सुशर्मा परवीरघ्नो बलवान्वीर्यवान्गदी। विरथं मत्स्यराजानं जीवग्राहमथाग्रहीत् ।। 11
तमुन्मथ्य सुशर्मा तु युवतीमिव कामुकः। स्यन्दनं स्वं समारोप्य प्रययौ भीमविक्रमः ।। 12
तस्मिन्गृहीते विरथे विराटे बलवत्तरे। बलं सर्वं विभग्नं तन्निरुत्साहं निराशकम् ।। 13
प्राद्रवन्त भयान्मात्स्यास्त्रिगर्तैरर्दिता रणे । विदिक्षुः दिक्षु सर्वासु पलायन्ति च यान्ति च ।। 14
तेषु विद्रांव्यमाणेषु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। अभ्यभाषत धर्मात्मा भिमसेनमरिन्दमम् ।। 15
मात्स्यराजस्त्रिगर्तेन परामृष्टः सुशर्मणा। तं मोक्षय महाबाही मा गमद्द्विषतां वशम् ।। 16
भीमसेनः महाबाहो गृहीतं तु सुशर्मणा। त्रायस्व मोचय क्षिप्रमस्मत्प्रीतिकरं नृपम् ।। 17
उषिताः स्म सुखं सर्वे सर्वकामैः सुपूजिताः। भीमसेन त्वया कार्या तस्य वातस्य निष्कृतिः ।। 18
तं तथावादिनं तत्र भीमसेनो महाबलः। अभ्यभाषत दुर्धर्षो रणमध्ये युधिष्ठिरम् ।। 19
अहमेनं परित्रास्ये शासनात्तव पार्थिव। पश्येदं सुमहत्कर्म युध्यतो मम शत्रुभिः ।। 20
स्वबाहुबलमाश्रित्य परेषामसमं रणे। एकान्तमाश्रितो राजंस्तिष्ठ त्वं भ्रातृभिः सह ।। 21
अयं वृक्षो महाशाखो गिरिमात्रो वनस्पतिः। अहमेनं समारुज्य पोथयिष्यामि शात्रवान् ।। 22
तं मत्तमिव मातङ्गं वीक्षमाणं वनस्पतिम्। अब्रवीद्भ्रातरं वीरं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।। 23
भीम मा साहसं कार्षीस्तिष्ठत्वेष वनस्पतिः ।। 24
मा त्वां वृक्षेण कर्माणि कुर्वन्तमतिमानुषम् । जनाः समवबुध्येरन्भीमोऽयमिति भारत ।। 25
मा ग्रहीस्त्वमिमं वृक्षं सिंहनादं च मा नद। कर्मणा सिंहनादेन विज्ञास्यन्ति जना ध्रुवम् ।। 26
इमं वृक्षं गृहीत्वा त्वं नेमां सेनामभिद्रव । वृक्षं च त्वां रुजन्तं वै विज्ञास्यति जनो ध्रुवं ।। 27
अन्यदेवायुधं गृह्य प्रतिपद्यस्व मानुषम्। चापं वा यदि वा शक्तिं निस्त्रिंशं वा परश्वथम् ।। 28
यदेव मानुषं भीम भवेदन्यैरलक्षितम् । तदेवायुधमादाय मोचयाशु महीतिम् ।। 29
यमौ च चक्ररक्षौ ते भवितारौ महाबलौ। व्यायच्छतस्ते समरे मत्स्यराजं परीप्स्रतः ।। 30
भ्रातुर्वचनमादाय भीमो वृक्षं विसृज्य च। चापमादाय संप्राप्तो रथमास्थाय पाण्डवः ।। 31
व्यमुञ्चच्छरवर्षाणि सतोय इव तोयदः । तं भीमो भीमकर्माणं शुशर्माणमथाऽऽद्रवत् ।। 32
विराटमभिवीक्ष्यैनं तिष्ठितिष्ठेति चावदत् ।। 33
सुशर्मा चिन्तयामास कालान्तकयमोपमम् । तिष्ठतिष्ठेति भाषन्तं पृष्ठतो रथपुङ्गवः ।। 34
पश्यतां सुमहत्कर्म महद्युद्धमुपस्थितम् । परावृत्तो धनुर्गृह्य सुशर्मा भ्रातृभिः सह ।। 35
निमेषान्तरमात्रेण भीमसेनेन ते रथाः । रथानां च गजानां च वाजिनां च ससादिनां ।। 36
सहस्रशतसंघाताः शूराणामुग्रधन्विनाम् । पातिता भीमसेनेन विराटस्य समीपतः ।। 37
पत्तयो निहतास्तेषां गदां गृह्य महात्मना ।। 38
तद्दृष्ट्वा तादृशं युद्धं सुशर्मा युद्धदुर्मदः। चिन्तयामास मनसा किं शेषं हि बलस्य मे ।। 39
अपरो दृश्यते सैन्ये पुरा मग्नो महाबले। आकर्णपूर्णेन तदा धनुषा प्रत्यदृश्यत ।। 40