దుష్యంతుడా, నేను ప్రఖ్యాతి గాంచిన కణ్వ మహర్షి కుమార్తెగా పరిగణించబడుతున్నాను. ఆయన తపస్వి, ధర్మనిష్ఠుడు, మహాత్ముడు. నేను స్వతంత్రురాలిని కాదు, రాజా. కాశ్యపుడు నాకు గురువు, తండ్రి కూడా. నీ కోరికను ఆయన వద్దే వివరించు; వేరుగా వ్యవహరించకూడదు. ప్రపంచం పూజించే ఆ మహర్షి శుద్ధవ్రతుడు, రాజా. ధర్మం కాస్తా తడబడినా, ఆయన మాత్రం తన వ్రతాన్ని విడిచిపెట్టడు. నీకు నా జననం గురించి సందేహం వచ్చినట్లయితే, దాన్ని ఇక్కడే నివృత్తి చేయమని అడుగుతున్నావు. ఈ సంఘటన నాకెట్లా వచ్చిందో, గతంలో ఎలా జరిగిందో చెప్పబోతున్నాను. కొంతమంది ఇతరులకు వేరుగా మాట్లాడతాడు, కానీ నిజంగా ఆయన స్వభావం వేరేలా ఉంటుంది. పాపంతో కప్పబడిన ఆ మూర్ఖుడు తనను తానే మోసగాడిగా మారతాడు. రాజా, నేను కణ్వ మహర్షి కుమార్తెగా ఎలా జన్మించానో నిజాన్ని విను. ఒకసారి ఒక ఋషి నా జననాన్ని గురించి అడిగాడు: “నీ వంశం పైకి సాగుతుంది, మరి శకుంతల ఎలా నీదయ్యింది?” “నీకు కుమార్తె ఎలా పుట్టింది? నిజాన్ని చెప్పు, కాశ్యపా,” అని అడిగాడు. ఆయన కూడా నిజాన్ని చెప్పాడు. రాజా, ఆ కథను విను. పూర్వంలో విశ్వామిత్రుడు, మహా తపస్సు కలిగినవాడు, తీవ్రమైన తపస్సు చేస్తూ, దేవతాధిపతి శక్రుని తీవ్రంగా కలవరపరిచాడు. “ఆయన తపస్సు శక్తితో నన్ను నా స్థానంనుంచి పడగొట్టవచ్చు,” అని భయపడిన పురందరుడు మేనకను ఇలా కోరాడు: “దేవతా కన్యలలో నువ్వే గుణాల్లో ప్రతిభావంతురాలు, నాకు సహాయం చేయు, మేనకా. విశ్వామిత్రుడు, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే మహా తపస్వి, అతని తపస్సు నా మనసును కదిలిస్తోంది. మేనకా, ఈ పని నీవే చేయాలి; విశ్వామిత్రుడు తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్నవాడు, అతన్ని కదిలించటం చాలా కష్టం. నువ్వు వెళ్లి అతన్ని ఆకర్షించు, అతని తపస్సును భంగపరచు, నాకు ఈ గొప్ప ఉపకారం చేయు. అందమైన రూపం, యవ్వనం, మధురత, కదలికలు, చిరునవ్వులు, మాటలతో అతన్ని ఆకర్షించు, అతని తపస్సు నుండి దూరం చేయు. అతను మహా తపస్సు కలిగినవాడు, ప్రకాశవంతుడు, కోపానికి త్వరగా లోనవుతాడు; దేవుడు కూడా ఇతని గురించి తెలుసు. అతని శక్తి, తపస్సు, కోపం నువ్వు కూడా భయపడతావు, మరి నేను ఎందుకు భయపడకూడదు? వశిష్ఠుని పిల్లలను కోల్పోయినవాడు, క్షత్రియుడిగా పుట్టి బలవంతంగా బ్రాహ్మణుడయ్యాడు. పవిత్రత కోసం కష్టంగా దాటి వెళ్లే, నీళ్లతో నిండిన కౌశికీ అనే పవిత్ర నదిని సృష్టించాడు. అక్కడ, ఆ కష్టమైన స్థలంలో, మహర్షి భార్యను మాతంగుడు, ధర్మనిష్ఠ రాజర్షి, వేటగాడిగా మారి సంరక్షించాడు. బాధాకాలం ముగిసిన తర్వాత, ఋషి మళ్లీ అక్షమకు వచ్చి, నదీ తీరంలో, ఆ ప్రదేశాన్ని పారేతి అని నామకరణం చేశాడు. అక్కడ, ఆనందంగా మాతంగుని యజ్ఞం చేయించాడు; నువ్వు భయంతో సోమ పానానికి వెళ్లావు, దేవతాధిపతా. ఆయన కోపంతో మరో లోకాన్ని సృష్టించాడు, నక్షత్రాలతో కూడినదిగా; శ్రవణ మొదలైన నక్షత్రాలను సృష్టించాడు, త్రిశంకుని శరణం ఇచ్చాడు, అతని గురువు శాపం వల్ల పడిపోయినా. బ్రహ్మర్షి శాపం నుంచి కౌశికుడు ఎలా విముక్తుడయ్యాడు? దేవతలు అతన్ని తక్కువగా చూసి, యజ్ఞాన్ని నాశనం చేశారు. మహా తపస్సు కలిగినవాడు, ఇతర యజ్ఞాంగాలను సృష్టించాడు, అప్పట్లో త్రిశంకుని స్వర్గానికి తీసుకెళ్ళాడు. ఇతని చేతులు ఇంతటి మహిమలు చేసినవాడిని నేను ఎంత భయపడతాను! నా రక్షణ కోసం నన్ను ఉపదేశించు, దేవతాధిపతా, అతను కోపంతో నన్ను కాల్చకుండా. ఆయన శక్తితో లోకాల్ని కాల్చగలడు, భూమిని తన పాదంతో కంపించగలడు, మహా మేరు పర్వతాన్ని ఒత్తగలడు, దిశలను మార్చగలడు. తపస్సు శక్తితో, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, ఇంద్రియాలను జయించినవాడిని నేను ఎలా చేరగలను? ఆయన ముఖం అగ్నిలా, కళ్ళు సూర్య చంద్ర నక్షత్రాల్లా, నాలుక కాలముగా ఉండగా, నేను ఎలా ఆ ఋషిని తాకగలను, దేవతాధిపతా? యమ, సోమ, మహర్షులు, సాధ్యులు, విశ్వదేవతలు, వాలఖిల్యులు, అందరూ అతని శక్తిని భయపడతారు; మరి నేను ఎలా భయపడనూ? నువ్వు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, నేను ఆ ఋషిని ఎలా చేరగలను? నన్ను రక్షించు, దేవతాధిపతా, నీ కోసం నేను నీ రక్షణలో పని చేయగలను. మనసు కోరినట్లుగా, వాయుదేవుడు నాకు ఆటవిడుపు కోసం నివాసాన్ని కల్పించాలి; నీ అనుగ్రహంతో కామదేవుడు నాకు సహాయంగా ఉండాలి. అంతటితో, అరణ్యంలో పరిమళభరితమైన గాలి ప్రవహించి, ఆ ఋషిని ఆకర్షించగా, మేనకా సమ్మతించి, ఏర్పాట్లన్నీ చేసి, కౌశిక మహర్షి ఆశ్రమానికి వెళ్లింది. ఇలా మేనకా దేవతాధిపతిని వినిపించిన తర్వాత, శక్రుడు ఆమెకు నిరంతరంగా వెళ్లే ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు. సరైన సమయంలో, మేనకా వాయుదేవుడితో కలిసి బయలుదేరింది. అందమైన అవయవాలు, హృదయంలో భయం కలిగిన మేనకా, విశ్వామిత్రుడు తన ఆశ్రమంలో తపస్సు చేస్తున్నప్పుడు, ఆయనను చూసింది. ఆయన పాపాలు తపస్సుతో కాలిపోయి, శుద్ధుడయ్యాడు. ఆ ఋషిని నమస్కరించి, మేనకా ఆయన సమక్షంలో ఆటపాటలు మొదలుపెట్టింది. ఆ సమయంలో, ఆ గాలి ఆమె వస్త్రాన్ని తీసుకెళ్ళింది, అది చంద్రుడిలా ప్రకాశించింది. ఆమె వేగంగా భూమిపైకి వచ్చి, తన వస్త్రాన్ని తీసుకోవాలని ప్రయత్నించింది. లజ్జతో గాలిని మందలిస్తూ, అందమైన వర్ణంతో ముందుకు సాగింది. రాజర్షి అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ చూస్తున్నప్పుడు, విశ్వామిత్రుడు మేనకాను చూసాడు. ఆమె నిర్దోషురాలిగా, కష్టమైన స్థితిలో ఉంది. ఆ మహర్షి, మేనకా వస్త్రాన్ని పట్టుకోవాలని ప్రయత్నిస్తూ, కలవరపడుతూ, ఆమె అందం, వయసు వర్ణించలేనంతగా కనిపించింది. ఆమె గుణాలు, అందాన్ని చూసిన ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు, కోరికకు లోనై, ఆమెతో కలయిక కోరాడు.