लब्ध्वा वरं तु सुमुखः सुमुखः संबभूव ह। कृतदारो यथाकामं जगाम च गृहान्प्रति
नारदस्त्वार्यकश्चैव कृतकार्यौ मुदा युतौ । अभिजग्मतुरभ्यर्च्य देवराजं महाद्युतिम्
गरुडस्तत्र शुश्राव यथावृत्तं महाबलः । आयुःप्रदानं शक्रेण कृतं नागस्य भारत
पक्षवातेन महता रुद्ध्वा त्रिभुवनं खगः। सुपर्णः परमक्रुद्धो वासवं समुपाद्रवत्
भगवन्किमवज्ञानाद्वृत्तिः प्रतिहता मम। कामकारवरं दत्त्वा पुनश्चलितवानसि
निसर्गात्सर्वभूतानां सर्वभूतेश्वरेण मे। आहारो विहितो धात्रा किमर्थं वार्यते त्वया
वृतश्चैष महानागः स्थापितः समयश्च मे। अनेन च मया देव भर्तव्यः प्रसवो महान्
एतस्मिंस्तु तथाभूते नान्यं हिंसितुमुत्सहे । क्रीडसे कामकारेण देवराज यथेच्छकम्
सोऽहं प्राणान्विमोक्ष्यामि तथा परिजनो मम। ये च भृत्या मम गृहे प्रीतिमान्भव वासव
श्रुत्वा सुपर्णवचनं सुमुखो दुर्मुखस्तदा। त्यक्त्वा रूपं विवर्णस्तु सर्परूपधरोऽभवत् । गत्वा विष्णुसमीपं तु पादपीठं समाश्लिषत्
न मत्कृतं वैनतेय न मां क्रोद्धुं त्वमर्हसि। दत्ताभयः स सुमुखो विष्णुना प्रभविष्णुना । श्रत्वा पुरन्दरेणोक्तमुवाच विनतासुतः
एतच्चैवाहमर्हामि भूयश्च बलवृत्रहन्। त्रैलोक्यस्येश्वरो योऽहं परभृत्यत्वमागतः
त्वयि तिष्ठति देवेश न विष्णुः कारणं मम। त्रैलोक्यराजराज्यं हि त्वयि वासव शाश्वतम्
ममापि दक्षस्य सुता जननी कश्यपः पिता। अहमत्युत्सहे लोकान्समन्ताद्वोढुमोजसा
असह्यं सर्वभूतानां ममापि विपुलं बलम्। मयाऽपि सुमहत्कर्म कृतं दैतेयविग्रहे
श्रुतश्रीः श्रुतसेनश्च विवस्वान्रोचनामुखः । प्रस्रुतः कालकाक्षश्च मयाऽपि दितिजा हताः
यत्तु ध्वजस्थानगतो यत्नात्परिचराम्यहम्। वहामि चैवानुजं ते तेन मामवमन्यसे
कोऽन्यो भारसहो ह्यस्ति कोऽन्योस्ति बलवत्तरः । मया योऽहं विशिष्टः सन्वहामीमं सबान्धवं
अवज्ञाय तु यत्तेऽहं भोजनाद्व्यपरोपितः । तेन मे गौरवं नष्टं त्वत्तश्चास्माच्च वासव
अदित्यां य इमे जाता बलविक्रमशालिनः । त्वमेषां किल सर्वेषां बलेन बलवत्तरः
सोऽहं पक्षैकदेशेन वहामि त्वां गतक्लमः । विमृश त्वं शनैस्तात कोऽन्वत्र बलवानिति
स तस्य वचनं श्रुत्वा खगस्योदर्कदारुणम्। अक्षोभ्यं क्षोभयंस्तार्क्ष्यमुवाच रथचक्रभृत्
गरुत्मन्मन्यसेत्मानं बलवन्तं सुदुर्बलम् । अलमस्मत्समक्षं ते स्तोतुमात्मानमण्डज
त्रैलोक्यमपि मे कृत्स्नमशक्तं देहधारणे। अहमेवात्मनात्मानं वहामि त्वां च धारये
न त्वं वहसि मां दोर्भ्यां मोघं तव विकत्थनम् ।' इमं तावन्ममैकं त्वं बाहुं सव्येतरं वह। यद्येनं धारयस्येकं सफलं ते विकत्थितम्
इत्युक्त्वा भगवांस्तस्य स्कन्धे बाहुं समासजत् । `आरोपितं समुद्वोढुं भारं तं नाशकद्बलात् ।' निपपात स भारार्तो विहलो नष्टचेतनः
यावान्हि भारः कृत्स्नायाः पृथिव्याः पर्वतैः सह । एकस्या देहशाखायास्तावद्भारममन्यत
न त्वेनं पीडयामास बलेन बलवत्तरः। ततो हि जीवितं तस्य न व्यनीनशदच्युतः
व्यात्तास्यः स्रस्तकायश्च विचेता विह्वलः खगः । मुमोच पत्राणि तदा गुरुभारप्रपीडितः
स विष्णुं शिरसा पक्षी प्रणम्य विनतासुतः। विचेता विह्वलो दीनः किंचिद्वचनमब्रवीत्