श्रूयताम्, धर्म्यां कथां संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि। या स्त्री पत्युः उत्पादिका स्यात्, सा ‘जाया’ इति नाम्ना प्रसिद्धा; एवं पत्नी, भार्या, जाया च – एते चत्वारः स्त्रीणां प्रकाराः स्मृताः। तेषु चत्वारः विवाहाः अग्निसाक्षिणा विधिवत् कर्तव्याः धर्म्याः स्मृताः; गान्धर्वविवाहः तु विधिहीनः, केवलं कामसंभूतः इति। यः कामात्, कामुकः, मन्त्रवर्जितया, रहस्येण स्मृतः विवाहः, स मया उक्तः; स च न कृतः अपि, त्वया कार्यः, माधवि। विवाहस्य तु शुभकालः – अयनं, मासः, ऋतुः, पक्षः, तिथिः, करणं, मुहूर्तः, लग्नग्रहणं च – एतानि विचार्यन्ते। विवाहाय, विशाललोचने, उत्तरायणं श्रेष्ठम्; मासेषु वैशाखः, पक्षेषु शुक्लपक्षः, नक्षत्रेषु हस्तः, तिथिषु तृतीया, लग्ने मकरः, करणेषु बवः, मुहूर्तेषु मैत्रमुहूर्तः शुभः। एष सर्वसम्पद् रात्रौ प्राप्स्यति, सौभाग्यवती। भगवती आगच्छति; सूर्यः, तेजस्विनां श्रेष्ठः, अस्तं गच्छति; अत्रैव रात्रौ विवाहकालः, न संशयः। एतादृशे धर्मसन्देहे, यः कर्मणा सुखं प्राप्नोति, तं नारायणोऽपि न वेद, सर्वज्ञः सृष्टिकर्ता अपि। अहं तु कामवशात्, स्नेहवशात्, मोहितः, भ्रममाणः वदामि; देवी माधवि, किं मां न प्रतिवदसि? अर्जुनस्य वचनं श्रुत्वा, सा माधवी जनार्दनं चिन्तयन्ती, मौनमुपगता, अश्रुपूर्णलोचना बभूव। अर्जुनः तु तद्वाक्यैः कामसंयुक्तः, विजयी, पितरं चिन्तयन्, आश्रमं प्रविवेश। कुन्तीपुत्रं चिन्तयन्, शचीपतिः, नारदेन चान्यैः महर्षिभिः सहितः, विचारं चकार। गन्धर्वैः, अप्सराभिः, चारणैः, गुह्यकैः, अरुन्धत्या वसिष्ठेन च सह, सः कुशस्थलीं जगाम। जनार्दनः, सुभद्रायाः भावम् अवगम्य, रौहिणेयम् अविद्यमानज्ञानम्, तां विना सुप्तम् अपश्यत्। अक्रूरः, शिनिः, सात्यकि, गदः, वसुदेवः, देवकी, प्राज्ञः आहुकः च तत्र आसन्। सः रात्रौ द्वारकाम्, बन्धुभिः परिवृतः, अगच्छत्; देवानाम् ईश्वरः, महाकीर्तिः, नारदादीन् पूजयामास। सर्वेषां कुशलप्रश्नं कृत्वा, इन्द्रस्य आज्ञया, कृष्णः अवदत् – “विवाहसंस्कारः क्रियताम्” इति। आहुकः, वसुदेवः, अक्रूरः, सात्यकिश्च, शिरसा वन्द्य, यज्ञेश्वरं प्राहुः – “देवदेव, नमस्ते, लोकनाथ, विश्वेश्वर।” “भवान् अनुगृहीतः, वयं च बन्धुभिः सहिताः, तव वचनेन कृतकृत्याः, जयिनां श्रेष्ठ।” एवं सम्यक् सत्कृत्य, सर्वे मुनिभिः सहिताः, महेन्द्रस्य आज्ञया तदा – शास्त्रविधानात् शक्रपुत्रस्य विवाहं समारब्धवन्तः। अरुन्धती, शचीदेवी, रुक्मिणी, देवकी च – दिव्याभिः स्त्रीभिः सह, सुभद्रायाः शुभकर्माणि, तथा अर्जुनस्यापि सर्वाणि मंगलानि समाचक्रुः। महर्षिः कश्यपः पुरोहितः अभवत्; नारदादयः ऋत्विजः आसन्; सर्वे तदा अर्जुनाय पुण्याशिषः ददुः। ततः महेन्द्रः, वज्रधारी, सर्वलोकपालैः सुरैः स्तुतः, अभिषेकं चकार। पार्थं किरीटेन, कङ्कणैः, हारैः, अन्यैश्च भूषणैः, कर्णाभरणैः च शोभयामास, स च द्वितीय इव वासवः बभूव। तदा पुरन्दरः स्नेहात् आत्मजं आलिङ्ग्य, शचीदेवी अपि अरुन्धत्या सह स्नेहं दर्शयामास। दिव्याः स्त्रियः, हृष्टाः, स्वभूषणैः भूषिताः, सुभद्रायाः मंगलानि अप्सराभिः सह समाचरन्। तत्र स्त्रियः सुभद्रां पौलोमीमिव दृष्ट्वा, सः विवाहः सर्वगुणसम्पन्नः अभवत्। ततः मन्त्रैः, यज्ञकर्मणा पूर्वं, जिष्णुः सुभद्रायाः हस्तं गृहीत्वा, शचीपतेः शचीमिव शोभमानः बभूव। सुभद्रा, रूपसम्पन्ना, सर्वेषु जिष्णुम् एव वव्रे; सा सौभाग्यवती पार्थेन समरूपा, समवयवा च। पार्थोऽपि तु सुभद्रायाः रूपगुणयोः तुल्यः, तदा हृष्टाः देवाः इन्द्रमुख्याः वदन्ति स्म। ततः सर्वान् देवान्, गन्धर्वान्, अप्सरोगणांश्च स्थाप्य, सर्वे यदवः यथागतं प्रत्यगच्छन्। यदवः पार्थं नमस्कृत्य, अन्तर्द्वीपं जग्मुः; वसुदेवः, यदूनां हर्षवर्धनः, पार्थं उवाच – “भरतश्रेष्ठ, द्वाविंशतिदिनानि अत्र वस; मम रथम् आरोह, शैब्यसुग्रीवयुतम्। सुभद्रया सहितः, सुखेन खाण्डवप्रस्थं प्राप्नुहि; पश्चात् अहम् यदुभिः सह आगमिष्यामि। रुक्मिण्याः गृहे व्रतीव वस।” एवं उक्त्वा, जनार्दनः अन्तर्द्वीपं ययौ; ततः पार्थः विवाहं सम्पाद्य, स्वकार्यं सम्पूर्णम् अकरोत्। तस्यां च पार्थे च अनुरागः अभवत्; तयोः परस्परं स्नेहः ववृद्ध। एवं, भरतवंशजः वीरः, शुभलक्षणां सुभद्रां रमया सह संगमयामास। सा च विजयी अपि, तया लज्जया, सौन्दर्येण, विनयेन च अतिशयिता; सा रूपेण दिव्यस्त्रीणां सदृशी, धर्मनिष्ठा च आसीत्।