पुत्रजन्म परीप्सन्वै पृथिवीमन्वयादिमाम्। प्रभावशिक्षाविनयाद्द्रोणस्यास्त्रबलेन च
कर्तुं प्रयतमानो वै न शशाक पराजयम्। अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गातीरे परिभ्रमन्
ब्राह्मणावसथं पुण्यमाससाद महीपतिः। तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रतो द्विजः
तथैव तौ महाभागौ सोऽपश्यच्छंसितव्रतौ। याजोपयाजौ ब्रह्मर्षी भ्रातरौ पृषतात्मजः
संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ। अरण्ये युक्तरूपौ तौ ब्राह्मणावृषिसत्तमौ
स उपामन्त्रयामास सर्वकामैरतन्द्रितः। बुद्ध्वा तयोर्बलं बुद्धिं कनीयांसमुपह्वरे
प्रपेदे छन्दयन्कामैरुपयाजं धृतव्रतम्। गुरुशुश्रूषणे युक्तः प्रियकृत्सर्वकामदम्
पाद्येनासनदानेन तथाऽर्घ्येण फलैश्च तम्। अर्हयित्वा यथान्यायमुपयाजोऽब्रवीत्ततः
येन कार्यविशेषेण त्वमस्मानभिकाङ्क्षसे। कृतश्चायं समुद्योगस्तद्ब्रवीतु भवानिति
स बुद्ध्वा प्रीतिसंयुक्तमृषीणामुत्तमं तदा। उवाच छन्दयन्कामैर्द्रुपदः स तपस्विनम्
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्येव। उपयाज चरस्वैतत्प्रदास्यामि धनं तव
नाहं फलार्थी द्रुपद योऽर्थी स्यात्तत्र गम्यताम्
आराधयिष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्तदा। ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं द्विजसत्तमः
उपयाजोऽब्रवीद्वाक्यं काले मधुरया गिरा। ज्येष्ठो भ्राता न मेऽत्याक्षीद्विचरन्विजने वने
अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम्। तदपश्यमहं भ्रातुरसांप्रतमनुव्रजन्
विमर्शं हि फलादाने नायं कुर्यात्कथंचन। नापश्यत्फलं दृष्ट्वा दोषांस्तस्याऽऽनुबन्धिकान्
विविनक्ति न शौचार्थी सोऽन्यत्रापि कथं भवेत्। संहिताध्ययनस्यान्ते पञ्चयज्ञान्निरूप्य च
भैक्षमुञ्छेन सहितं भुञ्जानस्तु तदा तदा। कीर्तयत्येव राजर्षे भोजनस्य रसं पुनः
संहिताध्ययनं कुर्वन्वने गुरुकुले वसन्। भैक्षमुच्छिष्टमन्येषां भुङ्क्ते स्म सततं तथा
कीर्तयन्गुणमन्नानामथ प्रीतो मुहुर्मुहुः। एवं फलार्थिनस्त्समान्मन्येऽहं तर्कचक्षुषा
तं वै गच्छेह नृपते त्वां स संयाजयिष्यति
उपयाजवचः श्रुत्वा याजस्याश्रममभ्यगात्। जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन्
भृशं संपूज्य पूजार्हमृषिं याजमुवाच ह। गोशतानि ददान्यष्टौ याज याजय मां विभो
द्रोणवैरान्तरे तप्तं विषण्णं शरणागतम्। ब्रह्मबन्धुप्रणिहितं न क्षत्रं क्षत्रियो जयेत्
तस्माद्द्रोणभयार्तं मां भवांस्त्रातुमिहार्हति। येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे
अर्जुनस्यापि वै भार्या भवेद्या वरवर्णिनी। स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्राह्मे क्षात्रेऽप्यनुत्तमः
ततो द्रोणस्तु माऽजैषीत्सखिविग्रहकारणात्। क्षत्रियो नास्ति तुल्योऽस्य पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः
भारताचार्यमुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः। द्रोणस्य शरजालानि रिपुदेहहराणि च
षडरत्नि धनुश्चास्य खड्गमप्रतिम तथा। स हि ब्राह्मणवेषेण क्षात्रं वेगमसंशयम्
प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः। कार्तवीर्यसमो ह्येष खट्वाङ्गप्रतिमो रणे