ततः पाण्डवाः सर्वे महात्मानं कृष्णं सह पाञ्चाल्या साभिवाद्य समुत्तस्थुः। तं प्रणम्य, कुशलं पृष्ट्वा, स महाबुद्धिः कृष्णः शुद्धे सुवर्णासने समुपविशत्। तस्य अनन्तवीर्यस्य अनुमतिः लभ्यते स्म, ततः सर्वे पुरुषश्रेष्ठाः मूल्यवन्तः आसनानि उपविविशुः। किञ्चित्कालं उपविष्टाः सन्तः, पर्षतः मधुरया वाचा तं महात्मानं कृष्णं पृच्छति स्म, द्रौपद्याः हितार्थम्, “एकस्याः स्त्रियाः बहुषु पतिषु धर्मसंकरः कथं न स्यात्? भगवन्, यथातथ्यं सर्वं ब्रूहि। धर्मविरोधे, लोकविरुद्धे, शास्त्रविरुद्धे च अस्मिन विषयः सर्वेषां मतं श्रोतुम् इच्छामि। मम मतम्—एतदधर्मः, शास्त्रविरुद्धः, लोकविरुद्धः च; द्विजश्रेष्ठ, न हि बहुपत्नी धर्मः दृष्टः। न च पूर्वैः महात्मभिः एष धर्मः आचरितः; विद्वद्भिः कदाचित् अधर्मः न आचर्यः। अतः अहम् एतत्कर्म न कुर्यामि; धर्मः अस्मिन विषयः सदा संशयितः अस्ति। अग्रजः कथं अनुजपत्नीं गच्छेत्, द्विजश्रेष्ठ? तपोनिष्ठः धर्मशीलः न तदाचरेत्। धर्मस्य सूक्ष्मत्वात्, तस्य मार्गः न ज्ञायते; धर्माधर्मयोः निर्णयः न शक्यते। अतः, ब्राह्मण, अस्माकं मतम्—कृष्णा पञ्चानां राणी न भवेत्। मम वाणी असत्यं न वदति, मनः अधर्मे न प्रवृत्तम्; मनः अत्र एव स्थितम्, न च अधर्मः कश्चन। पुराणे श्रूयते—गौतमी जातिला सप्तर्षिभिः सह धर्मध्वजैः एकत्र निवसति स्म। तद्वत् तपसा विशुद्धात्मा मुनिसुताः प्रचेतसां दश पुत्रैः सह संयोगं प्राप्तवती। गुरुवचनं धर्मः इति श्रूयते, धर्मविदां श्रेष्ठ—सर्वेषु गुरुषु माता गुरुतमा। सा अपि उक्तवती—‘भिक्षारूपेण खाद्यताम्।’ अतः, द्विजश्रेष्ठ, एष धर्मः मम मतं परमः। युधिष्ठिरः धर्मनिष्ठः यथा उक्तवान्, तथा अहम् अर्जुनं उक्तवान्—‘भ्रातृभिः सह खाद्यताम्।’ असत्यभयम् मम महत्—कथं असत्यात् विमुक्तिः स्यात्? ततः, ‘त्वं असत्यात् विमुच्यसे, भगवन्, धर्मात् च शाश्वतात्; सर्वं वक्ष्यामि, पाञ्चाल, शृणु।’ धर्मः यथा स्थापितः, यथा शाश्वतः, यथा कुन्तिपुत्रः उक्तवान्, तथा धर्मः—न संशयः। ततः पूज्यः व्यासः, द्वैपायनः, महाबलः, नृपं हस्तेन गृहीत्वा राजमहालयं प्रविष्टवान्। पाण्डवाः, कुन्ती, धृष्टद्युम्नः च तत्र प्रविश्य, तयोः प्रतीक्षां कृतवन्तः। तदा द्वैपायनः तं महात्मानं नृपं प्रति उक्तवान्—यथा एकपत्नी बहुषु धर्मः स्थापितः। प्राचीनकाले, देवी तपसा तुष्ट्वा, देवा राजकन्यायै पञ्चपतित्वं वरं दत्तवन्तः। ‘राजन्, मनः ते न व्यथितं भवतु; मम कन्या पञ्चपत्नी, समये तस्याः मातुः प्रार्थना—‘मम कन्या पञ्चपत्नी भवतु।’ यजः उपयजः च धर्मनिष्ठौ, तपस्विनौ, तस्याः पञ्चपतित्वं कारणं कृतवन्तः; ततः कृष्णा पाण्डुपुत्राणां पत्नी अभवत्—वंशः ते मुदाम् युतः। अस्मिन लोके, त्वं सर्वेभ्यः श्रेष्ठः, शत्रुभिः अजितः; शोकं विहाय, शृणु, यथा सा पञ्चपत्नी अभवत्। पूर्वं, एषा नलायनी नाम्ना, निष्कलङ्का, वृद्धं स्वपत्यं मौद्गल्यं कुष्ठपीडितं उपासति स्म। सः कृशः, कठोरः, चञ्चलः, असूयकः, क्रोधी, दुर्गन्धयुक्तः, वाल्यं च श्यामं च। वृद्धः, विकृतवपुः, नखचर्मविकृतः, तं सा अवशिष्टं भोजनं भुञ्जाना, महर्षिं सेवति स्म। एकदा भोजनकाले, तस्य अङ्गुष्ठः पतितः; सा तं खाद्यं तस्मात् पात्रात् आदाय, न प्रमादं कृतवती। ततः, तया तुष्टः स महर्षिः, वरं वृणीहि इति पुनः पुनः उक्तवान्, सा वरं अवरुणोत्। ‘न अहम् वृद्धा, न कठोरा, न शक्तिहीना, न क्रोधिनी; न दुर्गन्धा, न कृशा, न लोभिनी।’ कथं तव प्रियं करिष्यामि, कथं तव सह वत्स्यामि? वद, भगवन्, शुभं ते भवतु, यथा मनसि इच्छसि। सा निष्कलङ्का, पतिं वरदं, सर्वकामदं, तुष्टं, उक्तवती—‘सर्वलोकेषु कीर्तिता, आत्मा पञ्चधा विभक्ता, पुनः एकीभूता, मां भुङ्क्ष्व, दुर्ग्राह्यात्मन्।’ स महातपाः, ज्ञानी, तस्याः ‘तथास्तु’ इति उक्तवान्। पञ्चरूपं धारयित्वा, सर्वथा तां प्रीतवान्। मौद्गल्यः, आश्रमेषु ऋषिभिः पूजितः, नलायन्या सह, सुकेश्या, सुमधुरस्मितया, सर्वेषु श्रेष्ठः अभवत्। स्वेच्छया विचरन्, रूपाणि पुनः पुनः धारयन्, स्वर्गं गतः, दिव्यैः ऋषिभिः सह। देवलोके विचरन्, अमृतं भुञ्जन्, शक्रस्य शची द्वारा राजभवनेषु पूजितः अभवत्।