तदा अर्जुनः दिव्यान् अश्वान् वायुवेगसमान् शुक्लवर्णान्, सूर्यसमप्रभां च रथं घोरनिस्वनं च कामयामास। तस्य वीर्ये कृष्णस्य समं शस्त्रं नास्ति येन स माधवः नागदानवान् च संग्रामे हन्यादिति मन्यते। ततः स भगवन्तं पावकं प्रार्थयामास—किं कर्तव्यं, हे भगवन्, ब्रूहि यथा अहं महावने वर्षन्तमिन्द्रं निगृह्णीयाम्। यत् मानवप्रयत्नेन साध्यं तत् मया साध्यं, त्वं च, भगवन् पावक, साधनानि दातुमर्हसि। एवं उक्तः स धन्यः धूमकेतुः पावकः, विश्वपालकं वरुणं सन्दर्शयितुम् चिन्तयामास। स आदित्यं जलाशयं जलाधिपतिं देवमालोक्य, तस्यैव चिन्तां विज्ञाय, स भगवान् पावकस्य पुरतः प्रादुरासीत्। तं प्राप्तं लोकपालचतुर्थं नित्यं देवानां देवमधिपतिं धूमकेतुः अभ्यभाषत। राज्ञा सोमेन यद् धनुः अक्षय्यौ च तूणी च ते दत्ते, तौ शीघ्रं मे प्रयच्छ, कपिध्वजं च रथं पीतलक्ष्यं सह। गाण्डीवेन अर्जुनः महत् कार्यं करिष्यति, चक्रेण वासुदेवः—एतानि सर्वाणि अद्य मे दातुमर्हसि। तदा वरुणः पावकाय प्रत्युवाच—दास्यामि, इति—तानि अद्भुतानि महावीर्याणि कीर्तिवर्धनानि आयुधानि। सर्वशस्त्राभेद्यं सर्वशस्त्रविनाशनं महाशस्त्रनिधिं शत्रुसैन्यविनाशनक्षमम्। एकं धनुः शतसहस्रसमानं, राज्यवर्धनं, नानावर्णविभूषितं, दीप्तं, श्लक्ष्णं, निर्मलं च। अनादिकालात् देवदानवगन्धर्वैः पूजितं, तदनुत्तमं धनुः द्वौ च अक्षय्यौ तूणी सः दत्तवान्। दिव्यैः अश्वैः युक्तं रथं, अग्रकपिध्वजं, गन्धर्वाश्वैः सुवर्णमालाभिः शोभितं च। तस्य अश्वाः श्वेताः धवलमेघसमानाः, मनसो वायोः च वेगेन समाः, सर्वायुधसम्पन्नाः, अमरदानवैरजिताः। स रथः अद्भुतः, घोरनिस्वनः, रत्नविभूषितः, सर्वतः रमणीयः, भौमानेन तपसा निर्मितः। तस्य रूपं सूर्यसमानम्, वर्णनातीतम्; स एव रथः येन सोमः दानवान् जितवान्। स मेघनिभः प्रभया विराजमानः, तं परमं रथं तौ वीरौ इन्द्रायुधधारिणौ जगृहतुः। तस्य ध्वजः सुवर्णनिर्मितः, तत्र दिव्यः कपिः सिंहव्याघ्रचिह्नयुक्तः। स कपिः नाम हनुमान्, दीप्तः, रूपविक्रमवान्, महाबलः, तत्र स्थितः दाहकृत् इव, ध्वजाग्रे विराजमानः; तत्रैव ध्वजे नानाविधानि महानि भूतानि आसन्। तस्य कपेर् निनादेन शत्रुसैन्यानि सर्वथा मोहं प्रमोहं च यान्ति; स रथः, नानापताकाभिः भूषितः, दीप्तिमान् अभवत्। ततः अर्जुनः तं रथं प्रदक्षिणं कृत्वा, देवतानां प्राञ्जलिः, कवचधारी, खड्गपाणिः, हस्तग्रहणं कृत्वा, स्वयम् सज्जः अभवत्। ततः पार्थः तं रथं आरुरोह, यथा धर्मात्मा दिव्ययानं आरुह्येत; तं दिव्यं धनुः ब्रह्मणा कृतम् आदाय। गाण्डीवं गृहित्वा अर्जुनः प्रमुदितः अभवत्; ततोऽग्निं आहूय, स महाबलः सज्जः अभवत्। स बलम् आदाय, धनुः सज्जीकृत्य, प्रत्यञ्जलिं कृत्वा, तस्य धनुषः तन्त्रीस्वनेन सर्वे जनाः कम्पितमानसाः अभवन्। ये तं शब्दं शुश्रुवुः, ते भयविह्वलचित्ताः अभवन्; रथं धनुः च द्वौ अक्षय्यौ तूणी च प्राप्य, कुन्तीपुत्रः संग्रामाय दीप्तः प्रमुदितः च अभवत्। तदा अग्निः कृष्णाय चक्रं वज्रप्रान्तं दत्तवान्। तथा अग्नेयास्त्रं प्रियं दत्तम्; तस्मिन्नेव क्षणे कृष्णः अपि दीप्तिमान् अभवत्। तदा अग्निः अवदत्—"एतेन, माधुसूदन, त्वं नूनं अतिमानुषान् अपि शत्रून् संग्रामे जेष्यसि; एतेन, नरदेवान् अपि संग्रामे विजेष्यसि।" न संशयः, त्वं राक्षसपिशाचदैत्यसर्पेषु अपि जयपरः भविष्यसि; तेषां विनाशे त्वं श्रेष्ठः भविष्यसि। हे माधव, यत् यत् त्वया संग्रामे शत्रुषु पुनः पुनः प्रक्षिप्यते, तेषु हतेषु, तद् अस्त्रं पुनः पुनः तव हस्तं प्रतिपद्यते। वरुणः अपि तदा कृष्णाय मुष्टिकं घोरमर्दनं, दानवविनाशनं, कौमोदकीनामकं, गर्जितनिस्वनं मुष्टिं दत्तवान्। ततः हृष्टः अर्जुनः अच्युतः च, आयुधधारी, पताकाधारी, अग्निं प्राहतुः—"भगवन्, अद्य वयं सर्वान् अपि देवान् दानवान् वा युद्धे जेतुं समर्थाः; किम् पुनः तेनैव इन्द्रेण, यः सर्पकारणात् युद्धाय इच्छति? हृषीकेशः चक्रधारी संग्रामे पराक्रमी, यदा चक्रं सन्दधाति, सर्वं भस्मीकुर्यात्; त्रिषु लोकेषु किञ्चन नास्ति यत् जनार्दनः न शक्नोति। अहम् अपि गाण्डीवं धनुः अक्षय्यशरं च गृहित्वा, संग्रामे लोकान् जेतुं समर्थः अस्मि, हे अग्ने।" एवं, सर्वतः दीप्तमग्निं परिवृत्य, अद्य तस्य कार्यसिद्धये वयं सज्जाः स्मः। यदि स्वयं महेन्द्रः स्वसेनया सह खाण्डववनस्य रक्षार्थम् इह आगच्छेत्, तदा स दिव्यसेनानां वधं पश्येत्, येषां शरीराणि अस्माकं तीक्ष्णैः बाणैः छिन्नानि, कुण्डलैः भूषितानि च। एवं दशार्हेन अर्जुनेन च उक्तः, स देवः अग्निरूपं धारयन्, खाण्डववनं दग्धुम् आरब्धवान्। तदा स सप्तजिह्वः दीप्ताग्निः, सर्वतः परिवृत्य, युगान्ताग्निरिव, खाण्डववनं दग्धवान्।