नारदमहर्षिणा पाण्डवान् द्रौपद्याः कारणेन भेदो मा भवेत्, यदि मम कल्याणमिच्छथ, तदनुसारं कार्यमिति उपदिष्टम्। तेनैवोक्ताः ते महात्मानः पाण्डवाः, देवर्षेः साक्षात्सन्निधौ, परस्परं समनुज्ञाय, एकमतिं कृतवन्तः। तत्रैव ते धर्मात्मानः पाण्डवाः संकल्पं कृतवन्तः—एकैकस्य गृहे कृष्णा शुद्धा संवत्सरं वसतु; यः कश्चन द्रौपद्याः सह उपविश्य अन्यं पश्येत्, स द्वादशमासान् ब्रह्मचर्येण वने वसति। एवं धर्मज्ञैः पाण्डवैः कृतसंशये, स महर्षिः नारदः तुष्टः स्वाभिलषितं स्थानं जगाम। एवं नारदप्रेरणया पूर्वमेव तैः पाण्डवैः अयं नियमः कृतः, तस्मिन्काले केनापि स नियमो न लङ्घितः, हे भरत। ततः सर्वे पाण्डवाः परस्परं हृष्टाः अभवन्; एतत्सर्वं विस्तरेण तुभ्यं कथितं, हे राजन्। यदा स कालः व्यतीतः, हे जनमेजय, तदा तं नियमं कृत्वा पाण्डवाः तत्रैव निवसन्, बाहुबलात् अन्यान् नृपतीन् विजित्य। तेषां पञ्चानां सिंहवतां अनन्तवीर्याणां मध्ये कृष्णा सर्वेषां पाण्डवानां वशे स्थित्वा, तैः सह, परमसुखमवाप्तवती, यथा सरस्वती पन्नगैः सह। धर्मात्मनां पाण्डवानां धर्मेण वसतां, सर्वे कुरवः दोषरहिताः सुखसम्पन्नाश्च अभवन्। ततः कालेनातिप्रवृत्तेन, हे नराधिप, कश्चन ब्राह्मणस्य गावः केनचित् चौरैः अपहृताः। तस्य धनं ह्रियमानं दृष्ट्वा, स ब्राह्मणः कोपसम्भृतः खाण्डवप्रस्थं समागत्य पाण्डवान् प्रति रुदन् अवदत्—"अस्माकं गोसमूहः दुष्टैः पापाचारिभिः चौरैः हर्यते; पाण्डवाश्च बलात् अस्माकं प्रदेशात् अपाकृताः। शान्तस्य ब्राह्मणस्य हविर्दानं चौरैः विनश्यति, यथा व्याघ्रस्य रिक्तगुहां नीचः शृगालः विनाशयति। राजा यो न रक्षति, करं गृह्णाति, स सर्वैः जनैः पापिष्ठ इति कथ्यते। ब्राह्मणस्य धनं चौरैः हृतं, धर्मो नष्टः; अहं च रुदन्, कश्चन शस्त्रं गृह्णातु।" एवं ब्राह्मणस्य विलपतः समीपे पाण्डवः कुन्तीपुत्रः धनञ्जयः तानि वाक्यानि शुश्राव। तदाकर्ण्य, महाबाहुः ब्राह्मणं प्रति अवदत्—"मा भैः" इति; यत्र च पाण्डवानां शस्त्राणि निहितानि तत्र गन्तुमिच्छन्। तत्रैव धर्मराजः युधिष्ठिरः कृष्णया सह स्थितः, किन्तु पाण्डवः प्रविशितुं न शशाक। पुनः पुनः ब्राह्मणस्य शोकपूर्णवचनेन प्रेरितः, कुन्तीपुत्रः दुःखितः, तेषु विलापेषु चिन्तयामास—"ब्राह्मणस्य धनं ह्रियते, इदानीं ब्राह्मणस्य अश्रूणि पिबामि, तस्य दुःखं शमयितुं मम कर्तव्यं। यदि अद्य द्वारि रुदतः रक्षणं न करोमि, महदधर्मः भवेत्। यदि वयं न रक्षामः, सर्वेषां जनानां विश्वासो नश्येत्, अधर्मो लोके प्रवर्तेत। यदि राज्ञः अनुमतिं विना निर्गच्छामि, न संशयः—अजातशत्रोः राज्ञः मयि च मिथ्यादोषः आगच्छेत्। यदि अनुमतिं विना प्रविशेयम्, वने वासः कर्तव्यः; अन्यत् सर्वं त्याज्यं, किन्तु राजाज्ञा न लङ्घनीया। अथवा महदधर्मो वा, मरणं वा मम वने स्यात्; देहविनाशे अपि धर्म एव गरियान्।" एवं निश्चित्य, कुन्तीपुत्रः धनञ्जयः प्रविश्य, राज्ञः, प्रजापतेः, अनुमतिं याचितवान्। वस्त्रेण मुखं संवृत्य, अर्जुनः शीघ्रं भ्रातरं प्रणम्य, गृहतः निर्गतः। धनुः समादाय, स हृष्टः ब्राह्मणं प्रति अवदत्—"ब्राह्मण, शीघ्रं गच्छाव, यावत् चौराः तव धनं धारयन्ति। ते लघुचौराः दूरं न गताः; अद्य तव धनं दस्युभ्यः प्राप्तुम् अहं सह त्वया गच्छामि।" ततः महाबाहुः धनुर्धरः कवचधारी, पताकायुतरथमारुह्य, तान् चौरान् शरैः विहत्य, तद् धनं पुनः प्राप्तवान्। ब्राह्मणं आनयित्वा, यशः प्राप्य, पाण्डुपुत्रः तद् धनं द्विजाय प्रत्यर्पितवान्। सव्यसाची धनञ्जयः नगरं प्रविश्य, सर्वान् वृद्धान् अभिवाद्य, सर्वैः सत्कृतः अभवत्। स धर्मराजं प्रति अवदत्—"भोज्य, व्रतस्य आदेशं कुरु; मम तव दर्शनस्य कालः अतिक्रान्तः।" "वनं गच्छामि, यः नियमः कृतः, तस्य पालनाय।" इति उक्ते, धर्मराजः आकस्मिकं अप्रियं वचनं प्राह। दुःखितः युधिष्ठिरः आत्मानं संयम्य, गुडाकेशं निर्दोषं भ्रातरं प्रति अवदत्—"कथं एतत्?" शोकसन्तप्तः राजा धनञ्जयं प्रति अवदत्—"यदि अहं तव आदेशकर्ता अस्मि, हे निर्दोष, तर्हि मम वचनं शृणु।" "यत् त्वया मम कृते प्रविश्य यत् अप्रियम् आचरितं, तत्र मया पूर्णं अनुमतं; मम हृदि दोषः नास्ति।" "गुरोः नियमः यदा ज्येष्ठः पश्चात् प्रविश्य, तदा अपराधः न भवति; किन्तु कनिष्ठः पूर्वं प्रविश्य, तदा क्रमभङ्गः भवति।" एवं तेषां धर्मनिष्ठानां पाण्डवानां जीवनम्, नारदस्य उपदेशेन, नियमपालनं च, अर्जुनस्य धर्मरक्षणं, भ्रातृस्नेहः, धर्मराजस्य उदारता, सर्वं पुण्यकथारूपेण अभवत्।