आगम्य पितरं चोचुस्ततः प्राञ्जलयोऽग्रतः
ससमुद्रवनद्वीपा सनदीनदकन्दरा। सपर्वतवनोद्देशा निखिलेन मही नृप
अस्माभिर्विचिता राजञ्शासनात्तव पार्थिव। न चाश्वमधिगच्छामो नाश्वहर्तारमेव च
श्रुत्वा तु वचनं तेषां स राजा क्रोधमूर्चितः। उवाच वचनं सर्वांस्तदा दैववशान्नृप
अनागमाय गच्छध्वं भूयो मार्गत वाजिनम्। याज्ञीयं तं विनाह्यश्वं नागन्तव्यं हि पुत्रकाः
प्रतिगृह्य तु संदेशं पितुस्ते सगरात्मजाः। भूय एव महीं कृत्स्नां विचेतुमुपचक्रमुः
अथापश्यन्त ते वीराः पृथिवीमवदारिताम्। `समुद्रे पृथिवीपाल पदं मार्गं च वाजिनः
समासाद्य बिलं तच्चाप्यखनन्सगरात्मजाः। कुद्दालैर्मुसलैश्चैव समुद्रं यत्नमास्थिताः
स खन्यमानः सहितैः सागरैर्वरुणालयः। अगच्छत्परमामार्तिं दीर्यमाणः समन्ततः
असुरोरगरक्षांसि सत्वानि विविधानि च। आर्तनादमकुर्वन्त वध्यमानानि सागरैः
छिन्नशीर्षा विदेहाश्च भिन्नजान्वस्थिमस्तकाः। प्राणिनः समदृश्यन्त शतशोथ सहस्रशः
एवं हि खनतां तेषां समुद्रं वरुणालयम्। व्यतीतः सुमहान्कालो न चाश्वः समदृश्यत
ततः पूर्वोत्तरे देशे समुद्रस्य महीपते। विदार्य पातालमथ संक्रुद्धाः सगरात्मजाः
अपश्यन्त हयं यत्र विचरन्तं महीतले। कपिलं च महात्मानं तेजोराशिमनुत्तमम्
तेजसा दीप्यमानं तु ज्वालाभिरिव पावकम्। `दृष्ट्वा हि विस्मिताः सर्वे बभूवुः सगरात्मजाः
*तेतं दृष्ट्वा हयं राजन्संप्रहृष्टतनूरुहाः। अनादृत् महात्मानं कपिलं कालचोदिताः
संफुद्धाः संप्रधावन्त वाजिग्रहणकाङ्क्षिणः। ततः क्रुद्धो महाराज कपिलो मुनिसत्तमः
वासुदेवेति यं प्राहुः कपिलं मुनिपुङ्गवम्। स चक्षुर्विकतं कृत्वा तेजस्तेषु समुत्सृजन्
ददाह सुमहातेजा मन्दबुद्धीन्स सागरान्। षष्टिं रतानि सहस्राणि युगपन्मुनिसत्तमः
तान्दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान्नारदः सुमहातपाः। सगरान्तिकमागत्य तच्च तस्मै न्यवेदयत्
स तच्छ्रुत्वा वचो घोरं राजा मुनिमुखोद्गतम्। महूर्तं विमना भूत्वा स्थाणोर्वाक्यमचिन्तयत्
स पुत्रनिधनोत्थेन दुःखेन समभिप्लुतः। आत्मानमात्मनाऽऽश्वास्य हयमेवान्वचिन्तयत्
अशुमन्तं समाहूय असमञ्जसुतं तदा। पौत्रं भरतशार्दूल इदं वचनमब्रवीत्
षष्टिस्तात सहस्राणि पुत्राणाममितौजसाम्। कापिलं तेज आसाद्य मत्कृतेनिधनं गताः
तव चापि पिता तात परित्यक्तो मयाऽनघ। धर्मं संरक्षमाणेन पौराणां हितमिच्छता
किमर्थं राजशार्दूलः सगरः पुत्रमात्मजम्। त्यक्तवान्दुस्त्यजं वीरं तन्मे ब्रूहि तपोधन
असमञ्ज इति ख्यातः सगरस्य सुतो ह्यभूत्। यं शैव्या जनयामास पौराणां स हि दारकान्
क्रीडतः सहसाऽऽसाद्य तत्रतत्र महीपते'। चूडासु क्रोशतो गृह्यनद्यां चिक्षेप दुर्बलान्
ततः पौराः समाजग्मुर्भयशोकपरिप्लुताः। सगरं चाभ्यभाषन्त सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः
त्वं नस्त्राता महाराज परचक्रादिभिर्भयात्। असमञ्जभयाद्धोरात्ततो नस्त्रातुनर्हसि