पौराणां वचनं श्रुत्वा घोरं नृपतिसत्तमः। मुहूर्तं विमना भूत्वासचिवानिदमब्रवीत्
असमञ्ज पुरादद्य सुतो मे विप्रवास्यताम्। यदि वो मत्प्रियं कार्यमेतच्छीध्रं विधीयताम्
एवमुक्ता नरेन्द्रेण सचिवास्ते नराधिप। यथोक्तं त्वरिताश्चक्रुर्यथाऽऽज्ञापितवान्नृपः
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा पुत्रो महात्मना। पौराणां हितकामेन सगरेण विवासितः
अंशुमांस्तु महेष्वासो यदुक्तः सगरेण हि। तत्ते सर्वंप्रवक्ष्यामि कीर्त्यमानं निबोध मे
पितुश् तेऽहंत्यागेन पुत्राणां निधनेन च। अलाभेन तथाऽश्वस् परितप्यामि पुत्रक
तस्माद्दुःखाभिसंतप्तं यज्ञविघ्नाच्च मोहितम्। हयस्यानयनात्पौत्र नरकान्मां समुद्धर
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि। एवं स सागरो राजन्पूरितोऽगस्त्यदूपितः ।। जगाम दुःखात्तं देशं यत्रवै दारिता मही
स तु तेनैव मार्गेण समुद्रं प्रविवेश ह। अपश्यच्च महात्मानं कपिलं तुरगं च तम्
स दृष्ट्वा तेजसो राशिं पुराणमृपिसत्तमम्। प्रणम्य शिरसा भूमौ कार्यमस्मै न्यवेदयत्
ततः प्रीतो महाराज कपिलोंऽशुमतोऽभवत्। उवाच चैनं धर्मात्मा वरदोस्मीति भारत
स वव्रे तुरगं तत्र प्रथमं यज्ञकारणात्। द्वितीयमुदकं वव्रे पितॄणां पावनेच्छया
तमुवाच महातेजाः कपिलो मुनिपुङ्गवः। ददानि तव भद्रं ते यद्यत्प्रार्थयसेऽनघ
त्वयि क्षमा च धर्मश्च सत्यं चापि प्रतिष्ठितम्। त्वया कृतार्थः सगरः पुत्रवांश्च त्वया पिता
तव चैव प्रभावेन स्वर्गं यास्यन्ति सागराः। `शलभत्वं गता ये ते मम क्रोधहुताशने
पौत्रश्च ते त्रिपथगां त्रिदिवादानयिष्यति। पावनार्थं सागराणां तोषयित्वा महेश्वरम्
हयं नयस्व भद्रं ते याज्ञिं नरपुङ्गव। यज्ञः समाप्यतां तात सगरस्य महात्मनः
अंशुमानेवमुक्तस्तु कपिलेन महात्मना। आजगाम हयं गृह्य यज्ञवाटं महात्मनः
सोभिवाद्य ततः पादौ सगरस्य महात्मनः। मूर्ध्नि तनाप्युपाघ्रातस्तस्मै सर्वंनय्वेदयत्
यथा दृष्टं श्रुतं चापि सागराणां क्षयं तथा। तं चास्मै हयमाचष्ट यज्ञवाटमुपागतम्
तच्छ्रुत्वा सगरो राजा पुत्रजं दुःखमत्यजत्। अंशुमन्तं च संपूज्यसमापयत तं क्रतुम्
समाप्तयज्ञः सगरो देवैः सर्वैः सभाजितः। पुत्रत्वे कल्पयामास समुद्रं वरुणालयम्
प्रशास्य सुचिरं कालं राज्यं राजीवलोचनः। पौत्रे भारं समवेश्य जगाम त्रिदिवं तदा
अंशुमानपि धर्मात्मा महीं सागरमेखलाम्। प्रशशास महाराज यथैवास् पितामहः
तस्य पुत्रः समभवद्दिलीपो नाम धर्मवित्। तस्मिन्राज्यं समाधाय अंशुमानपि संस्थितः
दिलीपस्तु ततः श्रुत्वा पितॄणां निधनं महत्। पर्यतप्यत दुःखेन तेषां गतिमचिन्तयत्
गङ्गावतरणए यत्नं सुमहच्चाकरोन्नृपः। न चावतारयामास चेष्टमानो यथाबलम्
तस् पुत्र समभवच्छ्रीमान्धर्मपराणः। भगीरथ इति ख्यातः सत्यवागनसूयकः
अभिषिच्य तु तं राज्येदिलीपो वनमाश्रितः
तपः सिद्धिसमायोगात्स राजा भरतर्षभ। वनाज्जगाम त्रिदिवं कालयोगेन भारत