பீமஸேநோ மஹாபாஹுர்நீலம் நீலாஞ்ஜநப்ரபம்।' ஆரோப்ய ஸ்வரதம் வீரோ துர்யோதநமபாத்ரவத்
பீமசேனன், வலிமிகு வீரன், கருந்தோல் கொண்ட நீலனைத் தன் ரதத்தில் ஏற்றி, துரியோதனனை நோக்கி வேகமாக புறப்பட்டான்.
கடோத்கசம் ச ஸம்ப்ரேக்ஷ்ய ராக்ஷஸம் கோரதர்ஶநம் ।। அப்யதாவத தேஜஸ்வீ பாரஜ்வாஜாத்மஜஸ்த்வரந்
பயங்கரமான உருவம் கொண்ட ராட்சசன் கதோத்கசனைப் பார்த்ததும், ஒளிரும் பீமனின் மகன் அவனை நோக்கி விரைந்து பாய்ந்தான்.
நிஜகாந ச ஸம்க்ருத்தோ ராக்ஷஸாந்பீமதர்ஶநாந்। யோऽபவந்நக்ரதஃ க்ருத்தா ராக்ஷஸஸ்ய புரஃஸராஃ । விமுகாம்ஶ்சைவ தாந்த்ரு'ஷ்ட்வா த்ரௌணிசாபச்யுதைஃ ஶரைஃ
கோபத்தில் கதிர்க்கும் கதோத்கசனின் முன்னணியில் நின்ற பயங்கரமான ராட்சசர்களை அவன் தாக்கினான்; அவர்கள் பின்னோக்கி ஓட, த்ரோணனின் வில்லில் இருந்து விடப்பட்ட அம்புகளால் அவர்களைத் துளைத்தான்.
அக்ருத்த்யத மஹாகாயோ பைமஸேநிர்கடோத்கசஃ। ப்ராதுஶ்சக்ரே ததோ மாயாம் கோரரூபாம் ஸுதாருணாம்
பெரும் உருவம் கொண்ட பீமனின் மகன் கதோத்கசன் கோபப்படாமல், அதிபயங்கரமான மாயையை வெளிப்படுத்தினான்.
மோஹயந்ஸமரே த்ரௌணிம் மாயாவீ ராக்ஷஸாதிபஃ। ததஸ்தே தாவகாஃ ஸர்வே மாயயா விமுகீக்ரு'தாஃக
மாயை வல்ல ராட்சசர் தலைவர், போரில் த்ரோணனின் மகனை குழப்பினான்; அவன் மாயையால் உன் படை முழுவதும் கலங்கியது.
அந்யோந்யம் ஸமபஶ்யந்த நிக்ரு'த்தா மேதிநீதலே। விசேஷ்டமாநாஃ க்ரு'பணாஃ ஶோணிதேந பரிப்லுதாஃ
மண்ணில் விழுந்தவர்கள் ஒருவரை ஒருவர் பகைவராகக் கண்டு, இரத்தத்தில் நனைந்து, துடித்துக் கொண்டிருந்தார்கள்.
த்ரோணம் துர்யோதநம் ஶல்யமஶ்வத்தாமாநமேவ ச। ப்ராயஶஶ்ச மஹேஷ்வாஸா யே ப்ரதாநாஃ ஸ்ம கௌரவாஃ
த்ரோணன், துரியோதனன், சல்யன், அஸ்வத்தாமன் மற்றும் முக்கியமான கவுரவர்களில் பெரும்பாலான வல்லிறையர்—
வித்வஸ்தா ரதிநஃ ஸர்வே கஜாஶ்ச விநிபாதிதாஃ। ஹயாஶ்சைவ ஹயாரோஹாஃ ஸந்நிக்ரு'த்தாஃ ஸஹஸ்ரஶஃ
அனைத்து ரத வீரர்களும் சிதறி, யானைகள் தரையில் விழுந்து, குதிரைகளும் அவற்றின் சவாரிகளும் ஆயிரக்கணக்கில் வெட்டப்பட்டு வீழ்ந்தனர்.
தத்த்ரு'ஷ்ட்வா தாவகம் ஸைந்யம் வித்ருதம் ஶிபிரம் ப்ரதி। மம ப்ராக்ரோஶதோ ராஜம்ஸ்ததா தேவவ்ரதஸ்ய ச
உன் படை முகாமை நோக்கி ஓடுவதைக் கண்டோம்; அப்போது நானும் தேவவிரதனும் கூவி அழைத்தோம், அரசே.
யுத்யத்வம் மா பலாயத்வம் மாயைஷா ராக்ஷஸீ ரணே। கடோத்கசப்ரமுக்தேதி நாதிஷ்டந்த விமோஹிதாஃ
"போரிடுங்கள்! ஓடாதீர்கள்! இது கதோத்கசனால் விடப்பட்ட ராட்சச மாயை மட்டுமே!" என்று எச்சரித்தோம்; ஆனால் அவர்கள் குழம்பி நிலைநிற்றலை இழந்தனர்.
நைவ தே ஶ்ரத்ததுர்பீதா வததோராவயோர்வசஃ । தாம்ஶ்ச ப்ரத்ரவதோ த்ரு'ஷ்ட்வா ஜயம் ப்ராப்தாஶ்ச பாண்டவாஃ
பயத்தில் அவர்கள் எங்கள் வார்த்தைகளை நம்பவில்லை; அவர்கள் ஓடுவதைப் பார்த்த பாண்டவர்கள் வெற்றி பெற்றனர்.
கடோத்கசேந ஸஹிதாஃ ஸிம்ஹநாதாந்ப்ரசக்ரிரே । ஶங்கதுந்துபிநிர்கோஷைஃ ஸமந்தாந்நேதிரே ப்ரு'ஶம்
கதோத்கசனுடன் சேர்ந்து அவர்கள் சிங்கம் போல் முழங்க, சங்கு, பறை ஒலிகள் எல்லா திசைகளிலும் பெருமையாக ஒலித்தன.
ஏவம் தவ பலம் ஸர்வம் ஹைடிம்பேந மஹாத்மநா। ஸூர்யாஸ்தமநவேலாயாம் ப்ரபக்நம் வித்ருதம் திஶஃ
இவ்வாறு, சூரியன் மறையும் வேளையில், ஹிடிம்பனின் மகன், உன் படை முழுவதையும் சிதறடித்து எல்லா திசைகளிலும் விரட்டினான்.
தஸ்மிந்மஹதி ஸம்க்ரந்தே ராஜா துர்யோதநஸ்ததா। `பராஜயம் ராக்ஷஸேந நாம்ரு'ஷ்யத பரம்தபஃ।' காங்கேயமுபஸம்கம்ய விநயேநாபிவாத்ய ச
அந்த பெரும் குழப்பத்தில், அரசன் துரியோதனன், ராட்சசனால் அடைந்த தோல்வியை சகிக்க முடியாமல், பணிவுடன் பீஷ்மரிடம் சென்று வணங்கினான்.
தஸ்ய ஸர்வம் யதாவ்ரு'த்தமாக்யாதுமுபசக்ரமே। கடோத்கசஸ்ய விஜயமாத்மநஶ்ச பராஜயம்
அவன் நடந்ததை எல்லாம், கதோத்கசனின் வெற்றியும், தன் தோல்வியும், பீஷ்மரிடம் விவரிக்கத் தொடங்கினான்.
கதயாமாஸ துர்தர்ஷோ விநிஃஶ்வஸ்ய புநஃபுநஃ । அப்ரவீச்ச ததா ராஜந்பீஷ்மம் குருபிதாமஹம்
மீண்டும் மீண்டும் ஆழமாக மூச்சுவிட்டு, வீரன் துரியோதனன் பீஷ்மரிடம், குருவின் பெரியவரிடம் பேசினான்.
பவந்தம் ஸமுபாஶ்ரித்ய த்ரோணம் சைவ பிதாமஹ । பாண்டவைர்விக்ரஹோ கோரஃ ஸமாரப்தோ மயா ப்ரபோ
பெரியவரே, உங்களையும் த்ரோணனையும் நம்பி, பாண்டவர்களுடன் இந்த கடும் போரில் நான் இறங்கியுள்ளேன்.
ஏகாதஶ ஸமாக்யாதா அக்ஷௌஹிண்யஶ்ச யா மம। நிதேஶே தவ திஷ்டந்தி மயா ஸார்தம் பரம்தப
பதினொன்று அக்ஷௌஹிணி எனும் என் படைகள் அனைத்தும், உங்களின் கட்டளையில், என்னுடன் இணைந்து நிற்கின்றன, பகைவரை அழிப்பவரே.
ஸோऽஹம் பரதஶார்தூல பீமஸேநபுரோகமைஃ । கடோத்கசம் ஸமாஶ்ரித்ய பாண்டவைர்யுதி நிர்ஜிதஃ
பாரதர்களில் சிறந்தவரே, நான், பீமசேனன் முன்னிலையில், கடவுளைப் போல் வீரனான கட்டோட்கச்சனை நம்பி, பாண்டவர்களிடம் போரில் தோற்கடிக்கப்பட்டேன்.
தந்மே தஹதி காத்ராணி ஶுஷ்கவ்ரு'க்ஷமிவாநலஃ । ததிச்சாமி மஹாபாக த்வத்ப்ரஸாதாத்பரம்தப
அது என் உடலை உலர்ந்த மரத்தைப் போல அக்கினி எரிப்பது போல் சுடுகிறது; மகாபாக்யவானே, உமது அருளால் இதைத் தாண்ட விரும்புகிறேன்.
ராக்ஷஸாபஶதம் ஹந்தும் ஸ்வயமேவ பிதாமஹ । த்வாம் ஸமாஶ்ரித்ய துர்தர்ஷம் தந்மே கர்தும் த்வமர்ஹஸி
அந்த ராட்சசனின் மகனை நான் தான் சென்று அழிக்க விரும்புகிறேன்; உன்னை நம்பி, வெல்ல முடியாத வீரனே, இதைச் செய்ய உன் அனுமதி வேண்டும்.
ஏதச்ச்ருத்வா து வசநம் ராஜ்ஞோ பரதஸத்தம। துர்யோதநமிதம் வாக்யம் பீஷ்மஃ ஶாந்தநவோऽப்ரவீத்
அந்த அரசனின் வார்த்தைகளை கேட்டபின், பாரதர்களில் சிறந்தவரே, சாந்தனுவின் மகன் பீஷ்மர், துரியோதனனிடம் இவ்வாறு கூறினார்.
ஶ்ரு'ணு ராஜந்மம வசோ யத்த்வாம் வக்ஷ்யாமி கௌரவ। யதா த்வயா மஹாராஜ வர்திதவ்யம் பரம்தப
மன்னா, நான் சொல்வதை கவனமாக கேள்; பகைவரை அழிப்பவனே, நீ எப்படி நடந்துகொள்ள வேண்டும் என்பதை உனக்குச் சொல்கிறேன்.
ஆத்மா ரக்ஷ்யஸ்த்வயா தாத ஸர்வாவஸ்தாஸ்வரிந்தம। தர்மராஜேந ஸம்க்ராமஸ்த்வயா கார்யஃ ஸதாऽநக
பகைவரை வெல்லும் மகனே, எந்த நிலையிலும் நீ உன்னை பாதுகாப்பது அவசியம்; பாவமில்லாதவனே, தர்மராஜனுடன் நீ எப்போதும் நீதியுடன் போரிட வேண்டும்.
அர்ஜுநேந யமாப்யாம் வா பீமஸேநேந வா புநஃ । அந்யைர்வா ப்ரு'திவீபாலை ராஜா ராஜாநம்ரு'ச்சதி
அர்ஜுனன், இரட்டையர்கள், பீமசேனன் அல்லது மற்ற அரசர்கள் யாராக இருந்தாலும், ஒரு மன்னன் மற்றொரு மன்னனை போரில் எதிர்கொள்வது இயல்பு.
ந து கார்யஸ்த்வயா ராஜந்ஹைடிம்பேந துராத்மா। அஹம் த்ரோணஃ க்ரு'போ த்ரௌணிஃ க்ரு'தவர்மா ச ஸாத்வதஃ। ஶல்யஶ்ச வ்ரு'ஷஸேநஶ்ச விகர்ணஶ்ச மஹாரதஃ
ஆனால், மன்னா, நீ ஹிடிம்பனின் தீய குணமுள்ள மகனுடன் போரிட வேண்டாம்; நான், திரோணர், க்ருபர், திரோணரின் மகன், சாத்த்வத குலத்தைச் சேர்ந்த க்ருதவர்மா, சல்யன், வ்ருஷசேனன், விகர்ணன் ஆகியோரும்—
ஶேஷாஶ்ச ப்ராதரஸ்த்வந்யே துஃஶாஸநபுரோகமாஃ। த்வதர்தே ப்ரதியோத்ஸ்யாமோ ராக்ஷஸம் தம் மஹாபலம்
மற்ற உன் சகோதரர்கள், துச்சாசனன் தலைமையில், அந்த வலிமைமிகு ராட்சசனை உன் நலனுக்காக எதிர்த்து போரிடுவார்கள்.
ரௌத்ரே தஸ்மிந்ராக்ஷஸேந்த்ரே யதி தே ஹ்ரு'ச்சயோ மஹாந் । அயமாகச்சது ரணம் தஸ்ய யுத்தாய துர்மதேஃ
மன்னா, அந்த கொடூரமான ராட்சசராஜனை எதிர்க்கும் ஆவல் உனக்குள்ளம் நிறைந்திருந்தால், அவன் இந்தப் பொல்லாதவனை எதிர்த்து போருக்கு வரட்டும்.
பகதத்தோ மஹீபாலஃ புரந்தரஸமோ யுதி । ஏதாவதுக்த்வா ராஜாநம் பகதத்தமதாப்ரவீத்
புரந்தரனுக்கு சமமான போராளி, மன்னன் பகதத்தன்—இவ்வாறு கூறி, பீஷ்மர் பகதத்தனிடம் பேசினார்.
ஸமக்ஷம் பார்திவேந்த்ரஸ்ய வாக்யம் வாக்யவிஶாரதஃ। கச்ச ஶீக்ரம் மஹாராஜ ஹைடிம்பம் யுத்ததுர்மதம்
அரசர்களின் அரசன் முன்னிலையில், சொற்களில் வல்லவர் கூறினார்: 'மகாராஜா, ஹிடிம்பனின் மகன் போருக்கு வெறியுடன் வருகிறான்; நீ விரைவாக செல்.'