एकदा, ब्रह्मविदां श्रेष्ठ, मातृशापेन नागाः शप्ताः—जनमेजयस्य यज्ञे वातरथः तान् दग्धुम् इच्छति स्म। तं शापं शमयितुं, नागश्रेष्ठः स्वसारं महात्मने धर्मज्ञाय ऋषये ददौ। स ऋषिः विधिवत् तां स्वीकृत्य, तस्यां महाबुद्धिः पुत्रः आस्तिकः अभवत्। स आस्तिकः तपस्वी, महात्मा, वेदवेदाङ्गविद्, सर्वेषु समः, पितरं मातरं च भयात् मोचयिता। ततः दीर्घकालानन्तरं, पाण्डवः राजा महायज्ञं नागयज्ञं नाम अकरोत्। तस्मिन यज्ञे आरम्भे, नागविनाशाय कृताय, आस्तिकः महातपाः तान् शापात् विमोचयामास। स भ्रातृन् मातुलान् अन्यांश्च नागान् पितृंश्च अपि, प्रजया तपसा च रक्षाम् अकरोत्। विविधान् व्रतान् स्वाध्यायं च कृत्वा, ब्रह्मन्, स ऋणमुक्तः अभवत्, देवांश्च यज्ञैः विविधैः दानैश्च तर्पयामास। ब्रह्मचर्यधर्मं कृत्वा, कुलं च स्थापयित्वा, पितृणां भारं मोचयित्वा, व्रतेषु स्थितः—जरत्कारुः आस्तिकं पुत्रं प्राप्य, परमधर्मं साधयित्वा, पितृभिः सह स्वर्गं प्राप्तवान्। जरत्कारुः दीर्घकालात् अनन्तरं स्वर्गं गतः; एवं आस्तिकस्य कथा यथार्थतया उक्ता। किं अन्यद् ब्रह्गुवृषभ, वदामि ते? ततः शौनकः सौतिं उवाच—"सौते, पुनः आस्तिकस्य ऋषेः कवेश्च कथा विस्तारतः कथय, श्रवणकामना मे महती। त्वं मधुरं कथयसि, शब्दैः अक्षरैः च स्निग्धं; त्वदीया वाणी पितेव सुखदायिनी, अतः महतः तुष्टिम् अनुभूयामि। तव पिता सदा अस्मान् सेवायाम् श्रवणेन च नियुक्तः आसीत्; स एव कथां यथावत् त्वया श्रुतां वद।" सौतिः उवाच—"दीर्घायुषः, यथापितृश्रुतं आस्तिकस्य कथाम् यथावत् कथयिष्यामि।" पूर्वं, देवयुगे, ब्रह्मन्, द्वे भगिन्यौ, प्रजापतेः कन्ये, अद्भुते रूपे, कद्रू विनता च। ते कश्यपस्य पत्न्यौ अभवताम्; ताभ्यां स पत्युः प्रजापतिसमः तुष्टः, वरं ददौ। कश्यपः परमसुखेन ताभ्यां धर्मपत्नीभिः सह तयोः वरान् श्रुत्वा—तौ स्त्रियौ अतुलसुखेन वरं प्रापतुः। कद्रू सहस्रं पुत्रान् तेजःसम्पन्नान् अभिलष्य वरम् अयाचत्। विनता द्वौ पुत्रौ, कद्रूपुत्रेभ्यः बलाधिकौ, तेजो रूप शौर्ये च श्रेष्ठौ, वरम् अयाचत्। पत्युः तस्यै वरः दत्तः—"एवं पुत्रौ ते भविष्यतः।" विनता कश्यपं प्रति "एवं भवतु" इति उवाच। इच्छितं वरम् लब्ध्वा, विनता तुष्टा अभवत्, बलसम्पन्नौ पुत्रौ प्राप्य सफलता अनुभूता। कद्रू अपि सहस्रं तेजःसम्पन्नं पुत्रान् लब्ध्वा, महातपसा उक्ता—"युवां गर्भं सम्यक् धारयतम्।" वरैः कामान् पूर्णयित्वा, कश्यपपत्न्यौ वनं प्रविश्यताम्। तस्मिन् समये, ब्रह्मणश्रेष्ठ, विनता द्वे अण्डे समारोपयत्; तयोः परिचारिकाः हृष्टाः तानि अण्डानि सुरक्षिताय समारोपयत्। पञ्चशतानि वर्षाणि, तानि अण्डानि स्नेहेन उष्णे च स्थाप्य, तदनन्तरं कद्रूपुत्राः उत्पन्नाः। विनतायाः द्वे अण्डे, किमपि न जातम्; तदा देवी पुत्रकामिनी लज्जिता तपः अकरोत्। विनता एकम् अण्डम् विदार्य, तत्र पुत्रं अपश्यत्, किन्तु तस्य शरीरम् अर्धम् जातम्, शेषं अप्रकटम्। स पुत्रः कोपसम्भृतः मातरम् शप्तवान्—"मातः, लोभेन यद् मया कृतम्—" "मम शरीरम् अपूर्णम्, तस्मात् त्वं पञ्चशतानि वर्षाणि यया स्पर्धसे तस्याः दासी भविष्यसि।" "मातः, तव पुत्रः तव दास्याद् विमोचयिष्यति, यद्यस्य अण्डं त्वं मम यथा न विदारयिष्यसि।" "त्वं न तं अपूर्णं विकलम् वा कुर्या; धैर्येण तस्य जन्मकालम् प्रतीक्षस्व।" "बलसम्पन्नं पुत्रम् इच्छन्ती, पञ्चशतानि वर्षाणि प्रतीक्षस्व।" एवं शप्त्वा, स पुत्रः आकाशं प्रविष्टः। ततः अरुणः उदितः, ब्रह्मन्, प्रभाते; तं दृष्ट्वा, सहस्रांशुः प्रभु दिव्यः उदितः। स्वतेजसा दीप्तः, स्वरूपसमः, तमः नाशकः, तं रथचालकं नियुक्तवान्। स अपि, सूर्यस्य अनन्ततेजसः रथं आरोह्य, अरुणः अभवत्, सर्वलोकदीपकस्य अमरः सारथिः। गरुडः अपि समये जातः, नागभक्षकः; जातमात्रः, विनतां त्यक्त्वा आकाशं प्रविष्टः। स सृष्टिकर्तृनिर्दिष्टं भोजनम् प्राप्तुम् इच्छन्, भूगृणां श्रेष्ठ, क्षुधार्तः पक्षिराजः प्रययौ। तस्मिन् समये, तपोधन, तौ भगिन्यौ उच्छैःश्रवसम् समीपम् आगच्छन्तम् अपश्यताम्। सर्वे देवगणाः हृष्टाः, अमृतमथने जातं अश्वरत्नं, तं पूजयामासुः।