ధర్మమే సర్వ సద్గుణవంతుల శ్రేయస్సుకు మూలకారణం; అది ఎప్పుడూ అసత్యానికి దూరంగా ఉంటుంది, దుఃఖాన్ని కలిగించదు. మనిషి చెడు పనులు చేసినప్పుడు, ఎవరికీ తెలియదని అనుకోవచ్చు. కానీ దేవతలు, మనలోని అంతర్యామి అన్నీ తెలుసుకుంటారు. సూర్యుడు, చంద్రుడు, గాలివాడు, అగ్ని, ఆకాశం, భూమి, నీళ్లు, హృదయం, యముడు, రాత్రి, పగలు, రెండు సంధ్యలు, ధర్ముడు—ఇవన్నీ మనిషి ప్రవర్తనను గమనిస్తాయి. వివస్వత్పుత్రుడైన యముడు, చెడు పనులకు శిక్షను విధిస్తాడు. మన హృదయంలో నివసించే క్షేత్రజ్ఞుడు, సాక్షిగా ఉండి, ధర్మాన్ని పాటించినవారిని సంతోషంగా చూస్తాడు. కానీ, దుర్మార్గుని పట్ల అంతర్యామి సంతోషించకపోతే, యముడు అతని దుష్కర్మలకు తగిన శిక్షను విధిస్తాడు. తనను తాను నిర్లక్ష్యం చేసి, వేరే మార్గంలో నడిచేవాడు దేవతల కృపను పొందలేడు. నన్ను సులభంగా పొందదగినవాడిగా భావించకు, నా భక్తురాలైన భార్యను తక్కువగా చూడకు. పూజకు అర్హురాలినన్ను, నీ ముందున్న భార్యను గౌరవించడంలేదు. ఈ సభలో నన్ను సాధారణ స్త్రీగా ఎందుకు చూస్తున్నావు? నేను అనవసరంగా మాట్లాడటం లేదు; నా మాటలు వినడం లేదు ఎందుకు? దుష్యంతా! నేను వేడుకుంటూ చెప్పిన మాటలను నువ్వు నెరవేర్చకపోతే, ఈ రోజు నీ తల నూరు ముక్కలుగా చీలిపోతుంది. భర్త భార్యతో కలిసినప్పుడు, ఆమె నుంచి పుట్టిన సంతానం నిజమైన సంతానమేనని ప్రాచీన ఋషులు ప్రకటించారు. ధర్మబద్ధంగా నడిచే పురుషునికి పుట్టిన కుమారుడు, తన వంశాన్ని, పితృదేవతలను రక్షిస్తాడు. కుమారుడు తండ్రిని 'పుత్' అనే నరకం నుంచి రక్షిస్తాడు; అందుకే అతన్ని 'పుత్రుడు' అని పిలుస్తారు—ఇది స్వయంభువుడు పురాతన కాలంలో ప్రకటించాడు. కుమారుని ద్వారా పురుషులు లోకాలను జయిస్తారు; మనవడిచేత అనంతత్వాన్ని పొందుతారు; ప్రపౌత్రునిచేత పితామహులు ఆనందిస్తారు. ఇంటిని నిర్వహించడంలో నిపుణురాలు, సంతానం ప్రసవించగలిగినది, భర్తకు పరాయణురాలు, విశ్వాసవంతురాలు—ఇవే సతీమంతుల లక్షణాలు. భార్య భర్తకు అర్ధాంగి, మిత్రురాలు, ధర్మార్థకామాలకు మూలం; భార్య ఉన్నవాడే నిజంగా సంయుక్తుడు. భార్యలు ఉన్న గృహస్తులు కర్తవ్యాలను నిర్వర్తించగలరు; వారు ఆనందంగా ఉంటారు, ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతారు. ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు భార్యలు మిత్రురాలిగా ఉంటారు; ధర్మంలో తండ్రిలా, కష్టకాలంలో తల్లిలా ఉపకరిస్తారు. ప్రయాణంలో అడవిలోనైనా విశ్రాంతిని పొందేది భార్యతోనే; అందువల్ల భార్యే అత్యుత్తమ ఆశ్రయం. కష్టకాలంలో, అపదల్లో భర్తను విడిచిపెట్టని వ్యక్తి సతీమంతుడు మాత్రమే. భార్య ముందుగా మరణించినా, భర్త కోసం లోకాంతరంలో వేచి చూసేది ఆమె; భర్త ముందుగా మరణిస్తే, ఆమె వెంట వెళ్ళిపోతుంది. ఈ కారణంగా వివాహాన్ని ధర్మశాస్త్రాలు సమ్మతించాయి; భర్త ఏది పొందినా, భార్య దానిలో భాగస్వామి—ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ. శరీర పోషణకు స్వర్గంలోనూ ఆహారం అవసరం; తానే పుట్టిన కుమారుడిని 'ఆత్మ' అని పండితులు అంటారు. కాబట్టి, భర్త తన భార్యను తల్లిగా, తన కుమారుని తల్లిగా భావించాలి; ఎందుకంటే, అందరిలోనూ అంతర్యామి కుమారుడే అని పిలవబడతాడు. తండ్రులలో కనిపించే నడవడి, రూపం, క్రియ, స్వభావం, లక్షణాలు కుమారులలోనూ ఉంటాయి. వారి గుణాలు, స్వభావం, ప్రవర్తన—శుభాశుభసంపర్కానుసారం—భార్య నుంచి పుట్టిన కుమారునిలో ప్రతిఫలిస్తాయి; ఎలా అంటే, దర్పణంలో ముఖం కనిపించడంలా. తండ్రి తన కుమారుడిని చూసి ఆనందిస్తాడు, ధర్మాత్ముడు స్వర్గాన్ని పొందినట్టు; కానీ, భర్తరూపంలో ఉండి, పరపురుష బీజాన్ని అంగీకరించే స్త్రీలు— వారు తమ వంశాన్ని నాశనం చేసి, ఘోర నరకంలో పడతారు; భార్యలో పరపురుషుని బీజం నుంచి పుట్టిన కుమారులు—వారు 'నా కుమారులు' అనిపించినా, నిజానికి శత్రువులే; వారు తండ్రిని ద్వేషిస్తారు, అతని మాట వినరు. తండ్రికీ వారిపై ప్రేమ ఉండదు; కానీ తన సంతానంపై మాత్రం ప్రేమ ఉంటుంది. కుమారుడు తన తండ్రిని ద్వేషించడు; తండ్రి తన నిజమైన కుమారుడిని ద్వేషించడు. అందుకే కుమారుడే తన ఆత్మ అని చెప్పబడింది. తీవ్రమైన మానసిక దుఃఖాలు, రోగాలు వచ్చినా కూడా, తన భార్యతో ఆనందంగా ఉంటాడు; ఎండ వేడిలో నీటిని ఆశించే వాళ్లలా. దేశనిర్బంధంలో ఉన్న, దారుణ స్థితిలో, మురికి దుస్తులు ధరించినవారు కూడా తమ భార్యలతో సంతోషంగా ఉంటారు; ధనహీనులు ధనాన్ని పొందినప్పుడు ఆనందిస్తారు; భార్యలు గట్టిగా మాట్లాడినా, పండితులు వారిని తిరిగి కఠినంగా పలకరు. ఆనందం, అనురాగం, ధర్మం భార్యపై ఆధారపడి ఉంటాయని, భార్య తన అర్ధాంగి అని గ్రంథాల ద్వారా తెలిసినవాడు, భార్యధనం, సంతానాన్ని రక్షిస్తుందని తెలుసుకుంటాడు. శరీరం, జీవనయానం, ధర్మం, స్వర్గం, ఋషులు, పితృదేవతలు, జననభూమి—ఇవన్నీ శాశ్వతమైన, పవిత్రమైన సతీస్త్రీల వల్ల నిలబడతాయి. స్త్రీలు లేకుండా సంతానం సృష్టించడానికీ, ఋషులు, దేవతలకు కూడా శక్తి లేదు. విద్యావంతులకు కూడా సృష్టి స్త్రీలలోనే స్థిరంగా ఉంది; కొంతమంది ఋషులు, కొంతమంది నిందితుల స్త్రీల ద్వారా కూడా పుట్టారు. భూమి మట్టిలో పడి, కుమారుడు తండ్రిని ఆలింగనం చేయడానికి పరుగెత్తినట్లు, దానికంటే మధురమైనది ఏముంది? అలాగే, నువ్వు చతురుడైన, ప్రేమతో నిన్ను చూచే కుమారుడిని పొందినవాడవు; అయినా ఎందుకు అతన్ని నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నావు? చీమలు తమ గుడ్డులను మోసుకెళ్ళి వదిలిపెట్టవు; అలాంటప్పుడు నువ్వు నీ స్వంత కుమారుడిని ఎందుకు నిర్లక్ష్యం చేయాలి? నన్నుంచి పుట్టిన నీ కుమారుడిని ఆదరించకపోవడం ఎలా? కోకిలలు తమ గుడ్డులను పరిరక్షిస్తాయి, కాకులు కూడా అలాగే చేస్తాయి.