वध्यमानास्तदा लोकाः सागरैर्मन्दबुद्धिभिः। ब्रह्माणं शरणं जग्मुः सहिताः सर्वदैवतैः
तानुवाच महाभागः सर्वलोकपितामहः। गच्छध्वं त्रिदशाः सर्वे लोकैः सार्धं यथागतम्
नातिदीर्घेण कालेन सागराणां क्षयो महान्। विष्यति महाघोरः स्वकृतैः कर्मभिः सुराः
एवमुक्तास्तु ते देवा लोकाश् मनुजेश्वर। पितामहमनुज्ञाप्य विप्रजग्मुर्यथागतम्
ततः काले बहुतिथे व्यतीते भरतर्षभ। दीक्षितः सगरो राजा हयमेधेन वीर्यवान्
तस्याश्वो व्यचरद्भूमिं पुत्रैः सुपरिरक्षितः। `सर्वैरेव महोत्साहैः स्वच्छन्दप्रचरो नृप
समुद्रं स समासाद्य निस्तोयं भीमदर्शनम्। रक्ष्यमाणः प्रयत्नेन तत्रैवान्तरधीयत
ततस्ते सागरास्तात हृतं मत्वा हयोत्तमम्। आगम्य पितुराचख्युरदृश्यं तुरगं हृतम्। तेनोक्ता दिक्षु सर्वासु पुत्रा मार्गत वाजिनम्
ततस्ते पितुराज्ञाय दिक्षु सर्वासु तं हयम्। अमार्गन्त महाराज सर्वंच पृथिवीतलम्
ततस्ते सागराः सर्वे समुपेत्य परस्परम्। नाध्यगच्छन्त तुरगमश्वहर्तारमेव च
आगम्य पितरं चोचुस्ततः प्राञ्जलयोऽग्रतः
ससमुद्रवनद्वीपा सनदीनदकन्दरा। सपर्वतवनोद्देशा निखिलेन मही नृप
अस्माभिर्विचिता राजञ्शासनात्तव पार्थिव। न चाश्वमधिगच्छामो नाश्वहर्तारमेव च
श्रुत्वा तु वचनं तेषां स राजा क्रोधमूर्चितः। उवाच वचनं सर्वांस्तदा दैववशान्नृप
अनागमाय गच्छध्वं भूयो मार्गत वाजिनम्। याज्ञीयं तं विनाह्यश्वं नागन्तव्यं हि पुत्रकाः
प्रतिगृह्य तु संदेशं पितुस्ते सगरात्मजाः। भूय एव महीं कृत्स्नां विचेतुमुपचक्रमुः
अथापश्यन्त ते वीराः पृथिवीमवदारिताम्। `समुद्रे पृथिवीपाल पदं मार्गं च वाजिनः
समासाद्य बिलं तच्चाप्यखनन्सगरात्मजाः। कुद्दालैर्मुसलैश्चैव समुद्रं यत्नमास्थिताः
स खन्यमानः सहितैः सागरैर्वरुणालयः। अगच्छत्परमामार्तिं दीर्यमाणः समन्ततः
असुरोरगरक्षांसि सत्वानि विविधानि च। आर्तनादमकुर्वन्त वध्यमानानि सागरैः
छिन्नशीर्षा विदेहाश्च भिन्नजान्वस्थिमस्तकाः। प्राणिनः समदृश्यन्त शतशोथ सहस्रशः
एवं हि खनतां तेषां समुद्रं वरुणालयम्। व्यतीतः सुमहान्कालो न चाश्वः समदृश्यत
ततः पूर्वोत्तरे देशे समुद्रस्य महीपते। विदार्य पातालमथ संक्रुद्धाः सगरात्मजाः
अपश्यन्त हयं यत्र विचरन्तं महीतले। कपिलं च महात्मानं तेजोराशिमनुत्तमम्
तेजसा दीप्यमानं तु ज्वालाभिरिव पावकम्। `दृष्ट्वा हि विस्मिताः सर्वे बभूवुः सगरात्मजाः
*तेतं दृष्ट्वा हयं राजन्संप्रहृष्टतनूरुहाः। अनादृत् महात्मानं कपिलं कालचोदिताः
संफुद्धाः संप्रधावन्त वाजिग्रहणकाङ्क्षिणः। ततः क्रुद्धो महाराज कपिलो मुनिसत्तमः
वासुदेवेति यं प्राहुः कपिलं मुनिपुङ्गवम्। स चक्षुर्विकतं कृत्वा तेजस्तेषु समुत्सृजन्
ददाह सुमहातेजा मन्दबुद्धीन्स सागरान्। षष्टिं रतानि सहस्राणि युगपन्मुनिसत्तमः
तान्दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान्नारदः सुमहातपाः। सगरान्तिकमागत्य तच्च तस्मै न्यवेदयत्