यत्रैतल्लक्ष्यते सर्प वृत्तं स ब्राह्मणः स्मृतः। तत्रैतन्न वेत्सर्प तं शूद्रमिति निर्दिशेत्
यत्पुनर्भवता प्रोक्तं न वेद्यं विद्यतेति च। ताभ्यां हीनमतोऽन्यत्र पदं नास्तीति चेदपि
एवमेतन्मतं सर्प ताभ्यां हीनं तु विद्यते। यथा शीतोष्णयोर्मध्ये भवेन्नोष्णं न शीतता
एवं वै सुखदुःखाभ्यां हीनमस्ति पदं क्वचित्। एषा मम मतिः सर्प यथा वा मन्यते भवान्
यदि ते वृत्ततो राजन्ब्राह्मणः प्रसमीक्षितः। वृथा जातिस्तदायुष्मन्कृतिर्यावन्न विद्यते
जातिरत्रमहासर्प मनुष्यत्वे महामते। संकरात्सर्ववर्णानां दुष्परीक्ष्येति मे मतिः
सर्वे सर्वास्वपत्यानि जनयन्ति यदा नराः। वाङ्मैथुनमथो जन्म मरणं च समं नृणाम्
इदमार्षं प्रमाणं च ये यजामह इत्यपि। तस्माच्छीलं प्रधानेष्टं विदुर्ये तत्त्वदर्शिनः
प्राङ्गाभिवर्धनात्पुंसो जातकर्म विधीयते। `तथोपनयनं प्रोक्तं द्विजातीनां यथाक्रमम्'। तत्रास्य माता सावित्री पिता त्वाचार्य उच्यते
वृत्त्या शूद्रसमो ह्येष यावद्वेदेन जायते। तस्मिन्नेवं मतिद्वैधे मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्
कृतकृत्याः सर्ववर्णा यदि वृत्तं न पश्यति। संकरस्त्वत्र नागेन्द्र बलवान्प्रसमीक्षितः
यत्रेदानीं महासर्प संस्कृतं वृत्तमिष्यते। तं ब्राह्मणमहं पूर्वमुक्तवान्भुजगोत्तम
श्रुतं विदितवेद्यस्य तव वाक्यं युधिष्ठिर। भक्षयेयमहं कस्माद्भ्रातरं ते वृकोदरम्
भवानेतादृशो लोके वेदवेदाङ्गपारगः। ब्रूहि किं कुर्वतः कर्म भवेद्गतिरनुत्तमा ।। 1
पात्रे दत्त्वा प्रियाण्युक्त्वा सत्यमुक्त्वा च भारत। अहिंसानिरतः स्वर्गं गच्छेदिति मतिर्मम
दानाद्वा सर्प सत्याद्वा किमतो गुरु दृश्यते। अहिंसाप्रिययोश्चैव गुरुलाघवमुच्यताम्
दानं च सत्यं तत्त्वं वा अहिंसा प्रियमेव च। एषां कार्यगरीयस्त्वाद्दृश्यते गुरुलाघवम्
क्वचिद्दानप्रयोगाद्धि सत्यमेव विशिष्यते। सत्यवाक्याच्च राजेनद्र क्वचिद्दानं विशिष्यते
एवमेव महेष्वास प्रियवाक्यान्महीपते। अहिंसा दृश्यते गुर्वी ततश्च प्रियमिष्यते
एवमेतद्भवेद्राजन्कार्यापेक्षमनन्तरम्। यदभिप्रेतमन्यत्ते ब्रूहि यावद्ब्रवीम्यहम्
कथं स्वर्गे गतिः सर्प कर्मणां च फलं ध्रुवम्। अशरीरस्य दृश्येत प्रब्रूहि विषयांश्च मे
तिस्रो वै गतयो राजन्परिदृष्टाः स्वकर्मभिः। मानुषं स्वर्गवासश्च तिर्यग्योनिश्च तत्रिधा
तत्र वै मानुषाल्लोकाद्दानादिभिरनादिभिः। अहिंसार्थसमायुक्तैः कारणैः स्वर्गमश्नुते
विपरीतैश्च राजेन्द्र कारणैर्मानुषो भवेत्। तिर्यग्योनिस्तथा तात विशेषश्चात्र वक्ष्यते
क्रामक्रोधसमायुक्तो हिंसालोभसमनवितः। मनुष्यत्वात्परिब्रष्टस्तिर्यग्योनौ प्रसूयते
तिर्यग्योन्याः पृथग्भावो मनुष्यार्थे विधीयते। गवादिभ्यस्तथाऽश्वेभ्यो देवत्वमपि दृश्यते
सोयमेता गतीस्तात जन्तुश्चरति कार्यवान्। निम्ने महति चात्मानमवस्थाप्य च वै नृप
जातो जातश्च बलवान्भुङ्क्ते नाम्नाऽथ देहवान्। फलार्थस्तात निष्पृक्तः प्रजालक्षणभावनः
शब्दे स्पर्शे च रूपे च तथैव रसगन्धयोः। तस्याधिष्ठानमव्यग्रो ब्रूहि सर्प यथातथम्
किं न गृह्णासि विषयान्युगपत्त्वं महामते। एतावदुच्यतां चोक्तं सर्वं पन्नगसत्तम