वत्मन्यन्विच्छमानास्तु रथानां रथिसत्तम। कंचित्कालं मनुष्येन्द्र सूताननुगता वयम् ।। 20
मृगयित्वा यथान्यायं विदितार्थाश्च तत्वतः। प्राप्ता द्वारवतीं सूता विना पार्थैः परंतप ।। 21
न तत्र कृष्णा राजेन्द्र पाण्डवाश्च महाव्रताः। नरदेव यथोद्दिष्टं न च विद्मात्र पाण्डवान् ।। 22
निर्वृतो भव नष्टास्ते स्वस्थो भव परंतप । सर्वथैव प्रनष्टास्ते नमस्ते भरतर्षभ ।। 23
सर्वा च पृथिवी कृत्स्ना सशैलवनकानना । सराष्ट्रनगरग्रामा पत्तनैश्च समन्विता । अन्वेषिता च सर्वत्र न च पश्यामा पाण्डवान् ।। 24
पुनः शाधि मनुष्येन्द्र अत ऊर्ध्वं विशांपते। अन्वेषणे पाण्डवानां भूयः किं करवामहे ।। 25
इमां च नः प्रियां वीर वाचं भद्रवतीं शृणु ।। 26
येन त्रिगर्ता निहता बलेन बहुशो नृप। सूतेन राज्ञो मत्स्यस्य कीचकेन बलीयसा। स हतः पतितः शेते गन्धर्वैर्निशि भारत ।। 27
स्यालो राज्ञो विराटस्य सेनापतिरुदारधीः। सुदेष्णायानुजः क्रूरः शूरो वीरो गतव्यथः ।। 28
उत्साहवान्महावीर्यो नीतिमान्बलवानपि । युद्धज्ञो रिपुवीर्यघ्नःक सिंहतुल्यपराक्रमः ।। 29
प्रजारक्षणदक्षश्च शत्रुग्रहणशक्तिमान्। विजितारिर्महायुद्धे प्रचण्डो मानतत्परः ।। 30
नरनारीमनोह्लादी धीरो वाग्मी रणप्रियः। पुण्यकर्माऽर्थकामानां भाजनं मनुजोत्तमः ।। 31
स हतो निशि गन्धैर्वः स्त्रीनिमित्तं नराधिप। अमृष्यमाणो दुष्टात्मा निशीथे सह सोदरैः । सुहृदश्चास्य निहता योधाश्च प्रहरैर्हताः ।। 32
गन्धर्वाणां च महिषी काचिदस्ति नितम्बिनी। सैरन्ध्री नाम तां दृप्तो दुष्टात्माऽकामयद्बली ।। 33
इत्येवं श्रुतमस्माभिर्गन्धर्वैर्निहतो निशि ।। 34
बान्धवैर्बहुभिः सार्धं कीचको निहतो यतः। अद्यप्रभृति राजेन्द्र पाण्डवान्वेषणं प्रति। चारांश्च सर्वतश्चर्तुं प्रेषयेति मतिर्हि नः ।। 35
निहतो निशि गन्धर्वैर्दुष्टात्मा भ्रातृभिः सह । एतावच्छ्रुतमस्माभिर्भद्रं तेऽस्तु नराधिप ।। 36
प्रियमेतदुपश्रुत्य शत्रूणां च पराभवम् । कृतकृत्यश्च कौरव्य विधत्स्व यदनन्तरम् ।। 37
ततो दुर्योधनो राजा श्रुत्वा तेषां वचस्तदा। चिरमन्तर्मना भूत्वा इदमाह सभासदः ।। 1
अशक्यं खलु कार्यस्य गतिं ज्ञातुं हि तत्वतः । तस्मात्सर्वे परीक्षध्वं क्वनु स्युः पाण्डवा गताः ।। 2
अल्पावशिष्टः कालस्तु गतो भूयिष्ठ एव च। तेषामज्ञातचर्यायामस्मिन्वर्षे त्रयोदशे ।। 3
अपि वर्षस्य शेषं ते ह्यतीयुरिह पाण्डवाः। निवृत्तसमयास्ते हि सत्यव्रतपरायणाः ।। 4
क्षरन्त इव नागेन्द्राः सर्वे ह्याशीविषोपमाः । दुःखाद्भवेयुः संरब्धाः कौरवान्प्रति ते ध्रुवम् ।। 5
विज्ञातव्या मनुष्येन्द्रास्तर्कया सुप्रणीतया। निपुणैश्चारपुरुषैः प्राज्ञैर्दक्षैः सुसंवृतैः ।। 6
अज्ञातसमये ज्ञाताः कृच्छ्ररूपसमाश्रिताः। प्रविशेयुर्जितक्रोधास्तावदेव पुनर्वनम् ।। 7
तस्मात्क्षिप्रं विचिन्वध्वं यथा चात्यन्तमव्ययम्। राज्यं निर्द्वन्द्वमव्यग्रं निःसपत्नं चिरं भवेत् ।। 8
दुर्योधनेनैवमुक्ते वचनेऽतीव दुःखिना। ततः कर्णोऽब्रवीद्वाक्यं सत्यधर्मार्थसंयुतम् ।। 9
एते पुनर्न गच्छन्तु अन्ये गच्छन्तु भारत । शीघ्रवृत्ता नरा योग्या निपुणाश्छन्नचारिणः ।। 10
चरन्तु देशान्विविधान्स्फीताञ्जनपदाकुलान् । तत्र गोष्ठीषु रम्यासु सिद्धा ब्राह्मणरूपिणः ।। 11
परिवाहेषु तीर्थेषु विविधेष्वाकरेषु च। अन्वेष्टव्या मनुष्येन्द्र पाण्डवाश्छन्नचारिणः ।। 12