ततः भीमसेनः विजयी वीरैः परिवृतः इन्द्रियार्थैः स्वामीव युद्धाय प्रवृत्तः, न किञ्चिद् भयम् अन्वगच्छत्। यथा सिंहः पञ्च विकृतगजैः संवृतः तिष्ठति, तथा पञ्च भ्रातृभिः पञ्च तीक्ष्णबाणैः समकाले आक्रम्यमाणः। ते भीमस्य सारथिं च अश्वांश्च बाणैः यमलोकं प्रापयामासुः; ततः महारथः अश्वैः हतैः रथः भग्नः च रथात् अवतरत्। पाण्डवः खड्गधारी विविधदिशं विचरन् अश्वपृष्ठे, रथचक्रे, युक्त्यां, रथदण्डे च स्थितः। सः शत्रून् गरुडः सर्पानिव हन्तुम् प्रवृत्तः, तं च धनुः कवचं रथं विहीनं दृष्ट्वा। ततः अर्जुनप्रमुखः रथानां समूहः, धृष्टद्युम्नः, शिखण्डी, युद्धे दुर्जयौ तौ जुमा भ्रातरौ, युवा व्याघ्रानिव, भीमसेनं प्रति आक्रमन्। महद् रथयुद्धं प्रवृत्तम्, तत्र बाणवृष्ट्या पताकाः ध्वजाः च कवचैः आच्छादिताः। दीर्घकालं समं युद्धं प्रवृत्तम्, ततः अर्जुनः महाबाहुः पुनः रथेन शत्रून् व्य散यामास। तं अर्जुनं आक्रमन्तं दृष्ट्वा महाबाहुः धनुर्धरः कर्णः शस्त्रकुशलानां अग्रगण्यः बाणैः तं रोद्धुम् आरभत। कर्णेन इन्द्रवज्रसमानैः बाणैः ताडितः पाण्डवः क्रुद्धः त्रिभिः बाणैः शत्रुं हन्तुम् उद्यतवान्। तैः बाणैः कर्णः ध्वजस्तम्भं गृहीत्वा रथात् स्वसारथिना शीघ्रं अपाकृष्यत, नगरविजयी। कर्णस्य पराजये धृतराष्ट्रपुत्राणां महान् भयः अभवत्, पाण्डवाः च बलवृद्ध्या सन्तुष्टाः। सौबलः स्वबलं कम्पितं दृष्ट्वा सान्त्वनवाक्यैः पुनः पुनः उत्साहयामास। ततः सर्वे धृतराष्ट्रपुत्राः दुर्योधनप्रमुखाः पाण्डवैः पीडितं बलं पुनः स्थापयामासुः। भीमः घोरवीर्यः दुर्योधनं दृष्ट्वा क्रुद्धः अभवत्, लाक्षागृहं स्मरन्। युद्धमध्यः सः महद् वृक्षं पञ्चाशद् शाखायुक्तं, विस्तीर्णं, महद् ऊर्ध्वं तिष्ठन्तं अपश्यत्। सः विशालकायः, ऊर्ध्वमूलः, इन्द्रध्वजमिव, हस्ताभ्यां समूलम् उद्धृत्य, पादाभ्यां अपि उत्तोल्य, शत्रुं प्रति आक्रमन्। भीमसेनः वज्रपाणिरिव असुरान् शत्रून् अभिगच्छन्, शत्रवः तस्य भयात् अर्जुनबाणैः च ताडिताः पलायन्ते स्म। धृतराष्ट्रपुत्राणां सैन्यं, योधाः विमूढाः, अश्वाः गजाः च श्रान्ताः, पाण्डवान् दृष्ट्वा अपि न शक्नुवन्। भीमः तान् सर्वतः वायुरिव मेघान् वितरयामास; पुरुषाः, गजाः, अश्वाः च दुःखिताः प्रत्यागताः। न ते अनुयायुः, न ताडयामासुः, न कठोरं वचनम् उचुः; क्षत्रियाः बाणैः विद्धाः स्वशिबिरं जग्मुः। अन्ये अपि हर्षिताः नगरं प्रविश्य जनान् प्रहर्षयामासुः; पाण्डवैः युद्धं क्षणमात्रं अभवत्। यावत् देवासुरयुद्धमिव महद् युद्धं अभवत्, तावत् तद् प्रवृत्तम्; ततः समाप्तम्, वीराः निवृत्ताः। सर्वे धर्मानुष्ठानम् स्तुत्वा, वधूं प्रशंस्य, द्रुपदं धृष्टद्युम्नं च सफलौ इति उदाहरन्। शकुनिः, सिन्धुराजः, कर्णः, दुर्योधनः च, दुःखं हृदि प्राप्य, न किंचित् वचनम् ऊचुः। ततः सर्वे राजानः यथागतं निर्जग्मुः; धृतराष्ट्रपुत्राः नागपुरं अगच्छन्। पाण्डवाः अपि, आवरणं अपि न निर्मार्ज्य, अश्वारूढाः, शौरिं सूतदूतैः गृहीत्वा कार्यं निवेदयामासुः। क्षणात् यादवपुरीं गत्वा, शान्तवाक्यौ सङ्कर्षणं उपेन्द्रं च संबोधितवन्तः। अन्धकवृष्णयः पाण्डवान् कुशलं पृष्ट्वा, लाक्षागृहात् मुक्तान् स्वान् अपि पृच्छन्ति स्म। सभायां सर्वे पद्माक्षीं द्रौपदीं, सर्वगुणयुक्तां, चरित्रे, आचारे, शमः संयमः च, सर्वैः योग्यां, पत्नीत्वेन विजितां, कथयामासुः। एतद् श्रुत्वा कृष्णः प्रत्युवाच—‘अहं सर्वम् जानामि, राक्षसवधं च।’ ततः माधवः चतुर्विधं सैन्यं सज्जीकरोति, शीघ्रं पञ्चालनगरं प्रति नयामास। सङ्कर्षणः महाबलः केशवः च, सर्वे यादवाः, पाण्डवान् प्रति गच्छन्ति स्म। पितृस्वसारम् सम्मान्य यादविं प्रणम्य, द्रौपदीं शोभनाभरणैः यथायोग्यं भूषयामासुः। पाण्डवान् हर्षयित्वा, तान् अपि सम्मान्य, महात्मना द्रुपदेन यथायोग्यं सम्मानिताः। यादवाः पाण्डवैः सम्मानिताः, पञ्चालनगरे पाण्डवैः सह हर्षम् अनुभवन्ति स्म। स्वयंवरे समाप्ते, सर्वे राजानः यथागतं निर्जग्मुः, पाण्डवाः विजिताः इति ज्ञात्वा। दुर्योधनः दुःखितः भ्रातृभिः, अश्वत्थामा, मातुलः, कर्णः, कृपः च सह निर्जग्मुः। द्रौपदीं श्वेताश्वधारिणं विजितं दृष्ट्वा दुःशासनः लज्जाहीनः शनैः तं प्रति अब्रवीत्— ‘यदि सः ब्राह्मणः न स्यात्, द्रौपदीं न विजितवान्; न हि कश्चन धनञ्जयं जानाति।