वृष्ण्यन्धकवीराः सिंहविक्रमारः, महारथाः, शतशः सिंहासनानि यज्ञवेदिवद् उपविविशुः। ते सर्वे देवसभा इव समागताः, सभापालः स्वसचिवैः सह तत्र आगत्य, जिष्णोः कर्माणि विस्तार्य कथयामास। तस्य श्रवणेन, मदोन्मत्तलोचनाः वृष्ण्यन्धकवीराः, पार्थस्य कर्म सहनु न शेकुः, गर्वेन च समुत्तस्थुः। तदा ते ‘शिघ्रं रथान् योजयत! शूलानि आनयत!’ इति चक्रुः, उत्तमानि च धनूंषि महावर्माणि च आनयन्तु इति च। केचन सारथयः ‘रथान् योजयत!’ इति चुक्रुशुः, अन्ये स्वयमेव सुवर्णाभूषिताश्वान् युगपद् योजयामासुः। रथवर्मध्वजादीनां संभारसमये, वीराणां घोषः तुमुलः महती च अभवत्। तदा वनमाली, कैलासशिखरकल्पः, नीलाम्बरधरः, गर्वमदप्रभूतः, शीघ्रगामी, इदं वचनं उवाच— “भवन्तः किं कुर्वन्ति, यत् अज्ञानपूर्वकम्? जनार्दनः मौनं स्थापयन्, तस्य चिन्ताम् अविज्ञाय, क्रुद्धाः निष्फलं गर्जन्ति।” एष बुद्धिमान् स्वचिन्तां प्रकाशयामास; यद् यथेष्टं तस्य, तत् शीघ्रं कार्यम्। हलायुधस्य सम्यक् उक्तानि श्रुत्वा, सर्वे तत्र मौनम् उपगम्य, “साधु साधु” इति वदन्तः, तस्य वचनेषु सम्मतम् अददुः। बलदेवस्य समदर्शिनः वचः श्रुत्वा, सर्वे पुनः सभायां उपविविशुः। ततः रामः, रिपुसूदनः, वासुदेवं प्रति उवाच— “कृष्ण, त्रैलोक्यनाथ, भूतभव्यभावकृद्, किं त्वं मूकः इव उपविशसि, हे जनार्दन?” तव कृते, अच्युत, पार्थः सर्वैः अस्माभिः पूजितः, स तु दुर्जनः, कुलपांसनः, न पूजार्हः। को जनः, सुभुक्तं भाण्डं भिन्द्यात्, आत्मानं कुलोत्पन्नं मन्यन्, कदाचित्? को वा, सम्बन्धमिच्छन्, पूर्वकृतं पूजयन्, स्वार्थसिद्ध्यर्थं प्रमत्तः कर्म कुर्यात्? अस्मान् एवम् अवमान्य, केशवं अपि अवज्ञाय, अद्य सुभद्रां बलात् हृतवान्, आत्मनः विनाशं कृतवान्। कथं सहिष्ये, यत् सः मम शिरसि पादं स्थापयामास, हे गोविन्द, इव सर्पः पादस्पर्शं सहेत? अद्य अहं कौरवहीनां पृथिवीं करिष्यामि; न हि पार्थस्य अतिक्रमे सहनं मम। इति गर्जन्, मेघमृदंगनिःस्वनः इव, सर्वे भोजवृष्ण्यन्धकाः तं अनुजग्मुः। ततः वृष्णयः, स्वशक्त्या पुनः पुनः वदन्तः, वासुदेवः धर्मयुक्तं हितं च वाक्यं उवाच। “यत् पूर्वम् उक्तं मया, तत् न सर्वैः यादवैः श्रुतम्; यत् कृतं, तत् कृतमेव, न शक्यं निवर्तयितुम्। इदानीं सर्वे शृणुत, मम युक्तं वचनम्। गुडाकेशः अस्माकं कुलस्य अवमानं न अकरोत्, अपि तु अधिकं मानं अददात्—नात्र संशयः। पार्थः नित्यं न मन्यते सात्वतान् धनलुब्धान्; पाण्डवः स्वयम्वरं अविचाल्यम् मन्यते। कन्यादानं गोरूप्यविक्रयवत् कः पश्येत्? कः वा आत्मजां विक्रीणीयात्? मम अभिप्रायः—कौन्तेयः एतान् दोषान् दृष्ट्वा, ‘क्षत्रियाणां बलात् कन्याहरणं प्रशस्यते’ इति, धर्मानुसारं कन्यां बलात् आदत्त। सम्बन्धः युक्तः, सुभद्रा च सती, अयं च पार्थः पात्रः—अतः तया बलात् हृतः। भरतवंशे जातः, शान्तनुसुतः, कुन्तीभोजात्मजः—एवं पुरुषं, अर्जुनं विना, कः पुत्रं इच्छेत्? युद्धे पार्थं बलात् जयेत् कः? विरूपाक्षं भगचक्षुःहरं हरं विना अन्यः न दृश्यते। सर्वेषु लोकेषु, इन्द्ररुद्रैः सह, तादृशः रथः, तादृशाश्वाश्च, अन्यत्र न दृश्यन्ते। मम आयुधं, अक्षय्यशरकोशः च—कः पार्थसमः युद्धे वेगेन? धनञ्जयस्य सान्त्वनं कुर्वन्तु, नरश्रेष्ठम्। हर्षेण तं निगृह्णीत; एष मे उत्तमः उपदेशः। यदि पार्थः बलात् विजित्य स्वपुरीं यायात्, तदा यशः नश्येत्; सान्त्वनतः तु न। मम पितुषः भगिनीपुत्रः वैरं न अर्हति। वासुदेवस्य वचनं श्रुत्वा, राजा तदनुसारं चकार। ततः यादवाः, सर्वसम्भारं कृत्वा, युद्धदुन्दुभिं निनदुः। अर्जुनः तं महादुन्दुभिनिनादं श्रुत्वा, शीघ्रं सुभद्रां उवाच— “सर्वे वृष्णयः, स्वबान्धवैः सह, आगच्छन्ति।” ते, क्रोधात् रक्तलोचनाः, तव कृते युद्धं इच्छन्ति—मदांधाः, अशुचयः, प्रमत्ताः, मदमूढाः। मद्यपानरता, वमन्तः ये च, तान् उत्तमैः शरैः निहन्याम्; यदि ते मदोन्मत्ताः, यमसदनं प्रापयामि। इति प्रियायै उक्त्वा, बलवान् पार्थः प्रतिनिवर्तितुम् उद्यतः। तं निवर्तन्तं दृष्ट्वा, सुभद्रा भीता अभवत्। सा पार्थस्य पादयोः पतित्वा, “एवं मा वद” इति उवाच; सुभद्रा, दोषं वृष्णिषु आरोप्य, शोकसन्तप्ता अभवत्। “जनाः, निन्दायां प्रवृत्ताः, हे नाथ, मम दुःखं वर्धयन्ति; अतः अहं नाशं न इच्छामि। तव कृपया, निन्दाभयात् विमुक्ता अहम्।” इति सती स्वपतिं प्रियम् उक्तवती। तस्याः प्रियायाः, सतीसत्यशीलायाः वचः श्रुत्वा, पार्थः सत्यवीर्यनिश्चयः, तदा प्रस्थितिं चकार।