राजन्, रुद्रस्य वचः श्रुत्वा, "त्वया यदिह कृतं कर्म, तेनाहं तुष्टोऽस्मि, राजर्षे। यज्ञकर्तृत्वं ब्राह्मणानां विधानं, शत्रुतापन। अतः अहं अद्य स्वयम् यज्ञे ते ऋत्विग्भावं न स्वीकरिष्यामि। मम तु पृथिव्यां यशस्वी अंशः, स ब्राह्मणश्रेष्ठो दुर्वासाः—स एव ते यज्ञे ऋत्विक् भविष्यति। मम आदेशेन, वीर्यवान्, यज्ञद्रव्याणि ते सज्जीकुरु," इति। एवं रुद्रवचनं श्रुत्वा स राजा स्वपुरीं प्रत्यागच्छत्, पुनः सर्वाणि यज्ञद्रव्याणि समाहृत्य, सम्यगुपस्थाप्य, पुनः रुद्रं समुपेत्य, कृताञ्जलिः प्रणम्य, "मम सर्वाणि द्रव्याणि साधनानि च समाहृतानि। भगवन्, तव अनुग्रहेण श्वः मम दीक्षां सम्पादय," इति निवेदयामास। तस्य वचः श्रुत्वा, रुद्रः दुर्वाससं आहूय तं ब्राह्मणश्रेष्ठं सम्बोधितवान्, "एष राजा श्वेतकि, ब्राह्मणश्रेष्ठ, मम आदेशेन अस्य यज्ञे ऋत्विक् भव।" दुर्वासाः प्रत्युवाच, "एवं भवतु।" ततः स महानुभावः राजा विधिवत्, यथाकालं, यथाशास्त्रं, विपुलदक्षिणया यज्ञं समारब्धवान्। समाप्य महायज्ञं, दुर्वाससाऽनुज्ञाताः सर्वे ऋत्विजः प्रययुः। ये केचन तत्र दीक्षिताः, ये च सभासदः, स च राजा श्वेतकि, सर्वे स्वपुरीं प्रविविशुः। तत्र स वेदवित् ब्राह्मणैः सत्कृतः, सूतैः स्तुतः, नगरवासिभिः प्रीत्या अभिनन्दितः च। एवं स राजा श्वेतकि, दीर्घकालं धर्ममाचरन्, सर्वैः प्रशंसितः, स्वर्गलोकमधिरोहत्। तस्य यज्ञे सर्वे ऋत्विजः सभासदश्च तं समनुययुः। द्वादशवर्षपर्यन्तं तत्र वह्निः हविषां ग्रहणेन तृप्तिमवाप। सततधारया घृतस्य, एकनिष्ठेन तस्मिन्यज्ञे, वह्निः पूर्णतया तुष्टः अभवत्। अन्यस्मात् कोऽपि हविर्न स्वीकर्तुमिच्छन्, स वह्निः कृशः वर्णहीनः अभवत्, पूर्ववत् न प्रज्वलन्। तदा दिव्यः वह्निः विकारमवाप, तेजोहीनः क्लान्तिम् अनुप्राप्तः। स्वं तेजो ह्रासमवगम्य, वह्निः ब्रह्मणः पुण्यस्थानं जगाम, यत्र लोकाः प्रणमन्ति। तत्र ब्रह्माणं समुपविष्टः, "भगवन्, श्वेतकिना मया परितोषः प्राप्तः। अद्य तु मम महती अरुचिः उत्पन्ना, या मया अपाकर्तुं न शक्या; तेजोबलविहीनोऽस्मि, लोकनाथ," इति निवेदितवान्। तस्य वचः श्रुत्वा, स्रष्टा भगवान् सस्मितम्, वह्निं प्रहसन्निव उवाच, "द्वादशवर्षाणि त्वं घृतमेव हविरभक्षयः। पर्याप्तं तदस्तु; अतः खिन्नता ते अभवत्, वह्ने, तेजोवियोगात्। मा शुचः; स्वं स्वभावं पुनः प्राप्स्यसि। अहं ते अरुचिं निवारयिष्यामि, प्रतिजानामि च। पूर्वं देवाज्ञया त्वया खाण्डववनं दग्धं, यत्र देवशत्रवः निवसन्ति। तत्र सर्वे प्राणी, तेषां वसा भक्षयित्वा तृप्तिं लभसे, स्वस्वभावं च पुनरवाप्स्यसि। शीघ्रं तं दग्ध्वा पापात् विमुक्तो भविष्यसि।" इति सृष्टिकर्तुर्वचः श्रुत्वा, वह्निः वेगेन खाण्डववनं प्रति जगाम। तत्र स तेजस्वी वह्निः, वातेन प्रेरितः, कोपेन सहस्रं ज्वलितवान्। तदा खाण्डववनं दग्ध्वा, तत्र वसन्तः सर्वे प्राणिनः प्रचेष्टन्ते स्म वह्निं शमयितुं। गजाः शीघ्रं हस्तैः जलं गृहित्वा, कोपेन शतशः सहस्रशश्च वह्नौ क्षिपन्ति स्म। शिरसः सलिलधारां स्रवयन्तः क्रुद्धाः शेषाः अपि वह्निं शमयामासुः। अन्येऽपि प्राणी विविधास्त्रैः उपायैश्च वह्निं शीघ्रं निवारयन्ति स्म। एवं पुनः पुनः प्रज्वलन्नपि, वह्निः खाण्डववनं सप्तकृत्वः शमितः। तदा वह्निः क्लान्तः, निराशः, कोपेन पीडितः, ब्रह्माणं पुनः समुपेत्य, सर्वं यथावत् निवेदयामास। तस्य वचः श्रुत्वा, ब्रह्मा क्षणं ध्यात्वा, "उपायं दृष्टवानस्मि, वह्ने, येन त्वं तद् दग्धुं शक्नोषि। किञ्चित्कालं धैर्येण तिष्ठ। तदा नरनारायणौ सहायौ भविष्यतः। तयोः सहाय्येन त्वं वनं दग्धुम् अर्हसि," इति प्राह। "एवं भवतु," इत्यग्निर्ब्रह्माणमुवाच। तयोः नरनारायणयोः आगमनं ज्ञात्वा, स्वयम्भुवो वचनं स्मृत्वा, स वह्निः पुनः ब्रह्माणं ययौ। तदा ब्रह्मा तमुवाच, "अद्य त्वं, शत्रुतापन, साक्षात् शक्रस्य सन्निधौ, खाण्डववनं दग्धुमर्हसि," इति। एवं खाण्डववनदाहस्य दिव्यकथां श्रुत्वा, त्वं धर्मानुस्मर, राजन्।