ధర్మరాజు, తన కుమారుని గురించి సందేహంతో ఉన్నప్పుడు, సమీపంలో ఉన్న ఒక మహర్షి ఇలా అన్నారు: “మీరు అన్నింటికీ తెలిసినవారు, మరి ఇలాంటి కుమారుని ఎందుకు అంగీకరించరు? మలయ ప్రాంతంలో పుట్టిన గంధం చల్లగా ఉంటుందని అందరూ అంటారు. కానీ, పిల్లవాడి ఆలింగనం గంధం కన్నా గొప్పది; దుస్తులు, స్త్రీలు, నీరు — వాటిలో ఏదీ పిల్లవాడి స్పర్శకు సమానంగా ఉండదు. తండ్రికి తన కుమారుని ఆలింగనం అంత ఆనందాన్ని ఇవ్వేది లేదు; ఈ లోకంలో కుమారుని స్పర్శకు మించిన ప్రేమను ఇచ్చే స్పర్శ లేదు. ఈ ప్రియమైన కుమారుడు మిమ్మల్ని ఆలింగనం చేయాలి; ద్విపదులలో బ్రాహ్మణుడు శ్రేష్ఠుడు, చతుష్పదులలో ఆవు శ్రేష్ఠుడు. బరువైన వాటిలో మురుర్ శ్రేష్ఠుడు; ఆనందాన్ని ఇచ్చే స్పర్శలో కుమారుడు ముందువాడు. ఈ శత్రువులను జయించిన కుమారుడు మూడు సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక పుట్టాడు. నేడు, నా ఆజ్ఞతో, ఈ యువరాజు మీ పిలుపు కోసం ఎదురుచూస్తున్నాడు, రాజా, మీ దుఃఖాన్ని తొలగించేవాడు. ఈ పురువంశీయుడు నూరు అశ్వమేధ యాగాలు నిర్వహిస్తాడు; రాజసూయాది ఇతర రాజయోగ్య యాగాలను, అపారమైన దానాలతో, పూర్తి చేస్తాడు. ఒకసారి, ఆవు నాకు ఆకాశంలో ప్రసవ సమయంలో ఇలా చెప్పింది: ‘అయ్యో! నా కడుపు పిల్లను నా మడిలో వేసుకుని, ప్రేమతో మరో గ్రామానికి వెళ్లాను.’ ప్రజలు తమ కుమారులను వారి తలను వాసన చూస్తూ పలకరిస్తారు; ద్విజులు కూడా ఈ మంత్రాలను వేదాలలో పఠిస్తారు. మీరు కుమారుల జనన సంస్కారాలను ఖచ్చితంగా తెలుసు; ప్రతి అవయవం నుంచి, హృదయం నుంచి, కుమారుడు పుడతాడు. కుమారుడు అంటే 'ఆత్మ' అని పిలుస్తారు; నువ్వు నూరు శరదులు జీవించు. తండ్రులు కుమారుని తలను వాసన చూస్తారు, ఈ మంత్రంతో. నీ పోషణ నా మీద ఆధారపడి ఉంది, నా వంశం శాశ్వతంగా ఉంటుంది; అందుకే, నా కుమారా, నువ్వు నూరు శరదులు సుఖంగా జీవించు. ఒక్కటిగా ఉండి, ఇద్దరుగా అయ్యాడని ఒక నానుడి ఉంది; నువ్వు నీ అవయవాల నుంచి పుట్టినవాడు, వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తి, శ్రేష్ఠుడు. నీ కుమారుని నీ రెండవ ఆత్మగా చూడు, పారదర్శకమైన సరస్సులో చంద్రుడు కనిపించ듯, నీలో నువ్వు నీ కుమారునిలోను కనిపించు. యజ్ఞాగ్నిని గృహాగ్నిలో నుంచి తీసుకెళ్లినట్టు, నువ్వు ఒక్కడివి, ఇద్దరుగా అయ్యావు, నీ కుమారుడు నీ నుంచి పుట్టాడు. రాజా, నేను వేట కోసం ఆకర్షితమై, నా తండ్రి ఆశ్రమంలో కనుగొనబడిన కన్యాను. ఉర్వశి, పూర్వచిత్తి, సహజన్యా, మేనకా, విశ్వాచీ, ఘృతాచీ — వీరు ఆప్సరసల్లో శ్రేష్ఠులు. వీరిలో మేనకా బ్రహ్మ నుంచి పుట్టిన శ్రేష్ఠ ఆప్సరస; ఆమె స్వర్గం నుంచి భూమికి వచ్చి విశ్వామిత్రునికి కుమారిని ప్రసవించింది. ప్రముఖుడు, ధర్మపరుడు, వైశ్వానరుడిగా, బ్రహ్మయోని అయిన కుశుడు, విశ్వామిత్రుని తాత. కుశుని కుమారుడు కుశనాభుడు, అతని కుమారుడు గాధి, గాధి కుమారుడు విశ్వామిత్రుడు, రాజా. ఈ విధంగా నా తండ్రి విశ్వామిత్రుడు, మేనకా నా తల్లి; ఆమె హిమవత్ పర్వత శిఖరాల్లో నన్ను ప్రసవించింది. తన కుమారిని వదిలేసినట్టు, ఆమె నన్ను వదిలేసింది; ధర్మపరులు అయిన పక్షులు కలిసి నన్ను రక్షించాయి. ఆ రెక్కల రక్షణలో, నన్ను శకుంతల అని పిలిచారు; ఆ తరువాత మహాత్ముడు కాశ్యపుడు నన్ను చూశాడు. యజ్ఞాగ్నికి నీరు తేవడానికి వచ్చిన నన్ను, పక్షులు దయతో, ధర్మాత్ముడైన కాశ్యపునికి అప్పగించారు. యజ్ఞకర్త కణ్వుడు నన్ను చూసి సంతోషించాడు, చిరునవ్వుతో, నన్ను దత్తత తీసుకున్నట్టు తన ఆశ్రమానికి తీసుకెళ్లాడు. అక్కడ, రాజా, మహర్షి నన్ను కరుణతో గౌరవించాడు; తన కుమార్తెగా నన్ను పెంచాడు, రాజా, మంచి రూపవతి అయిన నాకు. నేను విశ్వామిత్రుని కుమార్తె, రాజా; కణ్వ మహర్షి నన్ను పెంచాడు; నువ్వు నన్ను యవ్వనంలో దర్శించావు. ఆశ్రమంలో, ఆకుపచ్చ గుడిసెలో, నేను ఒంటరిగా ఉన్న కన్యను, నా తండ్రి లేకుండా, విధి చేత, నువ్వు చూశావు. మృదువుగా, నిజమైన మాటలతో, నన్ను సంతానానికి కోరావు; ఆశ్రమంలో ధర్మం, కామం, ప్రయోజనం కోసం స్థిరంగా ఉన్నావు. గంధర్వ వివాహ సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తూ, నువ్వు నా చేతిని పట్టుకున్నావు; నీ వంశాన్ని, నీ ప్రవర్తనను, నీ నిజాయితీని నాకు తెలుసు. నా కర్తవ్యాన్ని పాటిస్తూ, నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను; అందుకే, నువ్వు ఇచ్చిన మాటను తప్పు మాటగా చెప్పకూడదు. నా కర్తవ్యాన్ని పక్కనపెట్టి, విడిచిపెట్టబడినవాడిగా, నువ్వు మాత్రమే నా రక్షకుడివి; నాకే తప్పు లేదు, నువ్వు నన్ను వదిలిపెట్టకూడదు, రాజా. నేను ఏ తప్పు చేశాను, రాజా, చిన్నతనంలో బంధువులు వదిలిపెట్టారు, ఇప్పుడు నువ్వు వదిలిపెట్టావు? నువ్వు నన్ను వదిలిపెట్టినా, నేను ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్తాను; కానీ ఈ పిల్ల, నీ కుమారుడు, నువ్వు వదిలిపెట్టకూడదు. నేను ఈ కుమారుడిని నీకు, నాకు పుట్టినవాడిగా గుర్తించను, శకుంతల. స్త్రీలు అసత్యం చెబుతారు; నీ మాటలు ఎవరు నమ్ముతారు? నువ్వు నిర్లజ్జగా, నమ్మలేని మాటలు నా ముందే చెబుతున్నావు, దుష్ట వనితా! వెళ్లిపో. ఆ మహర్షి ఎక్కడ, తీవ్రమైన తపస్సులో ఉన్నాడు, మేనకా ఆప్సరస ఎక్కడ, నీవు, దయనీయంగా, తపస్సు వస్త్రధారిగా ఉన్నావు ఎక్కడ? నీ కుమారుడు గొప్ప ఆకారాన్ని కలిగి, చిన్నవాడైనా, బలంగా ఉన్నాడు. అతను ఎలా తక్కువ కాలంలో శాల వృక్షపు కాండం లా పెరిగాడు? నీ జననం అత్యంత తక్కువ స్థాయిలో ఉంది; నీవు నాకు వికారవతిగా కనిపిస్తున్నావు. నీవు మేనకా ద్వారా, యాదృచ్ఛికంగా, కామంతో పుట్టినవాడివి. నీవు నన్ను చెప్పిన ప్రతీది దాచిపెట్టినదే, తపస్సు వస్త్రధారినీ! 'ఈ లోకంలో అన్ని స్త్రీలు చంచలమైనవారు, కామానికి అంకితమైనవారు.