अहं बाल्ये क्रीडन् तृणसर्पं निर्माय तेन ब्रह्मचारिणा यज्ञकर्मणि प्रवृत्तेन भीत्यमानः सः मूर्च्छितः पतितः। चेतना प्राप्ते तस्मिन्नेव, सः तपोनिष्ठः सत्यवाग् ब्राह्मणः रोषेण दग्धः माम् इदं वचनम् अब्रवीत्—"यथा त्वया सर्पः कृतः मां भीषयितुम्, तथा त्वं मम शापेन सर्पत्वं प्राप्स्यसि, समशक्तिम्।" तस्य तपोबलं ज्ञात्वा मम मनः अतिविक्षिप्तम् अभवत्, तदा अहम् उदितवान्—"मित्र, क्रीडया हास्यायैतत् कृतम्।" संकुलचित्तः सन्नञ्जलिः तं ब्राह्मणं प्रार्थितवान्—"क्षन्तुमर्हसि, ब्रह्मन्, शापस्य निवृत्तिः क्रियताम्।" स माम् अतिविक्षिप्तं दृष्ट्वा पुनः पुनः उष्णं श्वसन्, सः तपस्वी, तीव्रविक्षेपेण, इदं वचनम् अवदत्—"मया न कदापि मिथ्या उक्तम्; नूनम् एतत् भविष्यति।" ततः स माम् उवाच—"शृणु, ब्रह्मन्, यद् वक्ष्यामि; शृण्वन् एतत् वचनं सदा हृदि स्थापय, निष्पाप। प्रमतेः पवित्रः पुत्रः रुरुर् नाम भविष्यति; तं दृष्ट्वा तव शापः विमोक्ष्यते, न चिरात्।" एवमुक्तः सः सर्परूपं प्राप्तवान्। त्वं च प्रमतेः पुत्रः रुरुर् इति विख्यातः; अद्य अहम् आत्मरूपं प्राप्तवान्, तव हिताय वक्ष्यामि। ततः दुन्दुभिरूपं त्यक्त्वा, सः महायशाः ब्राह्मणऋषिः तेजस्विनं स्वस्वरूपं पुनः प्राप्तवान्। सः रुरुम् अप्रतिमबलं वाक्यम् अवदत्—"अहिंसा परमो धर्मः, प्राणिनां श्रेष्ठ। तस्मात् ब्राह्मणेन कदापि कस्यचित् प्राणिनः हिंसा न कर्तव्या; ब्राह्मणस्य सौम्यता अत्र परमं शास्त्रं। वेदवेदाङ्गवित् सर्वभूतानां अभयदायकः स्मृतः; अहिंसा, सत्यं, क्षमा च तस्य धर्मलक्षणानि। ब्राह्मणस्य परमं कर्तव्यं वेदपरिरक्षणम्; क्षत्रियस्य धर्मः तव धर्मात् भिन्नः। दण्डधारणं, तीक्ष्णता, प्रजापालनं च—एतानि क्षत्रियस्य कृत्याणि; शृणु मम वचनं, रुरो।" "जनमेजयस्य यज्ञे कदाचित् सर्पाणां विनाशः जातः, तथा भीतानां सर्पाणां ब्राह्मणेन रक्षणं कृतम्। आस्तिकः द्विजश्रेष्ठः, तपसा तेजसा बलसम्पन्नः, वेदवेदाङ्गविद्, ब्राह्मणश्रेष्ठ, तेन सर्पसत्रे मोक्षः प्राप्तः।" ततः रुरुः पप्रच्छ—"कथं जनमेजयः सर्पान् हिंसितवान्? किमर्थं तत्र सर्पाणां हिंसा जाताऽभूत्, ब्रह्मन्? केन हेतुनाऽस्तिकेन सर्पाः विमुक्ताः? सर्वं विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि।" सः उवाच—"रुरो, त्वं श्रोष्यसि आस्तिकस्य महाकथां, या ब्राह्मणैः कीर्तिता; अहम् शीघ्रं गन्तुम् इच्छामि।" एवं उक्त्वा, सः महर्षिः योगबलात् तत्रैव अन्तर्धानम् अगमत्। रुरुः विस्मयग्रस्तहृदयः तं महात्मानं अद्भुतं मनस्यचिन्तयामास। सः स्वशक्त्या सर्वतो धावन् तं महर्षिं अन्वेष्टुं यत्नं चकार, परिश्रान्तः भूमौ पतितः। मूर्च्छावस्थां प्राप्तः, सः तस्य वचनस्य सत्यत्वं पुनः पुनः चिन्तयन्, चेतनां न प्राप। चेतना प्राप्ते, रुरुः पितरं सर्वं न्यवेदयत्, दुन्दुभेः अर्थपूर्णं वचनं निवेद्य। पुनः आस्तिकवचनं पितरं पप्रच्छ, तस्य पिता दुन्दुभेः उक्तं वृत्तान्तं तस्मै न्यगदत्। तत्त्वेन तां कथां श्रोतुम् इच्छन्, सः पितरं पुनः पप्रच्छ; पितरः अपि पृष्टः सर्वं न्यवेदयत्। "किमर्थं स राजा जनमेजयः सर्पवधाय सर्पसत्रे प्रवृत्तः? एतद् मे कथय। हे सौते, सर्वं सम्यक् यथातथ्यं वद; केन हेतुनाऽस्तिकः द्विजश्रेष्ठः, सर्पान् विमोचयामास? केन जात्या स राजा सर्पसत्रे सर्पान् जघान? सः द्विजश्रेष्ठः केन पुत्रः आसीत्? एतत् वक्तुमर्हसि। सम्पूर्णां कथां श्रोतुम् इच्छामि।" "आस्तिकः प्राचीनकाले विख्यातः ब्राह्मणः आसीत्। कृष्णद्वैपायनः यद् नैमिषारण्यवासिभ्यः शशंस, तत् मम पिता लोमहर्षणः सूतः पूर्वं शुश्राव। सः व्यासस्य शिष्यः, ब्राह्मणानां मध्ये प्राज्ञः, तद् आख्यातवान्; तस्मात्, अहम् अपि शुश्रुवान्, यथावत् वक्ष्यामि।" "एषा आस्तिककथा, या त्वया पृष्टा, हे शौनक, अहम् सम्पूर्णां कथयिष्यामि, पापप्रणाशिनीम्। आस्तिकस्य पिता प्रजापतेः समः, ब्रह्मचारी, मिताहारी, सदैव घोरतपसि स्थितः। सः जरत्कारुर् नाम, तपोबलसम्पन्नः, चरकश्रेष्ठः, धर्मज्ञः, दृढव्रतः। कदाचित् सः महायशाः तपोबलसम्पन्नः, पृथिवीं सर्वां विचरन्, यत्र सायंकाले वासं लभेत्। तीर्थेषु स्नानं कृत्वा, सः सर्वत्र विचरन्, महत् यत्नेन नियमं आचरन्, अल्पसंयमिनां दुरापम्।