प्रहितो विदुरेणास्मि खनकः कुशलो ह्यहम्। पाण्डवानां प्रियं कार्यमिति किं करवाणि वः
प्रच्छन्नं विदुरेणोक्तं प्रियं यन्म्लेच्छभाषया। त्वया च तत्तथेत्युक्तमेतद्विश्वासकारणम्
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां रात्रावस्यां पुरोचनः। भवनस्य तव द्वारि प्रदास्यति हुताशनम्
मात्रा सह प्रदग्धव्याः पाण्डवाः पुरुषर्षभाः। इति व्यवसितं तस्य धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः
उवाच तं सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। अभिजानामि सौम्य त्वां सुहृदं विदुरस्य वै
शुचिमाप्तं प्रियं चैव सदा च दृढभक्तिकम्। न विद्यते कवेः किंचिदविज्ञातं प्रयोजनम्
यथा तस्य तथा नस्त्वं निर्विशेषा वयं त्वयि। भवतश्च यथा तस्य पालयास्मान्यथा कविः
इदं शरणमाग्नेयं मदर्थमिति मे मतिः। पुरोचनेन विहितं धार्तराष्ट्रस्य शासनात्
स पापः कोशवांश्चैव ससहायश्च दुर्मतिः। अस्मानपि च पापात्मा नित्यकालं प्रबाधते
स भवान्भोक्षयत्वस्मान्यत्नेनास्माद्धुताशनात्। अस्मास्विह हि दग्धेषु सकामः स्यात्सुयोधनः
समृद्धमायुधागारमिदं तस्य दुरात्मनः। वप्रान्तं निष्प्रतीकारमाश्रित्येदं कृतं महत्
इदं तदशुभं नूनं तस्य कर्म चिकीर्षितम्। प्रागेव विदुरो वेद तेनास्मानन्वबोधयत्
सेयमापदनुप्राप्ता क्षत्ता यां दृष्टवान्पुरा। पुरोचनस्याविदितानस्मांस्त्वं प्रतिमोचय
स तथेति प्रतिश्रुत्य खनको यत्नमास्थितः। परिखामुत्किरन्नाम चकार च महाबिलम्
चक्रे च वेश्मनस्तस्य मध्ये नातिमहद्बिलम्। कपाटयुक्तमज्ञातं समं भूम्याश्च भारत
पुरोचनभयादेव व्यदधात्संवृतं मुखम्। स तस्य तु गृहद्वारि वसत्यशुभधीः सदा। तत्र ते सायुधाः सर्वे वसन्ति स्म क्षपां नृप
दिवा चरन्ति मृगयां पाण्डवेया वनाद्वनम्। विश्वस्तवदविश्वस्ता वञ्चयन्तः पुरोचनम्
अतुष्टास्तुष्टवद्राजन्नूषुः परमविस्मिताः
न चैनानन्वबुध्यन्त नरा नगरवासिनः। अन्यत्र विदुरामात्यात्तस्मात्खनकसत्तमात्
तांस्तु दृष्ट्वा सुमनसः परिसंवत्सरोषितान्। विश्वस्तानिव संलक्ष्य हर्षं चक्रे पुरोचनः
स तु संचिन्तयामास प्रहृष्टेनान्तरात्मना। प्राप्तकालमिदं मन्ये पाण्डवानां विनाशने
तमस्यान्तर्गतं भावं विज्ञाय कुरुपुङ्गवः। चिन्तयामास मतिमान्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
पुरोचने तथा हृष्टे कौन्तेयोऽथ युधिष्ठिरः। भीमसेनार्जुनौ चोभौ यमौ प्रोवाच धर्मवित्
अस्मानयं सुविश्वस्तान्वेत्ति पापः पुरोचनः। वञ्चितोऽयं नृशंसात्मा कालं मन्ये पलायने
आयुधागारमादीप्य दग्ध्वा चैव पुरोचनम्। षट्प्राणिनो निधायेह द्रवामोऽनभिलक्षिताः
अथ दानापदेशेन कुन्ती ब्राह्मणभोजनम्। चक्रे निशि महाराज आजग्मुस्तत्र योषितः
ता विहृत्य यथाकामं भुक्त्वा पीत्वा च भारत। जग्मुर्निशिं गृहानेव समनुज्ञाप्य माधवीम्
पुरोचनप्रणिहिता पृथां या सेवते सदा। निषादी दुष्टहृदया नित्यमन्तरचारिणी
निषादी पञ्चपुत्रा सा तस्मिन्भोज्ये यदृच्छया। पुराभ्यासकृतस्नेहा सखी कुन्त्याः सुतैः सह
आनीय मधुमूलानि फलानि विविधानि च। अन्नार्थिनी समभ्यागात्सपुत्रा कालचोदिता। सुपापा पञ्चपुत्रा च सा पृथायाः सखी मता