तस्मान्मानसमव्यग्रं कृत्वाऽऽत्मानं नियम्य च। कुरु कार्यं महोत्साहं मन्यसे यन्नराधिप ।। 23
अथाऽब्रवीत्सभामध्ये द्रोणः सूक्ष्मार्थदर्शिवान्। न तादृशा विनश्यन्ति नापि यान्ति पराभवम् ।। 1
शूराश्च कृतविद्याश्च बुद्धिमन्तो जितेन्द्रियाः। धर्मज्ञाः सत्यसन्धाश्च युधिष्ठिरमनुव्रताः ।। 2
नीतिधर्मार्थतत्वज्ञं पितृवच्च समाहितम्। धर्मे स्थितं सत्यधृतिं ज्येष्ठं श्रेष्ठापचायिनम् ।। 3
अनुव्रता महात्मानो भ्रातरो भ्रातरं प्रियम् । अजातशत्रुं श्रीमन्तं सर्वभ्रातॄननुव्रतम् ।। 4
तेषां तथाविधेयानां निभृतानां महात्मनाम् । किमर्थं नीतिमान्प्राज्ञः श्रेयो नैषां करिष्यति ।। 5
तस्माद्यत्नात्परीक्षध्वं न तावत्समयो गतः। न ते विनाशमृच्छेयुरिति मे नैष्ठिकी मतिः ।। 6
चिन्त्यतां चैव यत्कार्यं तच्च क्षिप्रमकालिकम् । क्रियतां साधु संचिन्त्य वासश्चैषां प्रचिन्त्यतां ।। 7
यथा च पाण्डुपुत्राणां सर्वार्थेषु धृतात्मनाम् । प्रवृत्तिरुपलभ्येत तथा नीतिर्विधीयताम् ।। 8
सर्वोपायैर्यतस्व त्वं यथा पश्यसि पाण्डवान् । दुर्ज्ञेयाः खलु शूरास्ते रक्ष्या नित्यं च दैवतैः ।। 9
शुद्धात्मा मानवान्पार्थः सत्यवान्नीतिमाञ्शुचिः । तेजोराशिभिरापूर्णो दहेदपि च चक्षुषा ।। 10
तस्माद्यत्नश्च क्रियतां भूयश्च मृगयामहे। ब्राह्मणैश्चारकैः सिद्धैस्तापसैर्निपुणैरपि ।। 11
विविधैस्तत्परैः सम्यङ्विर्भीकैस्तज्ज्ञसंमतैः । अन्वेष्टव्या मनुष्येन्द्र पाण्डवाश्छन्नचारिणः ।। 12
ततः शान्तनवो धीमान्भारतानां पितामहः । श्रुतवान्देशकालज्ञो नीतिमांश्च महामतिः ।। 13
तस्मिन्नुपरते वाक्ये आचार्यस्य महात्मनः । अनन्तरमुवाचेदं वाक्यं हेत्वर्थसंमितम् ।। 14
युधिष्ठिरे समायुक्तां धर्मज्ञे धर्मसंहिताम्। पाण्डवे नित्यमव्यग्रां गिरं भीष्मः समाददे ।। 15
असत्सु दुर्लभां नित्यं सतां चाभिमतां सद। भीष्मस्त्वभ्यवदत्तत्र गिरं साधुभिरर्चिताम् ।। 16
यथा नो ब्राह्मणोऽवादीदाचार्यः सर्वधर्मवित्। श्रुतवृत्तोपसंपन्ना नाशं नायान्ति पाण्डवाः ।। 17
सर्वलक्षणसंपन्नाः साधुवृत्तसमन्विताः। वृद्धानुशासने यत्ताः सत्यधर्मपरायणाः ।। 18
समयं समयज्ञास्ते पालयन्तः शुभव्रताः। न विषीदन्ति ते पार्था उद्वहन्तः सतां धुरम् ।। 19
तपसा चैव गुप्तास्ते स्ववीर्येण च पाण्डवाः। न नाशमभिगच्छेयुरिति मे नैष्ठिकी मतिः ।। 20
क्षत्रधर्मरता नित्यं केशवानुगताः सदा। प्रवीरपुरुषास्ते वै महात्मानो महाबलाः ।। 21
तत्र बुद्धिं प्रवक्ष्यामि पाण्डवान्वेषणे शृणु। न तु नीतिः सुनीतस्य शक्यते वेदितुं परैः ।। 22
यत्तु शक्यमिहास्माभिस्तान्वै संचिन्त्य पाण्डवान्। बुद्ध्या प्रणेतुं तत्तेऽहं प्रवक्ष्यामि निबोध तत् ।। 23
न त्वियं साधु वक्तव्या तस्य नीतिः कथंचन । वृद्धानुशासने तात तिष्ठतः सत्यशीलिनः ।। 24
अयुक्तं तु मया वक्तुं तुल्या मे कुरुपाण्डवाः। निवासं पाण्डुपुत्राणां संचिन्त्य च वदाम्यहम्। बहुना किं प्रलापेन यतो धर्मस्ततो जयः ।। 25
अवश्यं तु नियुक्तेन सभामध्ये विवक्षता। यथार्हमिह वक्तव्यं सर्वथा धर्मलिप्सया ।। 26
यत्र नाहं तथा मन्ये यथाऽन्ये मेनिरे जनाः। निवासं पाण्डुपुत्राणां शृणुष्वं मनुजाधिप ।। 27
[भ्रातृभिः सहितो वीरैः कृष्णया च महायशाः। किमर्थं स महाराजो नात्मश्रेयो भविष्यति ।। 28
पाण्डवो निकृतः पूर्वं यथावद्विदितं तव। क्लेशितश्च पुरे नित्यं राज्यकामैश्च सांप्रतम्। छन्नश्चरति तस्मात्स प्रकृत्या नीतिमान्नृपः ।। 29