निर्जितोऽसि महाराज दुरात्मन्गाधिनन्दन। यदि तेऽस्ति परं शौर्यं तद्दर्शय मयि स्थिते
विश्वामित्रस्तथा चोक्तो वसिष्ठेन नराधिपः। नोवाच किंचिद्व्रीडाढ्यो विद्रावितमहाबलः
दृष्ट्वा तन्महदाश्चर्यं ब्रह्मतेजोभवं तदा। विश्वामित्रः क्षत्रभावान्निर्विण्णो वाक्यमब्रवीत्। धिग्बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजोबलं बलम्
स राज्यं स्फीतमुत्सृज्य तां च दीप्तां नृपश्रियम्
भोगांश्च पृष्ठतः कृत्वा तपस्येव मनो दधे। स गत्वा तपसा सिद्धिं लोकान्विष्टभ्य तेजसा
तताप सर्वान्दीप्तौजा ब्राह्मणत्वमवाप्तवान्। अपिबच्च ततः सोममिन्द्रेण सह कौशिकः
एवंवीर्यस्तु राजर्षिर्विप्रर्षिः संबभूव ह
ऋष्योस्तु यत्कृते वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः। बभूव गन्धर्वपते शंस तत्सर्वमेव मे
माहात्म्यं च वसिष्ठस्य ब्राह्मण्यं ब्रह्मतेजसः। विश्वामित्रस्य च तथा क्षत्रस्य च महात्मनः
न शृण्वानस्त्वहं तृप्तिमुपगच्छामि खेचर। आख्याहि गन्धर्वपते शंस तत्सर्वमेव मे
माहात्म्यं च वसिष्ठस्य विश्वामित्रस्य भाषते
इदं वासिष्ठमाख्यानं पुराणं पुण्यमुत्तमम्। पार्थ सर्वेषु लोकेषु विश्रुतं तन्निबोध मे
कल्माषपाद इत्येवं लोके राजा बभूव ह। इक्ष्वाकुवंशजः पार्थ तेजसाऽसदृशो भुवि
स कदाचिद्वनं राजा मृगयां निर्ययौ पुरात्। मृगान्विध्यन्वराहांश्च चचार रिपुमर्दनः
तस्मिन्वने महाघोरे खङ्गांश्च बहुशोऽहनत्। हत्वा च सुचिरं श्रान्तो राजा निववृते ततः
अकामयत्तं याज्यार्थे विश्वामित्रः प्रतापवान्। स तु राजा महात्मानं वासिष्ठमृषिसत्तमम्
तृषार्तश्च क्षुधार्तश्च एकायनगतः पथि। अपश्यदजितः सङ्ख्ये मुनिं प्रतिमुखागतम्
शक्तिं नाम महाभागं वसिष्ठकुलवर्धनम्। ज्येष्ठं पुत्रं पुत्रशताद्वसिष्ठस्य महात्मनः
अपगच्छ पथोऽस्माकमित्येवं पार्थिवोऽब्रवीत्। तथा ऋषिरुवाचैनं सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा
मम पन्था महाराज धर्म एष सनातनः। `वृद्धभीरुनृपस्नातस्त्रीरोगिवरचक्रिणाम्
पन्था देयो नृपैस्तेषामन्यैस्तैस्तस्य भूपतेः।' राज्ञा सर्वेषा धर्मेषु देयः पन्था द्विजातये
एवं परस्परं तौ तु पथोऽर्थं वाक्यमूचतुः। अपसर्पापसर्पेति वागुत्तरमकुर्वताम्
ऋषिस्तु नापचक्राम तस्मिन्धर्मपथे स्थितः। `अपि राजा मुनेर्मार्गात्क्रोधान्नापजगाम ह
अमुञ्चन्तं तु पन्थानं तमृषिं नृपसत्तमः। जगाम कशया मोहात्तदा राक्षसन्मुनिम्
कशाप्रहाराभिहतस्ततः स मुनिसत्तमः। तं शशाप नृपश्रेष्ठं वासिष्ठः क्रोधमूर्च्छितः
हंसि राक्षसवद्यस्माद्राजापशद तापसम्। तस्मात्त्वमद्यप्रभृति पुरुषादो भविष्यसि
मनुष्यपिशिते सक्तश्चरिष्यसि महीमिमाम्। गच्छ राजाधमेत्युक्तः शक्तिना वीर्यशक्तिना
ततो याज्यनिमित्तं तु विश्वामित्रवसिष्ठयोः। वैरमासीत्तदा तं तु विश्वामित्रोऽन्वपद्यत
तयोर्विवदतोरेवं समीपमुपचक्रमे। ऋषिरुग्रतपाः पार्थ विश्वामित्रः प्रतापवान्
ततः स बुबुधे पश्चात्तमृषिं नृपसत्तमः। ऋषेः पुत्रं वसिष्ठस्य वसिष्ठमिव तेजसा