విధంగా అడిగినప్పుడు, రోమహర్షణుని కుమారుడు, వారి కర్మలకు అనుగుణంగా, అర్థవంతంగా, యథావిధిగా సమాధానం చెప్పాడు.

तस्मिन्सदसि विस्तीर्णे मुनीनां भावितात्मनाम्

ఆ విస్తృతమైన సభలో, పవిత్రమైన మనస్సు కలిగిన మునులు ఉన్నారు.

समीपे पार्थिवेन्द्रस्य सम्यक्पारिक्षितस्य च। कृष्णद्वैपायनप्रोक्ताः सुपुण्या विविधाः कथाः

పూర్తిగా పరీక్షించబడిన పార్థివేంద్రుడు అయిన పారిక్షిత్ సమీపంలో, కృష్ణద్వైపాయనుడు చెప్పిన పుణ్యమైన, వివిధ కథలు వినిపించబడ్డాయి.

कथिताश्चापि विधिवद्या वैशंपायनेन वै। श्रुत्वाऽहं ता विचित्रार्था महाभारतसंश्रिताः

వైశంపాయనుడు కూడా, మహాభారతానికి సంబంధించిన, అద్భుతమైన అర్థంతో కూడిన ఆ కథలను యథావిధిగా వివరించాడు. ఆ కథలను నేను విన్నాను.

बहूनि संपरिक्रम्य तीर्थान्यायतनानि च। समन्तपञ्चकं नाम पुण्यं द्विजनिषेवितम्

అనేక తీర్థస్థలాలు, పుణ్యక్షేత్రాలు సందర్శించి, ద్విజులు సేవించే పవిత్రమైన సమంతపంచకానికి వచ్చాను.

गतवानस्मि तं देशं युद्धं यत्राभवत्पुरा। कुरूणां पाण्डवानां च सर्वेषां च महीक्षिताम्

నానా రాజులు, కురువులు, పాండవులు యుద్ధం చేసిన ఆ ప్రాచీన స్థలానికి నేను వెళ్లి వచ్చాను.

दिदृक्षुंरागतस्तस्मात्समीपं भावतामिह। आयुष्मन्तः सर्व एव ब्रह्मभाता हि मे मताः।। अस्मिन्यज्ञे महाभङ्गाः सूर्यपावकवर्चसः

అది చూడాలని ఆశతో మీ సమీపానికి వచ్చాను. మీరు అందరూ దీర్ఘాయుష్కులు, నాకు బ్రహ్మస్వరూపులుగా కనిపిస్తున్నారు. ఈ యజ్ఞంలో సూర్యుడు, అగ్ని వలె ప్రకాశించే మహర్షులు కూడారు.

कृताभिषेकाः शुचयः कृतजप्या हुताग्नयः। भवन्त आसते स्वस्था ब्रवीमि किमहं द्विजाः

స్నానం చేసి, జపాలు చేసి, అగ్నిని ఆహ్వానించి, మీరు అందరూ ప్రశాంతంగా కూర్చున్నారు. ద్విజులారా, నేను ఏమి చెప్పాలి?

पुराणसंहिताः पुण्याः कथा धर्मार्थसंश्रिताः। इतिवृत्तं नरेन्द्राणामृषीणां च महात्मनाम्

పురాణ సంగ్రహాలు పవిత్రమైనవి; ధర్మార్థాలకు ఆధారంగా, రాజులు, మహర్షుల చరిత్రలను వివరిస్తాయి.

द्वैपायनेन यत्प्रोक्तं पुराणं परमर्षिणा। सुरैर्ब्रह्मर्षिभिश्चैव श्रुत्वा यदभिपूजितम्

ద్వైపాయనుడు చెప్పిన పురాణాన్ని దేవతలు, బ్రహ్మర్షులు వినిపించి గౌరవించారు.

तस्याख्यानवरिष्ठस्य विचित्रपदपर्वणः। सूक्ष्मार्थन्याययुक्तस्य वेदार्थैर्भूषितस्य च

ఆ గొప్ప కథలో అనేక విభాగాలు, వివిధ పదాలు, సూక్ష్మార్థాలు, వేదసారంతో అలంకరించబడినవి ఉన్నాయి.

भारतस्येतिहासस्य पुण्यां ग्रन्थार्थसंयुताम्। संस्कारोपगतां ब्राह्मीं नानाशास्त्रोपबृंहिताम्

భారతమనే పవిత్ర ఇతిహాసం, శ్లోకాల అర్థంతో నిండినది, శుద్ధమైన భాషలో, అనేక శాస్త్రాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది.

जनमेजयस्य यां राज्ञो वैशंपायन उक्तवान्। यथावत्स ऋषिः पृष्टः सत्रे द्वैपायनाज्ञया

ద్వైపాయనుని ఆజ్ఞతో, వైశంపాయనుడు జనమేజయ మహారాజుకు ఆ కథను అడిగినట్లు వివరంగా చెప్పాడు.

वेदैश्चतुर्भिः सयुक्तां व्यासस्याद्भुतकर्मणः। संहितां श्रोतुमिच्छामः पुण्यां पापभयापहाम्

వేదాల నలుగురితో కూడిన, వ్యాసుని అద్భుత కార్యంతో ఏర్పడిన ఆ పవిత్ర గ్రంథాన్ని, పాపభయాన్ని తొలగించేదాన్ని వినాలని మనసు ఉంది.

आद्यं पुरुषमीशानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम्। ऋतमेकाक्षरं ब्रह्म व्यक्ताव्यक्तं सनातनम्

ఆదిపురుషుడు, పరమేశ్వరుడు, అందరికి ఆరాధ్యుడు, సత్యరూపుడు, ఒక అక్షర బ్రహ్మ, వ్యక్త అవ్యక్త స్వరూపుడు, శాశ్వతుడు—

असच्च सच्चैव च यद्विश्वं सदसतः परम् परावराणां स्रष्टारं पुराणं परमव्ययम्

అస్తిత్వం కానిదీ, అస్తిత్వమూ అయినదీ, ఈ విశ్వమూ, అస్తి-నాస్తి కన్నా మించినదీ, ఉన్నతమైనదీ, తక్కువదీ సృష్టించిన పురాతన, పరమ, నశించని పరమాత్మ—

मङ्गल्यं मङ्गलं विष्णुं वरेण्यमनघं शुचिम्। नमस्कृत्य हृषीकेशं चराचरगुरुं हरिम्

మంగళకరుడైన విష్ణువుకు, పాపరహితుడైన హృషీకేశునికి, చరాచరాలకు గురువైన హరికి నమస్కరిస్తూ—