यथा नायं समायुञ्ज्याद्धार्तराष्ट्रं कथंचन । न च सेनां पराजय्यात्तथा नीतिर्विधीयताम्
उक्तं दुर्योधनेनापि पुरस्ताद्वाक्यमीदृशम् । तदनुस्मृत्य गाङ्गेय यथावद्वक्तुमर्हसि
कलाः काष्ठाश्च युज्यन्ते मुहूर्ताश्च दिनानि च। अर्धमासाश्च मासाश्च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा
ऋतवश्चापि युज्यन्ते तथा संवत्सरा अपि। एवं कालविभागेन कालचक्रं प्रवर्तते
तेषां कालातिरेकेण ज्योतिषां च व्यतिक्रमात्। पञ्चमे पञ्चमे वर्षे द्वौ मासावधिमासकौ
एषामभ्यधिका मासाः पञ्च च द्वादश क्षपाः । त्रयोदशानां वर्षाणामिति मे वर्तते मतिः
पूर्वेद्युरेव निर्वृत्तस्ततो बीभत्सुरागतः
सर्वं यथावच्चरितं यद्यदेभिः प्रतिश्रुतम्। एवमेतद्भ्रुवं ज्ञात्वा ततो बीभत्सुरागतः
सर्वे पञ्च महात्मानः सर्वे धर्मार्थकोविदाः। येषां युधिष्ठिरो राजा कस्माद्धर्मेऽपराध्नुयुः
कामात्क्रोधाच्च लोभाच्च कामक्रोधभयादपि । स्नेहाद्वा यदि वा मोहाद्धर्मं नात्येति धर्मजः
अलुब्धाश्चैव कौन्तेयाः कृतवन्तश्च दुष्करम्। न चापि केवलं राज्यमिच्छेयुस्ते ह्यधर्मतः
तदैव ते हि विक्रान्तुमीषुः कौरवनन्दनाः । धर्मपाशनिबद्धास्तु न चेलुः क्षत्रियव्रतात्
यश्चानृत इति ख्यातः स च गच्छेत्पराभवम् । वृणुयुर्माणं पार्था नानृतत्वं कथंचन
प्राप्ते तु काले स्वानर्थान्नोत्सृजेयुर्नरर्षभाः । अपि वज्रभृता गुप्तांस्तथावीर्या हि पाण्डवाः
प्रतियुद्ध्येम समरे सर्वशस्त्रभृतांवरम्
तस्माद्यदत्र कल्याणं लोके सद्भिरनुष्ठितम्। तत्संविधीयतां शीघ्रं मा वो ह्यर्थोऽभ्यगात्परम्
न हि पश्यामि संग्रामे कदाचिदपि कौरव । एकान्तसिद्धिं राजेन्द्र संप्राप्तश्च धनञ्जयः
संप्रवृत्ते तु संग्रामे भावाभावौ जयाजयौ । अवश्यमेकं स्पृशतो दृष्टमेतदसंशयम्
तस्माद्युद्धोपचरितं कर्म वा धर्मसंहितम् । क्रियतामाशु राजेन्द्र संप्राप्तश्च धनञ्जयः
एको हि समरे पार्थः पृथिवीं निर्दहेच्छरैः । भ्रातृभिः सहितो भूत्वा किं पुनः कौरवान्रणे । तस्मात्सन्धिं कुरुश्रेष्ठ कुरुष्व यदि मन्यसे
नाहं राज्यं प्रदास्यामि पाण्डवेभ्यः पितामह। ग्रामं सेनां च दासांश्च स्वल्पं द्रव्यमपि प्रभो । युद्धोपचारिकं यत्तु तत्सर्वं संविधीयताम्
भीष्मस्योपरते वाक्ये तथा दुर्योधनस्य च। प्राप्तमर्थ्यं च यद्वाक्यं द्रोणश्वाह द्विजोत्तमः
यत्तु युद्धोपचरितं भवेद्वा धर्मसंहितम्। कस्त्वया सदृशो लोके भूयस्त्वं वक्तुमर्हसि
अत्र या मामिका बुद्धिः श्रूयतां यदि रोचते । सर्वथा हि मया श्रेयो वक्तव्यं कुरुनन्दन
राजा बलचतुर्भागं क्षिप्रमादाय गच्छतु । ततोऽपरश्चतुर्भागो गाः समादाय गच्छतु । वयं चार्धेन सैन्यस्य प्रतियोत्स्याम पाण्डवम्
अहं भीष्मश्च कर्णश्च अश्वत्थामा कृपस्तथा। प्रतियोत्स्याम बीभत्सुमागतं कृतनिश्चयम्
एवं राजा सुगुप्तः स्यान्न क्लैब्यं गन्तुमर्हति । मत्स्यं वा पुनरायातमथवापि शतक्रतुम् । अहमावारयिष्यामि वेलेव मकरालयम्
तद्वाक्यं रुरुचे तेषां द्रोणेनोक्तं महात्मना । तथाहि कृतवान्राजा कौरवाणामनन्तरम्
भीष्मः प्रस्थाप्य राजानं गोधनं तदनन्तरम् । सेनामुख्यान्व्यवस्थाप्य व्यूहितुं संप्रचक्रमे
द्रोणस्योपरते वाक्ये भीष्मः प्रोवाच बुद्धिमान्। आचार्य मध्ये तिष्ठ त्वमश्वत्थामा तु सव्यतः। कृपः शारद्वतो धीमान्पार्श्वं रक्षतु दक्षिणम्