ततः ते पाण्डवाः, ये सदा त्वया पूजिताः, जनसम्प्रदायेन अनुमोद्यमानाः, स्वपितृपैतामहे स्थाने स्थिताः स्युः। हे महाबाहो, एष एवाचारः तव तव पुत्राणां च भीष्मेन सहितानां युक्तः मम मन्ये, हे भारत। यदि द्वौ जनौ स्वहितपरौ सर्वेषु कार्येषु संयुक्तौ स्यातां, तव हिताय न चिन्तयेतां, ततः आश्चर्यतरं किम्? कः पापबुद्धिः, यो गूढमनसा दुस्संहितं धारयति, स कथं परमं हितं वदेत, वा साधुभिः निश्चितेन मार्गे आचरितुं शक्नुयात्? मित्राणि न हि आपद्गते लाभहान्यर्थं कुर्वन्ति; सर्वेषां हि हर्षशोकौ दैववशात् आगच्छतः। पण्डितो वा मूढो वा, वृद्धो वा तरुणो वा, सहाययुक्तो वा सहायहीनः, सर्वत्र सर्वे जनाः सर्वफलानि अनुभवन्ति। श्रूयते च प्राचीनकाले अम्बुविचः नाम राजा आसीत्, मगधाधिपः, राजगृहवासी। स राजा सर्वेन्द्रियविहीनः केवलं श्वासमात्रे प्रवृत्तः, मन्त्रिभिः सर्वकार्येषु आश्रितः आसीत्। तस्मिन् काले महाकर्णिः नाम मन्त्रिः, एक एव अधिकारवान्, स्वबलं विज्ञाय, अन्यान् अवज्ञातुम् आरब्धवान्। स मूढः राजा-सम्पत्तिं, स्त्रीरत्नधनादिकं, स्वार्थेन स्वीकृत्य, स्वयमेव राज्यं गृहीत्वा, लोभात् राज्यस्य अपि स्पृहा कृतवान्। तथा तेन सर्वं गृहीत्वा लोभः निवारितुं न शक्यः, अपि च राज्यलाभाय प्रवृत्तः। स राजा सर्वेन्द्रियविहीनः केवलं श्वासमात्रे प्रवृत्तः सन्, प्रयत्नेन अपि राज्यं धारयितुं न शक्तवान्, इति श्रुतम्। किं वा अन्यत्, येन तस्मै नरपतये तदधिकारः दैवात् प्राप्तः? यदि राज्यं तव दैवेन निश्चितम् अस्ति, हे जनाधिप, तर्हि तव भवेत्। सर्वलोकसाक्षिणि अपि तव राज्यं स्थितं स्यात्; यदि तु दैवेन अन्यथा निश्चितम्, तर्हि यत्नेन अपि न प्राप्स्यसि। तस्मात्, हे बुद्धिमन्, तव मन्त्रिणां धर्माधर्मौ सम्यक् विचिन्त्य, दुष्टानां निर्दोषाणां च वचनानि अवगन्तव्यानि। वयं जानिमः—त्वं स्वार्थात् एतानि वदसि; पाण्डवान् प्रति द्वेषात् दोषान् निर्दिशसि। अहं तु यत् श्रेष्ठं हितं कुलस्य च यशःवर्धनं तद् वदामि, हे कर्ण; यदि तु तद् तव अहितम् इति मन्यसे, तर्हि यत् तव मतं परमं हितं तद् वद। यदि तु मया उक्तात् परमात् हितात् अन्यथा कर्म क्रियते, मम मतिना, कुरवः शीघ्रं विनश्यन्ति। हे राजन्, त्वं निश्चितं स्वबान्धवैः हिताय मन्त्रार्हः; किन्तु त्वं न शृणोषि चेत्, तेषां तु वचनं अद्य न किंचित् बलवत्तरम्। भीष्मः शान्तनवः, कुरुषु श्रेष्ठः, मधुराणि हितानि वचनानि उक्तवान्, हे राजन्, किन्तु तानि न त्वया स्वीकृतानि, न च शृणोति। तथैव द्रोणः अपि पुनः पुनः परमं हितं उक्तवान्; राधेयः कर्णः तु तानि तव हिताय न मन्यते। चिन्तयन्, हे राजन्, तव सखिषु तयोः सिंहयोः पाण्डित्ये अधिकः न कश्चन दृश्यते। तौ द्वौ वृद्धौ, बुद्धिमन्तौ, शिक्षितौ; तव च पाण्डुपुत्राणां च मध्ये समाना एव। धर्मे सत्ये च, हे राजन्, तौ अतुल्यौ; रामेण दशरथात्मजेन, गयेन च, तयोः समता नास्ति। न तयोः कदाचित् अनार्यं वचनं श्रुतम्, न च त्वयि दुष्कृत्यं किञ्चित् दृश्यते। एतौ नरर्षभौ, हे राजन्, त्वयि निर्दोषौ; कथं तौ सत्यशीलवीर्ययुक्तौ तव हितं न चिन्तयेयाताम्? तौ पण्डितौ, नरश्रेष्ठौ, तव कृते कदापि कुभाषितं न वदेताम्। अतः, हे कुरुनन्दन, मम निश्चयोऽयं—तौ धर्मविदौ लाभहेतोः पक्षपातं न करिष्यतः। एष एव तव परमं हितं, हे भारत; किन्तु तव पुत्राः, दुर्योधनप्रमुखाः, अन्यथा मन्यन्ते। पाण्डवपुत्राः अपि, हे राजन्, निःसंशयं तव एव पुत्राः; यदि तेषु कश्चिद् अहितं चिन्तयेत्, तद् विज्ञाय तद्वित् जनः तं अवगच्छेत्। तव मन्त्रिणः विशेषतः तव श्रेयः न पश्यन्ति; यदि च, हे राजन्, स्वेषु हृदये भेदः स्यात्, तदा गुह्यं प्रकाशयित्वा अपि, तव हितं नैव करिष्यन्ति। तस्मात्, हे राजन्, एतौ द्वौ महात्मानौ महायशस्विनौ न किञ्चिद् स्पष्टं उक्तवन्तौ, यतः तव निश्चयः न स्थिरः। यदपि ताभ्यां श्रेष्ठाभ्यां पुरुषाभ्यां असामर्थ्यं उक्तं, तदस्तु, हे नरर्षभ, तव शुभाय भवतु। कथं नाम महाबलः पाण्डवः सव्यसाची धनञ्जयः, हे राजन्, देवेशेनापि संग्रामे विजेतुं शक्यः? भीमसेनः अपि, दशसहस्रगजबलसम्पन्नः, राक्षसानां भीषणः, महाबाहुः च। स एव हिडिम्बं समरे हस्तयुद्धेन निहन्ता, रावणतुल्यं युद्धे, तथैव बकं राक्षसं च। स भीमः, हे राजन्, यस्य विक्रमः दुर्जयः, युद्धे तिष्ठन्—कथं अमरैः अपि स विजेतुं शक्यः? तथैव युद्धे यमसुतौ द्वौ, यमस्यैव सदृशौ, तौ कः जीवितुकामः समरे विजेतुं शक्नुयात्? यस्मिन्सदा धृतिः, दया, क्षमा, सत्यं, वीर्यं च वर्तते—स ज्येष्ठः पाण्डवः; स कथं समरे पराजेयः स्यात्? यस्य पक्षे रामः सहायकः, जनार्दनः मन्त्रदर्शी, सात्यकिश्च, तान् कथं समरे विजेतुं शक्येत्? एवं, एतानि सर्वाणि श्रुत्वा, धर्मयुक्तया, सौम्यया च बुद्ध्या, तव हितमेकमपि निहितं मनसि स्थापय, हे राजन्।