ఒకసారి, మహా ముని జరత్కారువు తన తపస్సు వల్ల తన పితృదేవతలను రక్షించాలనుకుంటూ, ‘‘మీరు కోరుకుంటే, నా తపస్సు సంపూర్ణ ఫలంతో మీ అందరినీ రక్షించగలనా; మీ ఇష్టమైతే అలా జరగనీ’’ అని ప్రస్తావించాడు. అప్పుడు పితృదేవతలు, ‘‘నీ తపస్సు ఎంత గొప్పదైనా, నీవు బ్రహ్మచారి కావడం వల్ల, నీవు మమ్మల్ని ఎలా రక్షించగలవు? బ్రాహ్మణుల అత్యున్నత తపస్సుతో కూడినవాడైనా, ఈ సమస్యకు పరిష్కారం లేదు’’ అని ప్రశ్నించారు. ‘‘ఓ వాక్యవిదాములో ఉత్తముడా, తపస్సు ఫలితం ఉందా లేదా? మా వంశం నాశనమైపోయింది, అందువల్ల మేము అపవిత్ర నరకంలో పడిపోతున్నాము’’ అని విచారాన్ని వ్యక్తీకరించారు. ‘‘మా పితామహుడు సంతాన ప్రాప్తి అత్యున్నత ధర్మమని చెప్పాడు. కానీ ఇప్పుడు, ఓ తండ్రా, మేము మధ్యలో నిలిచిపోయాము; మాకు ఏ జ్ఞానం కనిపించదు.’’ ‘‘నీవు ప్రపంచంలో పురుషత్వానికి ప్రసిద్ధి చెందినవాడివి, నీవు గుర్తించబడకపోతే, మేము, నీ పూర్వీకులు, దురదృష్టవంతులమై, బాధతో ఉన్నాము.’’ ‘‘కరుణతో, నేను బాధపడుతున్నాను; విను, మేము యాయావరులు అనే ఋషులు, కఠిన వ్రతాలకు నిబద్ధులుగా పిలవబడతాము.’’ ‘‘వంశ నాశనంతో, మేము లోకంలో పడిపోయాము; మా కఠిన తపస్సు నశించిపోయింది; మాకు సంతానం లేదు.’’ ‘‘ఈ రోజు, మాకు ఒక్క సంతానం మాత్రమే మిగిలింది; అతను కూడా పోయినట్లే. దురదృష్టవంతుల్లో అతను మరింత దురదృష్టుడు; అతను మాత్రమే తపస్సు చేపట్టాడు.’’ ‘‘అతను జరత్కారువు అని ప్రసిద్ధి; వేదాలు, వాటి అంగాలలో నిష్ణాతుడు, ఆత్మ నియంత్రణ కలిగినవాడు, మహాత్ముడు, దృఢ వ్రతాలు పాటించే వాడు, గొప్ప తపస్సు కలిగినవాడు.’’ ‘‘అతను తపస్సు పట్ల మక్కువతో ఉండటం వల్ల, మేము ఈ దుఃఖంలో పడిపోయాము; అతనికి భార్య లేదు, కుమారుడు లేదు, బంధువు లేదు.’’ ‘‘అందువల్ల, మేము గోతిలో వేలాడుతున్నాము, మాకు చైతన్యం లేదు, ఆధారం లేకపోయినవారిలా. నీవు మమ్మల్ని నిరుపాయంగా చూశావు కాబట్టి, అతనికి చెప్పాలి.’’ ‘‘నీ పూర్వీకులు నిన్ను ఆశ్రయించి, గోతిలో వేలాడుతూ, నిరాశతో, నీవు భార్యను స్వీకరించి, సంతానం కలిగి, మమ్మల్ని రక్షించాలి అని వేడుకుంటున్నారు.’’ ‘‘మా వంశంలో ఒక్క తంతువు మాత్రమే మిగిలింది, ఓ బ్రాహ్మణా, అతను గడ్డి తాడిని ఆశ్రయించిన వాడు, నీవు చూస్తున్నావు.’’ ‘‘ఇక్కడ కూర్చున్న వాడు మా కుటుంబానికి ఆధారం, వంశాన్ని పెంచే వాడు; నీవు చూస్తున్న ఈ మూలాలు అతని కొమ్మలు.’’ ‘‘ఇవి, ఓ తండ్రా, మా వంశాలు, కాలం తినేసినవి; నీవు చూస్తున్న మూలం, ఓ బ్రాహ్మణా, అర్థం తినబడినది.’’ ‘‘మేము గోతిలో వేలాడుతున్న చోట, అతను కూడా తపస్సులో నిమగ్నమై ఉన్నాడు; నీవు చూస్తున్న ఎలుక, ఓ బ్రాహ్మణా, మహాకాలమే.’’ ‘‘ఆ ఎలుక, తపస్సుకు మక్కువ కలిగిన, మాంద్యమైన జరత్కారువుని నెమ్మదిగా తినేస్తోంది.’’ ‘‘ఓ ఉత్తముడా, అతని తపస్సు మమ్మల్ని రక్షించదు; మేము పాతాళంలో పడిపోయాము, మనస్సు కాలం వల్ల బాధపడుతోంది.’’ ‘‘మేము తప్పు చేసినవారిలా పాతాళంలోకి వెళ్లిపోయాము; మేము ఇక్కడ పడిపోతే, మా వంశమంతా పడిపోతుంది.’’ ‘‘ఆ వాడు కూడా కాలం చేత కట్ చేయబడితే, అతను కూడా ఇక్కడినుంచి నరకానికి వెళ్తాడు; తపస్సు, యజ్ఞం, ఇంకేమైనా శుద్ధి—’’ ‘‘ఇవి అన్నీ, ఓ ప్రియమా, వంశ పరంపర కొనసాగింపుకు సమానంగా లేవు అని ధర్మవంతులు భావిస్తారు; కాబట్టి, నీవు జరత్కారువు అనే తపస్సులో నిమగ్నమైన వాడిని చూడగానే అతనితో మాట్లాడాలి.’’ ‘‘నీవు చూశావు కాబట్టి, అతను భార్యను స్వీకరించి, సంతానం కలిగించాలి అని వివరంగా చెప్పాలి.’’ ‘‘లేదా, ఓ బ్రాహ్మణా, మా తరఫున అతనికి ఈ విషయాన్ని చెప్పాలి; అతని కుటుంబం, మాకు మేలు కలిగించేలా, అతని కుటుంబానికి మేలు కలిగించేలా.’’ ‘‘నీవు ఎవరు, ఓ ఉత్తముడా, మాకు బంధువుల్లా బాధపడుతున్నావు? మేమంతా వినాలనుకుంటున్నాము; నీవు ఎవరు?’’ ఇలా పితృదేవతలు చెప్పినప్పుడు, జరత్కారువు బాధతో నిండిన స్వరంలో, కన్నీటి గొంతుతో, ‘‘మీరు నా పూర్వీకులు, పితృదేవతలు; మీ ఇష్టాన్ని నెరవేర్చడానికి నేను ఏమి చేయాలో చెప్పండి’’ అని అడిగాడు. ‘‘నేనే జరత్కారువు, మీ పాపపుత్రుడు; నా తప్పులకు, నియంత్రణలేమికి శిక్షను భరిస్తాను.’’ ‘‘బిడ్డా, అదృష్టవశాత్తు నీవు ఇక్కడికి వచ్చావు; ఓ బ్రాహ్మణా, నీవు ఎందుకు భార్యను స్వీకరించలేదు?’’ అని పితృదేవతలు అడిగారు. ‘‘నా పూర్వీకుల గురించి ఆలోచన ఎప్పుడూ నా హృదయంలో ఉంటుంది; బ్రహ్మచారి గా, నా శరీరాన్ని పరలోకానికి పంపాలని అనుకున్నాను.’’ ‘‘భార్యను తీసుకోను అని నా మనస్సులో దృఢంగా నిర్ణయించుకున్నాను; కానీ ఇప్పుడు మిమ్మల్ని పక్షుల్లా వేలాడుతూ చూస్తూ, నా మనస్సు మారింది.’’ ‘‘ఓ పూర్వీకులారా, బ్రహ్మచర్యానికి నిబద్ధతతో నా మనస్సు వివాహానికి దూరంగా ఉంది; కానీ ఇప్పుడు మీ అభిలాషను నిస్సందేహంగా నెరవేర్చుతాను.’’ ‘‘ఎప్పుడైనా నా పేరుతో కూడిన కన్య, దానంగా స్వయంగా వస్తే—’’ ‘‘ఆమెను స్వీకరిస్తాను, కానీ పోషించను; అటువంటి పరిస్థితి వస్తే, వివాహం చేస్తాను; లేకపోతే, చేయను—ఇది నిజం, ఓ పూర్వీకులారా.’’ ‘‘ఆ కలయికతో, మీ విమోచన కోసం ఒక సంతానం పుట్టాలి; నా పూర్వీకులు శాశ్వతంగా, క్షీణించకుండా ఉండాలి.’’ ఇలా తన పితృదేవతలకు చెప్పిన తర్వాత, జరత్కారువు భూమిపై తిరిగాడు. కానీ, ఓ శౌనకా, అతను వృద్ధుడు కావడంతో భార్యను కనుగొనలేకపోయాడు. తన పితృదేవతలు ప్రేరేపించడంతో, నిరాశతో, అడవిలోకి వెళ్లి, బాధతో గట్టిగా అరవసాగాడు. ‘‘నేను ఒక కన్యను కోరుతున్నాను’’ అని మూడు సార్లు నెమ్మదిగా పలికాడు. ‘‘ఇక్కడ ఉన్న స్థిర, చర, దాచబడిన ప్రాణులు నా మాటలు వినాలి.’’ ‘‘నేను కఠిన తపస్సులో ఉన్నప్పుడు, నా పితృదేవతలు బాధతో, వంశ పరంపర కొనసాగాలని కోరుతూ, ‘గృహస్థాశ్రమంలో ప్రవేశించు’ అని నన్ను ప్రేరేపించారు.’’ ‘‘స్థిరపడటానికి, నేను భూమంతా తిరుగుతూ, దానంగా కన్యను వెతుకుతున్నాను; దురదృష్టవంతుడిగా, కష్టాలతో బాధపడుతూ, నా పితృదేవతల ఆదేశాన్ని పాటిస్తున్నాను.