सौमदत्तिः सभायाम् उक्तवान् – “यद्य मम वचनं भवतां रोचते, स्वराज्यं प्रत्यागच्छामः। सर्वेऽपि एतत् कुर्युः यदि मन्यन्ते। एष धर्म्यः सुरक्षितः च राज्ञां मार्गः इति मे मतिः।” तस्य वाक्यं श्रुत्वा विकर्तनात्मजः कर्णः, महाबलः, सर्वकर्मणां कालविद्, तत्र समये साधु वचनं अब्रवीत्। सः उवाच – “यत् सर्वं उक्तं नीत्या अर्थेन च, तत्र दोषं न पश्यामि। अधुना मे वचनं शृणु। कार्येषु मनः विभक्तं न कर्तव्यम्; द्विधा चित्तेन किमपि कार्यं न सिद्ध्यति। नायं नगरः अभ्युपायेन वा, आक्रमेण वा, क्षयेन वा, गृहीतुं शक्यः; केवलं शब्दः न युक्तः। अधुना आक्रमणस्य कालः अस्ति, यदा वृश्णयः युद्धप्रियाः, पृष्ठभागं गृहीतुं न यान्ति इति विचार्य। सर्वे स्वबलसमर्थाः प्राकारं भिन्द्युः, तदा मुष्टिप्रहाराः खण्डं पूरयन्तु। जलं निष्कासयन्तु, भूमिं विषमां समां कुर्युः, महान् खण्डः तृणकाष्ठेन पूर्येत। राजमार्गेषु उद्घोषयन्तु – यः शत्रुं हन्यात्, गजं वा, अश्वं वा, पदातिं वा, तस्य दानं मानं च भविष्यति। गजस्य दशसहस्रं, अश्वपदातिनोः पञ्चसहस्रं, रथस्य गजद्विगुणं – राज्ञः धनं दास्यन्ति। यः सुखासक्तः, बालः, वृद्धः, युद्धे अनिरतः, भयभीतः – ते पृष्ठे स्थीयन्तु। न कश्चित् आज्ञां विना गच्छेत् वा निर्गच्छेत्; स्वकीयं गौरवं रक्षन्तु – शुभं भवताम् – शत्रूञ् विजेष्यामः। वायवः सदा अनुकूलाः, मृगपक्षिणः च, अग्नयः दीप्ताः, आयुधानि कवचानि च दीप्तिमन्ति। एवं कर्णस्य हिताय धृतराष्ट्रपुत्राणां वचनं श्रुत्वा, राजानः युद्धे शत्रून् कम्पयन्तः निर्जग्मुः। तेषां मनः न इन्द्रियेषु, केवलं शत्रुं निहन्तुं युद्धे च आसक्तम्। तेषां अग्रे कर्णः सिन्धुवेलायाम् इव महातरङ्गः, दुःशासनः महामीनः, दुर्योधनः महाशृगालः। भीमः राजसागरः, भीषणगर्जनः, नगरं वामभागतः शीघ्रं प्रवृत्तः। तेजस्विनं सैन्यं दृष्ट्वा, शस्त्रकवचदीप्तम्, द्रुपदपुत्राः कम्पमानाः उच्चैः निनादम् अकुर्वन्। महाबलाः उत्तमरथैः, मेघनिनादसम्भवः, नगरद्वारात् निर्गम्य, शत्रून् भयभीतः अकुर्वन्। धृष्टद्युम्नः, शिखण्डी, सुमित्रः सौम्यः, चित्रकेतुः, सुकेतुः, ध्वजकेतुश्च वीरः – द्रुपदस्य पुत्राः, जयेषु उत्सुकाः, द्रुपदः स्वयम् महाबलः, श्वेतपट्टिकं ध्वजं धारयन्। श्वेतचामरः, श्वेतछत्रः, श्वेतध्वजरथः, सः श्रेष्ठराजः पुत्रैः परिवृतः दीप्तिमान् अभवत्। पूर्णचन्द्रः तारा मध्ये इव, ध्वजशिखाः चलन्त्यः, गमनं समं अविचलम्। द्रुपदसैन्यं कुरुसैन्यं प्रति प्रवृत्तम्; उभयपक्षयोः महान् शब्दः अभवत्। उभे सैन्ये नद्याः प्रवाहवद् प्रवृत्ते, रथगजाश्वपदातिभिः विकीर्णाः, सर्वे विघटिताः। दीपाः इव विकीर्णाः सर्वतो दीप्तिमन्तः, महाशब्दः दुन्दुभिशङ्खनिनादेन आरभ्य अभवत्। पाण्डवाः महात्मनः, क्रोधेन पूर्णाः, रथेषु आरूढाः, मेघनिनादसम्भवेषु उत्तमाश्वयुक्तेषु, युद्धाय निर्जग्मुः। भरतश्रेष्ठाः, दीप्तध्वजधारिणः, रथेषु आरोहन्तः ध्वजं कम्पयन्तः, पाण्डुपुत्रान् धनुष्मन्तः रथेषु स्थितान् दृष्ट्वा – राजानां कम्पः, हृदयं कम्पितम्। पाण्डुपुत्राः युद्धे अग्रे गच्छन्तः, द्रुपदसैन्ये जयाशां हर्षः उत्पन्नः। द्रुपदसैन्ये जयशां महोत्साहः हर्षः च अभवत्; दीर्घं कालं सैन्ययोः तीव्रं युद्धं अभवत्। ततः मृत्युम् अग्रं कृत्वा, द्वयः द्वयः युद्धम् अकुर्वन्; तत्र सुमित्रः प्रियदर्शनः च हतौ। जयद्रथः कर्णः च सव्यसाचिनः साक्षात् सुमित्रप्रियदर्शनौ हत्वा, तौ हतौ दृष्ट्वा अर्जुनः – ततः अर्जुनः सुदामानं, वृशसेनस्य अनुजं, जयद्रथस्य पुत्रं, तस्य पितुः पुरतः हनितवान्। महाबाहुः अर्जुनः कर्णस्य पुत्रं, महधनुष्मन्तं, रथात् अपातयत्; तयोः वीरपुत्रयोः हतयोः दृष्ट्वा – तौ सिंहसमौ महाबलौ सहनं न शेकतुं, यथा द्विपौ प्रहारं न सहन्ति; निर्भयौ अर्जुनस्य रथं प्रति अग्रे प्रस्थितौ। कवचं बद्ध्वा, परस्परं शापान् क्षिपन्तौ, समीपं आगच्छतुः; तत्र महान् संग्रामे भीषणा मुष्टिप्रहारः अभवत्। वृत्रशम्बरयोः वज्रधारिणा युद्धे यथा, तौ पुरुषसिंहौ अर्जुनस्य त्रयः अश्वान् निपातितवन्तौ।