पाण्डुपुत्रः भीमसेनः अपि अद्यापि अविवाहितः अस्ति, अहम् अपि तथैव। तव रत्नमयी कन्या पार्थेन विजयिता। राजन्, अस्माकं अनुबंधः एषः—यत् किंचिद् प्राप्तं, भोजनं च, तत् सर्वं वयं विभजामः। श्रेष्ठराजन्, वयं एतं अनुबंधं भङ्क्तुम् इच्छामः न। अनुज्ञां विना यदि वयं कर्म कुर्मः, तदा धर्महानिः महान् भविष्यति। अतः धर्मानुसारं कृष्णा सर्वेषां रानी भवतु, अग्नौ प्रत्येकः क्रमशः तस्याः हस्तं गृह्णातु। कुरुवंशे एकस्य अनेकाः पत्न्यः विहिताः, किन्तु एकस्याः अनेकाः पतयः न कदापि श्रुताः। लोके वा वेदे वा एतादृशं धर्मं कदापि न ज्ञायते; धर्मनिरपेक्षः त्वं, राजन्, लोकवेदविरोधि कर्म न कुर्यात्। किमर्थं एतादृशं चिन्तयसि, कौन्तेय? धर्मः सूक्ष्मः, महराजन्, तस्य मार्गं वयं न जानिमः; अतः पूर्वैः पन्थाः यथाक्रमं अनुसरणीयः। मम वाक्यं मिथ्या न भवति, मम मनः अधर्मे न प्रवृत्तम्; मम माता अपि एवं वदति, एषा एव मम चित्ते स्थितिः। रुद्रनिर्दिष्टे आश्रमे व्यासात् अहम् एतत् श्रुतवान्—एषः धर्मः दृढः, राजन्, अनुत्तमः; तं निःसंशयं आचर, न च तत्र संशयः ते भवतु। कौन्तेयः, कुन्ती, मम पुत्रः धृष्टद्युम्नः च, एतत् विषयं चर्चयantu; श्वः प्रातः यथानिर्णयम् आचरिष्यामः। ततः सर्वे मिलित्वा, भरतश्रेष्ठ, संवादम् अकुर्वन्; तस्मिन् काले द्वैपायनः व्यासः आकस्मिकम् आगच्छत्, राजन्। ततः पाण्डवाः सर्वे, महात्मा पाञ्चाली च, महात्मानं कृष्णं अभिवाद्य, तं नमस्कृत्य उपविविशुः। कृष्णः तेषां नमः स्वीकार्य, कुशलं पृच्छित्वा, शुद्धे सुवर्णासनं उपविवेश। अनन्तशक्तिः कृष्णः अनुमत्य, सर्वे उत्तमपुरुषाः मूल्यवान् आसने उपविविशुः। क्षणात् परम्, पर्षतः मधुरया वाचा तं महात्मानं पृच्छति द्रौपद्याः हितार्थम्, जननायक। कथं एकस्त्री अनेकानां पत्न्यः भवेत् धर्मसंकरं विना? भगवन्, यथार्थं सर्वं मे वक्तु। धर्मविपर्ययः लोकवेदविरोधि विषयः अस्मिन्, सर्वेषां मतं श्रोतुम् इच्छामि। मम मतं—एषः अधर्मः, लोकवेदविरोधि; द्विजश्रेष्ठ, न कदापि पत्न्यः बहुपतित्वं प्राप्नोति। न च एषः धर्मः पूर्वैः आचरितः; न च विद्वान् अधर्मं कदापि आचरितुम् अर्हति। अतः अहम् एतत् कर्म न कुर्वे; धर्मः अस्मिन विषयः सदा संशयः मे। कथं ज्येष्ठः भ्राता, द्विजश्रेष्ठ, अनुजस्य पत्न्यं स्पृशेत्? तपस्वी धर्मनिष्ठः तद् कदापि न कुर्यात्। धर्मस्य सूक्ष्मत्वात्, वयं मार्गं न जानिमः; धर्माधर्मयोः निर्णयः न शक्यते। अतः, द्विज, वयं निर्णेतुं न शक्नुमः यत् कृष्णा पञ्चानां रानी भवेत्। मम वाक्यं मिथ्या न, मम मनः अधर्मे न प्रवृत्तम्; मम चित्तं तत्र एव स्थितम्, एषः धर्मः न विरोधि। पुराणे श्रूयते—गौतमी जातिला सप्तर्षिभिः सह एकत्र वासम् अकुरुत्। एवं, तपसा शुद्धात्मा ऋषिपुत्री दश प्रचेतसां पुत्रैः सह संयुक्ता अभवत्। आचार्यस्य आज्ञा धर्मः इति कथ्यते, धर्मज्ञश्रेष्ठ; सर्वेषां आचार्याणां मध्ये माता श्रेष्ठा। सा अपि उक्तवती—‘भिक्षारूपेण खाद्यं भवतु।’ अतः द्विजश्रेष्ठ, एषः धर्मः इति अहम् मन्ये। युधिष्ठिरः धर्ममार्गेण यत् उक्तवान्, तदनुसारं अर्जुनं अहम् प्रेरितवान्—‘सह भ्रातृभिः खाद्यं भवतु।’ मिथ्याभयः महत् मे—कथं मिथ्यायाः विमुक्तिः स्यात्? त्वं विमुक्तः भविष्यसि, भाग्यशाली, धर्मात् च; सर्वं वक्ष्यामि, पाञ्चाल, शृणु। यः धर्मः स्थापितः, यः शाश्वतः, यथा कौन्तेयः उक्तवान्, सः एव धर्मः—न संशयः। ततः द्वैपायनः व्यासः, महाबलः, राजानं हस्तेन गृह्य, राजमहालयं प्रविष्टः। पाण्डवाः, कुन्ती, धृष्टद्युम्नः च तत्र प्रविश्य, तयोः प्रतीक्षाम् अकुर्वन्। द्वैपायनः तं महात्मानं राजानं धर्मस्थापनस्य कथा अकथयत्—कथं एकस्त्री बहुजनानां धर्मतः पत्न्यः अभवत्। यथा प्राचीनकाले देवाः तस्याः तपसा तुष्टाः, राजकन्यायाः पञ्चपतित्वं वरम् अददुः। राजन्, तव मनः न क्लिश्यतु, यत् मम कन्या पञ्चपत्नी अभवत्; तदा तस्याः मातुः अभिलाषः—मम कन्या पञ्चानां पत्न्यः भवेत्। यजः उपयजः च, धर्मतपसि स्थितौ, तस्याः पञ्चपतित्वं साधयताम्; एवं कृष्णा पाण्डुपुत्राणां पत्नी अभवत्—तव वंशः मुदाम् अन्वितः भवतु। लोके त्वत्तः श्रेष्ठः न अस्ति, सर्वशत्रुनिर्जितः त्वं, राजन्। शोकं विहाय शृणु, कथं सा पञ्चपत्नी अभवत्। पूर्वं एषा नलायनी अभवत्, निर्दोषा, वृद्धं पतिं मौद्गल्यं कुष्ठपीडितं सेवति स्म। सः वृद्धः, कृशः, कठोरः, चञ्चलः, असूया, क्रोधी, दुर्गन्धयुक्तः, केशः जर्जरः, श्यामः च। सः विकृताकारः, नखत्वचा जीर्णः, सा तं महर्षिं अवशिष्टं खाद्यं सेवमाना, सेवते स्म। एवं, शास्त्रवाक्यानुसारं, पूर्वपुरुषाणां मार्गं अनुसरित्वा, धर्मस्य सूक्ष्मता विचार्य, सर्वे पाण्डवाः, कुन्ती, धृष्टद्युम्नः, पाञ्चाली, व्यासः च, धर्मनिश्चित्य, कृष्णां पञ्चानां पत्न्यं कर्तुं सम्मतिं अददुः।