ततः सर्वान् विश्रुतामात्यान् समाहूय राजा धृतराष्ट्रः मन्त्रणां चकार। तत्र सञ्जातसमवायेषु मन्त्रिषु धृतराष्ट्रो वाक्यमिदमुवाच— “नाहं कदाचन पाण्डुपुत्रैः सह कलहं समनुजानामि; यथा धृतराष्ट्रो मम तथा पाण्डुः अपि न संशयः। यथा गांधार्याः पुत्रा मम तथा कुन्त्याः अपि; यथा मम रक्षणीया एवमपि तव, हे धृतराष्ट्र। यथा मम च राज्ञश्च तथा तव दुर्योधनस्य च; एवं सर्वे कुरवो नृपाश्च, नृपश्रेष्ठ। अतः तेषां प्रति कलहं न समनुजानामि; शान्त्या वीराणां राज्यार्धं दीयताम्। एष हि देशो तेषां पितृपैतामहिकः, पाण्डूनां च पितुः, अग्र्यकुरूणां च। यथा त्वं दुर्योधन राज्यं पितृपैतामहं पश्यसि, तथा पाण्डवाः अपि तद्वद् एव। यदि पाण्डुपुत्रा न राज्यं प्राप्नुवन्ति, कथं तर्हि एतत् राज्यं तव वा अन्यस्य वा, भारत? यदि त्वं राज्यं अधर्मेण प्राप्स्यसि, भारतश्रेष्ठ, ते अपि तदपूर्वं प्राप्नुवन्ति; एष मे निश्चयः। शमेन राज्यार्धं तेषां दीयताम्; एष हि सर्वजनहिताय, पुरुषव्याघ्र। अन्यथा क्रियते चेत्, न सः सर्वेषां हिताय; तव अपकीर्तिः व्याप्स्यति, न संशयः। कीर्तिं पालय; कीर्तिः परमं बलम्; यस्य कीर्तिः नश्यति, तस्य जीवितं व्यर्थम्। यावत् पुरुषस्य कीर्तिः न नश्यति, कुरुनन्दन, तावत् स जीवति; या तु कीर्तिः नष्टा, स तु नश्यति। कुरुवंशस्य यमाचार्यः, तं समाचर; महाबाहो, पितृपैतामहसमं आचर। पुण्येन पाण्डुपुत्राः रक्षिताः, पुण्येनैव सा कुन्ती जीवति; पुण्येन दुष्टः पुरोचनः न सफलः अभवत्, नाशं च गतः। यदा कुन्तिपुत्राः पुत्रैः सह दग्धाः, तदा तव दर्शनं न शक्नोमि, हे गांधारी। लोके यदा श्रूयते कुन्ती एवमवस्थां प्राप्ता, तदा जनाः पुरोचनं न दोषयन्ति, यथा त्वां दोषयन्ति, पुरुषसिंह। तेषां जीवितं तव पापविनाशाय मन्ये, तथा पाण्डवानां दर्शनं अपि। न हि वज्रधरोऽपि तेषां पितृपैतामहं भागं जीवतः हर्तुं शक्नोति, कुरुप्रिया। सर्वे धर्मनिष्ठाः, एकचित्ताः, तथापि अधर्मेण राज्ये समानभागे वञ्चिताः। यदि धर्मं इच्छसि, यदि मम प्रीतिं इच्छसि, यदि तेषां हितं इच्छसि, राज्यार्धं तेषां दत्तव्यम्। श्रुतं हि यत् ये धृतराष्ट्रहिते नियुक्ताः मन्त्रं उपदिशन्ति, तत्र धर्मं, हितं, कीर्तिकरं वदेत्। एष मे अपि मतं, पितः, यथा भीष्मस्य महात्मनः— कुन्तिपुत्रेभ्यः भागः दीयताम्; एष सनातनः धर्मः। कश्चित् सुमधुरवाग् शीघ्रं द्रुपदं प्रति प्रेष्यः, भारत, तेषां कृते बहुनि रत्नानि आदाय। स तानि उपहाराणि गृहीत्वा तेषां समीपं गच्छेत्, स्नेहसम्बन्धं च वार्तयेत्, तस्य च संयोगस्य महद् ऐश्वर्यं वदेत्। स तव सौमनस्यं पुनः पुनः दुर्योधनाय वदेत्, तथैव द्रुपदाय धृष्टद्युम्नाय च, भारत। स तस्य संयोगस्य औचित्यं स्नेहं च वर्णयेत्, पुनः पुनः कुन्तिसुतान् मद्रीपुत्रांश्च सान्त्वयेत्। स तवाज्ञया, राजन्, द्रौपद्यै बहूनि सुवर्णमणिमयानि आभरणानि दद्यात्। तथैव, भारतश्रेष्ठ, द्रुपदपुत्रेभ्यः सर्वेभ्यः पाण्डवेभ्यः कुंत्यै च यथार्हं दद्यात्। तानि रत्नानि दत्त्वा पाण्डवान् तर्पयेत्; तथा सान्त्वनं द्रुपदस्य साक्षात् पाण्डवानां सन्निधौ उक्त्वा, ततः शीघ्रं तेषाम् आगमनं निवेदयेत्। यदा तेषां अनुज्ञा लब्धा, तदा सेना सुव्यवस्थितया प्रस्थितव्या; दुःशासनः विकर्णश्च पाण्डवान् आनयेयुः। ततः ते पाण्डवश्रेष्ठाः सर्वदा तव पूजिताः, जनानां अनुमतेन, पितृपैतामहपदं स्थिताः स्युः। एष धर्मः तव पुत्राणां च, भीष्मेन सह, युक्तः मन्ये, महाबाहो। यदि द्वौ स्वहिते संलग्नौ सर्वेषु कार्येषु तव हितं न चिन्तयेताम्, ततः आश्चर्यतरं किम्? यः पापबुद्धिः, रहसि दुष्टं चिन्तयन्, सत्प्रवृत्तीनां वचनं कथं वदेत्, सत्कर्म च कुर्यात्? मित्राणि न हि आपद्गते लाभहानिम् इच्छन्ति; सुखदुःखं सर्वेषां नियतिरेव कारणम्। पण्डितोऽपि वा मूढो वा बालो वा वृद्धो वा, सखिभिः वा विना, सर्वत्र सर्वे जनाः सर्वं अनुभवन्ति। श्रूयते हि पूर्वं अम्बुविचः नाम राजा आसीत्, मगधाधिपः, राजगृहवासिन्। स राजा सर्वेन्द्रियविहीनः केवलं श्वासमात्रे स्थितः, सर्वेषु कार्येषु मन्त्रिणां आधीनः आसीत्। तदा तस्य मन्त्रिणः महाकर्णिः नाम एक एव सर्वकार्यार्थेषु प्रभुत्वं मन्यमानः अन्यान् अवज्ञाय आसीत्। स मूढः स्त्रीरत्नधनादीनि सर्वाणि स्वीकृत्य, राज्यं आत्मन्येव न्यवेशयत्। एवं सान्त्वनपूर्वकं धर्मयुक्तं च वक्तव्यं धृतराष्ट्रः मन्त्रिभिः सह विचिन्त्य, पाण्डवानां प्रति न्यायमाचरितुम् उपक्रान्तः।