अश्वत्थामा यथा मह्यं तथा श्वेतहयो मम । बहुना किं प्रलापेन यतो धर्मस्ततो जयः
एवमुक्ते महाराज द्रोणेनामिततेजसा। व्याजहार ततो वाक्यं विदुरः सत्यसङ्गरः । पितुर्वदनमन्वीक्ष्य परिवृत्त्य च धर्मवित्
देवव्रत निबोधेदं वचनं मम भाषतः। प्रनष्टः कौरवो वंशस्त्वयायं पुनरुद्धृतः
तन्मे विलपमानस्य वचनं समुपेक्षसे। कोयं दुर्योधनो नाम कुलेऽस्मिन्कुलपांसनः
यस्य लोभाभिभूतस्य मतिं समनुवर्तसे । अनार्यस्याकृतज्ञस्य लोभेन हृतचेतसः । अतिक्रामति यः शास्त्रं पितुर्धर्मार्थदर्शिनः
एते नश्यन्ति कुरवो दुर्योधनकृतेन वै। यथा ते न प्रणश्येयुर्महाराज तथा कुरु
मां चैव धृतराष्ट्रं च पूर्वमेव महामते। चित्रकार इवालेख्यं कृत्वा स्थापितवानसि
प्रजापतिः प्रजाः सृष्ट्वा यथा संहरते तथा। नोपेक्षश्व महाबाहो पश्यमानः कुलक्षयम्
अथ तेऽद्य मतिर्नष्टा विनाशे प्रत्युपस्थिते । वनं गच्छ मया सार्धं धृतराष्ट्रेण चैव ह
बद्ध्वा वा निकृतिप्रज्ञं धार्तराष्ट्रं सुदुर्मतिम् । शाधीदं राज्यमद्याशु पाण्डवैरभिरक्षितम्
प्रसीद राजशार्दूल विनाशो दृश्यते महान् । पाण्डवानां कुरूणां च राज्ञाममिततेजसाम्
विररामैवमुक्त्वा तु विदुरो दीनमानसः । प्रध्यायमानः स तदा निःश्वसंश्च पुनः पुनः
ततोऽस्य राज्ञः सुबलस्य पुत्री धर्मार्थयुक्तं कुलनाशमीता। दुर्योधनं पापमतिं नृशंसं राज्ञां समक्षं सुतमाह कोपात्
ये पार्थिवा राजसभां प्रविष्टा ब्रह्मर्षयो ये च सभासदोऽन्ये। श्रृण्वन्तु वक्ष्यामि तवापराधं पापस्य सामात्यपरिच्छदस्य
राज्यं कुरूणामनुरूपभोज्यं क्रमागतो नः कुलधर्म एषः। त्वं पापबुद्धेऽतिनृशंसकर्मन् राज्यं कुरूणामनयाद्विहंसि
राज्ये स्थितो धृतराष्ट्रो मनीषी तस्यानुजो विदुरो दीर्घदर्शी । एतावतिक्रम्य कथं नृपत्वं दुर्योधन प्रार्थयसेऽद्य मोहात्
राजा च क्षत्ता च महानुभावौ भीष्मे स्थिते परवन्तौ भवेताम् । अयं तु धर्मज्ञतया महात्मा न राज्यकामो नृवरो नदीजः
राज्य तु पाण्डोरिदमप्रधृष्यं तस्याद्य पुत्राः प्रभवन्ति नान्ये। राज्यं तदेतन्निखिलं पाण्डवानां पैतामहं पुत्रपौत्रानुगामि
यद्वै ब्रूते कुरुमुख्यो महात्मा देवव्रतः सत्यसन्धो मनीषी । सर्वं तदस्माभिरहत्य कार्यं राज्यं स्वधर्मान्परिपालयद्भिः
अनुज्ञया चाथ महाव्रतस्य ब्रूयान्नृपोऽयं विदुरस्तथैव। कार्यं भवेत्तत्सुहृद्भिर्नियोज्यं धर्मं पुरस्कृत्य सुदीर्घकालम्
न्यायागतं राज्यमिदं कुरूणां युधिष्ठिरः शास्तु वै धर्मपुत्रः । प्रचोदितो धृतराष्ट्रेण राज्ञा पुरस्कृतः शान्तनवेन चैव
एवमुक्ते तु गान्धार्या धृतराष्ट्रो जनेश्वरः। दुर्योधनमुवाचेदं राजमध्ये जनाधिप
दुर्योधन निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि पुत्रक । तथा तत्कुरु भद्रं ते यद्यस्ति पितृगौरवम्
सोमः प्रजापतिः पूर्वं कुरूणां वंशवर्धनः । सोमाद्बभूव षष्ठोऽयं ययातिर्नहुषात्मजः
तस्य पुत्रा बभूवुर्हि पञ्च राजर्षिसत्तमाः । तेषां यदुर्महातेजा ज्येष्ठः समभवत्प्रभुः
पूरुर्यवीयांश्च ततो योऽस्माकं वंशवर्धनः। शर्मिष्ठया संप्रसूतो दुहित्रा वृषपर्वणः
यदुश्च भरतश्रेष्ठ देवयान्याः सुतोऽभवत्। दौहित्रस्तात शुक्रस्य काव्यस्यामिततेजसः
यादवानां कुलकरो बलवान्वीर्यसंमतः । अवमेने स तु क्षत्रं दर्पपूर्णः सुमन्दधीः
न चातिष्ठत्पितुः शस्त्रि बलदर्पविमोहितः । अवमेने च पितरं भ्रातॄंश्चाप्यपराजितः
पृथिव्यां चतुरन्तायां यदुदेवाभवद्बली । वशे कृत्वा स नृपतीन्न्यवसन्नागसाह्वये