सा कृष्णा, पाण्डुपुत्रैः सह, कुसशय्यायां तेषां पादौ शिरःकृत्य भूमौ शयाना, न मनसा न दुःखमपि अनुभूतवती, न च तान् कुरुप्रविरान् अवमान्य दृष्टवती। तत्र ते वीराः युद्धकथाः, दिव्यास्त्राणां, रथगजखड्गगदापरशूनां च अद्भुतकथाः कथयन्तो वसन्। तेषां कथा प्रवृत्तासु, पाञ्चालराजपुत्रः ताः श्रुत्वा, कृष्णां तत्र उपविष्टां दृष्ट्वा, सर्वे जनाः अपि तान् अपश्यन्। धृष्टद्युम्नः राजपुत्रः तं रात्रौ तेषां यथावृत्तं श्रुत्वा, शीघ्रं गत्वा सर्वं विस्तारतः पितरं द्रुपदम् आख्यातुम् आरब्धवान्। तदा पाञ्चालराजः चिन्तया आकुलः, पाण्डवान् अज्ञात्वा, महात्मानं धृष्टद्युम्नं पप्रच्छ—"क्व गता कृष्णा? केन वा हृता?" इति। "नूनं न शूद्रेण, न नीचजन्मना, न करदायिना वैश्येन सा हृता? नापि तस्याः पादः कर्दमे पतितः, न माल्यं श्मशाने पतितम्?" "नूनं स उत्तमवर्णः, यदि अपि रूपेण अद्भुतः? नूनं मम शिरसि कृष्णाङ्केन तनय्या पादः न पतितः, पुत्र?" "नूनं न मम कन्यायाः पार्थेन, पुरुषश्रेष्ठेन, संयोगाय अहं दृढनिश्चयेन घोरं तपो न कर्तव्यम्? सत्यम् आख्याहि, कोऽसौ विजयिनः यस्य कृते कन्या अद्य लब्धा?" "कच्चित् विचित्रवीर्यपुत्राः, बलिनः कुरवः, जीवन्ति? कच्चित् अद्य लक्ष्यं कनिष्ठेन पार्थेन धनुष्मता हतम्?" एवं पृष्टः स धृष्टद्युम्नः सोमकश्रेष्ठः पितरं हृष्टः सर्वं यथावृत्तं कृष्णाहरणं च न्यवेदयत्। "स यो युवा विशालविपुललोचनः, रक्तलोचनः, कृष्णाजिनवसनः, देवसमः, स महद् धनुः सज्यं कृत्वा लक्ष्यं भूमौ पतितं चकार।" "स शीघ्रः, निःसंशयः, ब्राह्मणश्रेष्ठैः चिन्तितः पूजितश्च, इन्द्रवत् दैत्येषु, सर्वैः देवर्षिभिः परिवृतः, तत्र आसीत्।" "कृष्णा तस्य कृष्णाजिनम् आदाय, हृष्टा तं यथा प्रमदा गजेन्द्रम् अनुगता; स च युवान्, मेघश्यामः, गजेन्द्रगमनो, महद् दुष्करं कर्म अकुरुत्।" "यो रथकारपुत्रेण सह समरे युद्धं चकार, तम् अहम् इन्द्रबलसमं अर्जुनं मन्ये; राजानः तत्र असहमानाः क्रुद्धाः संनिपत्य अभ्यधावन्।" "तदा भीमः राजसंघे महद् वृक्षं समारुह्य, तेन च मृत्युवत् जीवेषु, राजनिचयान् अग्रतः अपातयत्।" "नगरस्य बहिः भृगुविश्वकर्मणः शाला आसीत्।" "तत्र अग्निशिखावत् आसीना स्त्री, या तेषां माता इति मया ज्ञाता; तया सह त्रयः अग्निसमप्रभाः पुरुषश्रेष्ठाः उपविष्टाः।" "सांप्रतं तस्याः पादौ प्रणम्य, 'कृष्णायै नमः' इति उक्त्वा, ते नरश्रेष्ठाः कृष्णायाः आगमनं निवेद्य, तदनन्तरं भिक्षार्थं निर्गताः।" "कृष्णा तेषां भिक्षितं अन्नं गृहीत्वा, तस्माद् भागं ब्राह्मणेभ्यः हविरूपेण दत्त्वा, वृद्धां मातरं सेवित्वा, तैः पुरुषैः सह स्वयं अश्नात्।" "सर्वे राजपुत्राः शय्यां कृत्वा, कृष्णा तेषां पादौ शिरःकृत्वा, भूमौ कुसशय्यायां, अजिनोत्तरीये च, शयाना।" "ते विविधाः कथाः कथयन्तः, मेघनिनादवत् गर्जन्तः, न वणिजां न शूद्राणां विषयाः, न ब्राह्मणानां अपि, वीराः केवलं युद्धकथाः कथयन्तः।" "न संशयः, राजन्, ते क्षत्रियश्रेष्ठाः युद्धकथाः एवोचुः; अस्माकं मनोरथः सिध्यति, यतो हि पार्थाः अग्निप्रसादात् जीवन्ति इति श्रूयते।" "यथा लक्ष्यं हन्यते, धनुः सज्यं क्रियते, तथा ते बलात् अचरन्; यथा च परस्परं भाषन्ते, नूनं पार्थाः गूढच्छद्मना विचरन्ति।" ततो द्रुपदः राजा हृष्टः स्वपुरोहितं प्रेषयामास—"गत्वा तान् पाण्डुपुत्रान् सत्यं विज्ञाय, यदि ते एव महात्मानः पाण्डवाः" इति। स पुरोहितः राजाज्ञया तेषां समीपं गत्वा, तान् स्तुत्वा, यथाक्रमं राजा द्रुपदस्य संदेशं निवेदयामास। "भूमिपालः पाञ्चालराजः, ज्ञातुम् इच्छति—'के यूयं?'; यः लक्ष्यं हतवान्, तं दृष्ट्वा हर्षं न निगृह्णाति।" "स्ववंशं कुलं च निवेदयध्वम्; शत्रूणां शिरसि पादान् स्थापयध्वम्; मम च पाञ्चालराजस्य च हृदयं मुदं गच्छतु।" "राजा पाण्डुः द्रुपदस्य सखा समः च आसीत्; तस्य इच्छा यत् कन्या कुरुवंशस्य वधूः भवेत्।" "एषा नित्यं द्रुपदस्य हृदि वाञ्छा—'दीर्घबाहुः अर्जुनः धर्मेण मे कन्यां जेतुं अर्हति' इति।" "यदि एतत् सिध्यति, महत् मे कर्म, कीर्तिः पुण्यं च स्यात्।" इत्येवं पुरोहितः उक्त्वा, राजा तं विनीतं दृष्ट्वा, भीमं समीपस्थं आज्ञापयामास—"पाद्यं समर्पय, उत्तमं आसनं च; द्रुपदस्य पुरोहितः सर्वोत्तमान् पूजार्हः।" भीमः तथेति कृत्वा, पुरोहितः प्रसन्नः पूजां स्वीकृत्य, सुखोपविष्टः, युधिष्ठिरेण एवमुक्तः। "पाञ्चालराजेन कन्या धर्मतः दत्ता, न कामात्; स्वयं राजा द्रुपदः कन्याशुल्कं स्थापितवान्, स च वीराय तां दत्तवान्।" "न जातिं न गुणं न कुलं न वंशं अपि विचिन्त्य, केवलं यो धनुः सज्यं कृत्वा लक्ष्यं हतवान्, तस्मै दत्ता।" "एवं कृष्णा सभा मध्ये महात्मना विजिता; तस्मात् सौमक्य, अद्य न राजा शोचतु, न स्वार्थाय प्रवर्तेत।" "या द्रुपदस्य इच्छा सा अपि सिद्धा; एवं राजकन्यां प्राप्य, ब्रह्मन्, एतद् शुभम् एव मन्ये।" "तत् धनुः दुर्बलेन न सज्यं कर्तुं शक्यं, न च लक्ष्यं निपातयितुं अस्त्रकुशलहीनेन वा दुर्बलेन।" "तस्मात् पाञ्चालराजः अद्य कन्यायाः कृते शोचतु न; न च तत् लक्ष्यं पृथिव्यां केनचित् अन्यथा हन्तुं शक्यम्।" युधिष्ठिरेण एवं भाषमाणे, अन्यः कश्चन पुरुषः शीघ्रं पाञ्चालराजस्य पार्श्वात् आगत्य, भोजनसम्पादनं निवेदयितुं प्रस्थितः। पाञ्चालराजेन विवाहाय अतिथीनां च कृते भोजनं सिद्धम्; सर्वकार्येषु सिद्धेषु, तद् भोक्तव्यं, कृष्णा अपि शीघ्रं तत्र आगच्छतु इति।