धर्मनिष्ठः पाण्डवश्रेष्ठः स राजा, युद्धे दुर्जयः, युद्धभूमौ दुर्योधनं नातिक्रामत्। तस्यैव सहोदरौ, धर्मशीलौ सहदेवनकुलौ, समबलवीर्यसम्पन्नौ, युद्धे दुर्योधनस्य अनुजैः सम्यग् युज्येते स्म। पाण्डुपुत्राणां ब्रह्मस्वरूपिणां शान्तात्मनाम् आगमनं श्रुत्वा, सर्वे नृपतेः पुत्राः, नराधिपाः, विस्मयं जग्मुः। सर्वे नगरवासिनः, नृपाश्च, विस्मिताः अभवन्, यतः पूर्वं मन्यन्ते स्म कुन्तीपुत्राः लाक्षागृहे विनष्टाः इति। तदा सा विश्रुता देवी च ते नराधिपाः च, तान् सर्वान् राजसु राज्येषु च, पुनर्जातानिव मेनिरे। ततश्च भीष्मं च धृतराष्ट्रं च कौरेयं, पुरोचनकृतं घोरं कर्म निन्दन्ति स्म। यत्रैते धर्मात्मानः पाण्डुपुत्राः, उत्तमाचारसम्पन्नाः, मातृहितपरायणाः, नाशयितुं प्रयुक्ताः। ततः, स्वयम्वरे सम्पन्ने, भरतश्रेष्ठ, धृतराष्ट्रपुत्राः सर्वे, कर्णेन सुबलपुत्रेण च प्रेरिताः, मन्त्रयामासुः। एकः शत्रुः दुर्बलः कर्तव्यः, अन्यः पीडनीयः; मम मतम्—कुन्तीपुत्राः सर्वक्षत्रियाणां हितार्थं विनाशनीयाः। यदि एवं पराजिताः भवन्तः विना सन्धिं गच्छेयुः, तदा मनांसि नूनं क्लिश्यन्ति। अयं एव देशः कालश्च पाण्डवान् गृह्णीतुम्; यदि न कुर्युः, लोके हास्यवस्तवः भविष्यथ। येन राजा शरणं प्राप्ताः पाण्डवाः वसन्ति, स मम मते द्रुपदः—दुर्बलः, अल्पबलपराक्रमः। यावत् वार्ष्णेयश्रेष्ठः, शिशुपालश्च, पुरुषव्याघ्रः, चेदिराजः च, न जानन्ति तेषां जीवितं, तावत्। यदा द्रुपदः महात्मा तैः सहैक्यं गमिष्यति, तदा ते दुष्प्रसह्याः भविष्यन्ति—न संशयः। यावत् सर्वे नृपाः विचलिताः तिष्ठन्ति, तावत् एव पाण्डवानां विनाशाय निर्णीयताम्। यदि भीमसेन इव लाक्षागृहात् पुनः विपत्तिं मुक्ताः भवन्ति, विषसर्पमुखात् इव, तदा महद्भयं नः भविष्यति। ये चात्र आगता दीर्घकालं वसन्ति, तेषां विरुद्धं स्थातुं दुःखम्, यथा द्वयोः महागजयोः मध्ये। संहतान् सैन्यान् हन्यताम्, बलवन्तां श्रेष्ठ, यावत् ते कुरुसैन्ये पतन्ति पक्षिणः इव। एषा पुरी सम्पूर्णबलोपेतया नाश्यताम्, सर्वे संहृत्य, एष मे मतिः, पुरुषर्षभ, कालः सम्प्राप्तः। शकुनिवचनं दुष्टमतिसंयुक्तं श्रुत्वा, सोमदत्तः तदा परमं वाक्यं ववन्दे। स्वस्य परस्य च सप्ताङ्गानि, देशं कालं च, षड्गुणांश्च, विज्ञाय, स्थितिवृद्धिहानिक्षेत्रमित्रशक्तीन् विचिन्त्य, विपन्नं रिपुं यत्नेन हन्तव्यम्। अत एव अहम् मन्ये—पाण्डवाः मित्रकोशसम्पन्नाः, बलपराक्रमसम्पन्नाः, स्वकृतैः जनप्रियाः च। अर्जुनस्य रूपेण सर्वाणि भूतानि चक्षुषां हृदयानि च हर्षयति, मधुरया वाचा नराणां श्रोत्राणि मोदयति। न केवलं दैवेन जनाः तान् अनुयान्ति—यद् यद् मनसः प्रियतमं, तत् अर्जुनः कर्मणा साधयति। नाप्रियं, नासक्तं, न मिथ्या, न च कदाचित् अप्रियम्, पार्थेन उक्तम्, यस्य वाक् सुषोभना। एवं गुणैर् राजलक्षणैः च युक्तान्, न कोऽपि बलात् जेतुं शक्नोति। महत् तेजः प्रभावश्च, बहुमन्त्रश्च, बलपराक्रमश्च पाण्डुपुत्रेषु वर्तते। युधिष्ठिरः मित्रशक्तिं कालं च जानाति; स च सामदानभेददण्डैः प्रवर्तते। अतः मम मतम्—शत्रवो न क्रोधेन, किन्तु दानेन, मित्रबलैः च जितव्याः। धर्मनिष्ठं प्रतिष्ठाय, पाण्डवः भूमिं भोक्ते; अहम् मन्ये—सर्वे देवाः सह इन्द्रेण अपि पाण्डवान् न विजेष्यन्ति। येषां कृते कृष्णः संकर्षणश्च सदा प्रवृत्तौ; यदि भवतः हितमिच्छन्ति, वा मम मतम् इच्छन्ति। तर्हि सर्वैः पाण्डवैः सह सन्धिं कृत्वा यथागतं गच्छामः, अपि चेद् उन्नतानि द्वारशतप्रतोल्यन्तःपुराणि सन्ति। एषा पुरी उत्तमा, सुविहिता, जलैः परिवृता, तृणधानकाष्ठयन्त्रशस्त्रौषधिभिः पूरिता। बहुद्वारकोशयज्ञशालायुक्ता, भीमबलोत्क्षिप्तचक्रसमुन्नता, महास्तम्भैः परिवृता। दृढकोटप्राकारयुक्ता, शतयन्त्रसमाकुला; तटः ईट्टकाकाष्ठमृद्भिः कृत इति श्रूयते। अन्तः, शूरनिर्मितप्राकारैः पूजिता पुरी, पाण्डरजन्मना शोभते। सर्वतः तल्लोकैः महान् प्राकारः तालवृक्षैः परिवृतः; द्रुपदस्य महात्मनः प्रजाः सदा निष्ठावन्तः। ये च अन्तर्गतबाह्याः दानेन सत्कारैश्च जिताः, ते अपि निष्ठावन्तः; एते बलवीर्यराजभिः संयम्यन्ते। दशार्हाः उदीर्णशस्त्रपाणयः आगमिष्यन्ति; अतः सन्धिं कुर्याम धृतराष्ट्रपुत्रपाण्डवैः। एवं धर्मनिष्ठानां पाण्डवानां, बलवतः द्रुपदस्य च, कौरवाः मन्त्रयन्तः, श्रेयः पश्यन्तः, सन्धिं कर्तुं समिचिन्तयन्।