पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः। तस्याष्टौ शतसाहस्रं गवां वर्गाः शतंशतम् ।। 16
अपरे दशसाहस्रा द्विस्तावन्तस्तथा परे। तेषां गोसङ्ख्य आसं वै तन्त्रीपालेति मां विदुः ।। 17
भूतं भव्यं भविष्यच्च यच्चान्यद्गोगतं क्वचित्। न मेऽस्त्यविदितं किंचित्समन्ताद्दशयोजनम् ।। 18
गुणाः सुविदिता ह्यासन्मया तस्य महात्मनः। आसीच्च स मया तुष्टः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।। 19
अनेन गणिता गावो दुर्विज्ञेया महत्तराः। बहुक्षीरतरास्ता वै बह्व्यः सत्यः सपुत्रिकाः ।। 20
क्षिप्रं च गावो बहुला भवन्ति न तासु रोगो भवतीह कश्चित्। तैस्तैरुपयैर्विदितं मयैतदेतानि शिल्पानि मयि स्थितानि ।। 21
ऋषभानपि जानामि राजन्पूजितलक्षणान्। येषां मूत्रमुपाघ्राय वन्ध्या अपि प्रसूयते ।। 22
मत्स्याधिपो हर्षकलेन चेतसा माद्रीसुतं पाण्डवमभ्यभाषत। नैवानुमन्ये तव कर्म कुत्सितं महीं समग्रामभिपातुमर्हसि ।। 23
अथ त्विदानीं तव रोचते विभो यथेष्टतो गव्यमवेक्ष मामकम्। त्वदर्पणा मे पशवो भवन्तु वै पशून्सपालान्भवते ददाम्यहम् ।। 24
शतं सहस्राणि गवां हि सन्ति वर्णस्यवर्णस्य पृथग्गणानाम्। ददामि तेऽहं वरमीप्सितं च यत्त्वदर्पणा मे पशवो भवन्त्विति ।। 25
एवं विराटेन समेत्य पाण्डवो लब्ध्वा च गोबल्लवतां यथेष्टतः। अज्ञातचर्यामवसन्महात्मा यथा रविश्चास्तगिरिं प्रविष्टः ।। 26
एवं विराटे न्यवसंश्च पाण्डवा यथा प्रतिज्ञाभिरमोघविक्रमाः । अबुद्धचर्यां चरितुं यथातथं समुद्रनेमीमभिशास्तुमुद्यताः ।। 27
ततः कृष्णा सुकेशी सा दर्शनीया शुचिस्मिता। वेणीकेशान्समुत्क्षिप्य पीनवृत्तकुचा शुभा । जुगूहे दक्षिणे पार्श्वे मृदूनसितलोचना ।। 1
वासश्च परिधायैकं कृष्णा सुमलिनं महत्। कृत्वा वेषं च सैरन्ध्र्याः कृष्णा व्यचरदार्तवत् ।। 2
प्रविष्टा नगरं भीरूः सैरन्ध्रीवेषसंयुता। तां नराः परिधावन्तः स्त्रियश्च समुपाद्रवन् ।। 3
अपृच्छंस्ते च तां दृष्ट्वा का त्वं किं च चिकीर्षसि। सा तानुवाच राजेन्द्र सैरन्ध्र्यहमुपागता। कर्म चेच्छामि वै कर्तुं तस्य या मां भरिष्यति ।। 4
तस्या रूपेण वेषेण श्लक्ष्णया च गिरा तथा। न श्रद्दधानास्तां देवीमन्नहेतोरुपस्थिताम् ।। 5
विराटस्य तु कैकेयी भार्या परमसंमता। आलोकयन्ती ददृशे प्रासादाद्द्रुपदात्मजाम् ।। 6
सा समीक्ष्य तथारूपामनाथामेकवाससम्। स्त्रीभिश्च पुरुषैश्चापि सर्वतः परिवारिताम् ।। 7
विराटभार्या तां देवी कारुण्याज्जातसंभ्रमा। अप्रेषयत्समीपस्थाः स्त्रियो वृद्धाश्च तत्पराः ।। 8
अपनीय ततः सर्वा आनयध्वमिहैव ताम्। यदा दृष्टा मया साध्वी कम्पते मे मनस्तदा। तस्माच्छीघ्रमिहानाय दर्शयध्वं यदीच्छथ ।। 9
तास्तथोक्ता उपागम्य द्रौपदीं परिसंगताः। आनीय सर्वथा त्वेनामब्रुवन्मधुराक्षरम् ।। 10
भद्रे त्वां द्रष्टुमिच्छन्ती सुदेष्णा हर्म्यभूतले। त्वदर्थं प्रैषयच्चास्मान्द्रष्टुं तां त्वं यदीच्छसि। आयाह्यस्माभिरेवाद्य रक्ष्यमाणा यथेष्टतः ।। 11
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी तासां वचनं वाक्यकोविदा। ईप्सितर्थातिलाभेन हृष्टाऽऽयाता गृहोत्तमम् ।। 12
राजवेश्म ह्युपाक्रम्य यत्राग्र्यमहिषी स्थिता। सुदेष्णामगमत्कृष्णा राजभार्यां यशस्विनीम् ।। 13
कृष्णान्केशान्मृदून्दीर्घान्समुद्ग्रथ्यासितेक्षणा। कुञ्चिताग्रांस्तु सूक्ष्माग्रान्दर्शनीयान्निबध्य च। जुगूहे दक्षिणे पार्श्वे मृदूनायतलोचना ।। 14
सा प्रविश्य विराटस्य द्रौपद्यन्तःपुरं शुभा। ह्रीनिषेवान्विता बाला कम्पमाना लतेव सा ।। 15
अभिगम्य च सुश्रोणी सर्वलक्षणसंयुता। ददर्शावस्थितां हैमे पीठे रत्नपरिच्छदे ।। 16
रक्तसूक्ष्माम्बरधरां मेघे सौदामिनीमिव । नानावर्णविचित्रां च सर्वाभरणभूषिताम् ।। 17
सुभ्रूं सुकेशीं सुश्रोणीं कुब्जवामनमध्यगाम्। बहुपुष्पोपकीर्णायां भूम्यां वेदिमिवाध्वरे ।। 18