स उत्तमपुरुषः, यः अस्माकं पुरतः स्थितः, पद्मनयनः, दीर्घकायः, सिंहगमनः, विनीतः, शुक्लवर्णः, उन्नतः, दीप्तसौन्दर्यनासिकः, स धर्मस्य एव पुत्रः इति निश्चितम्। तौ च द्वौ युवानौ, अश्विनीकुमारयोः वा कार्तिकेयस्य वा सदृशौ, अश्विनीयौ एव इति मे सन्देहः; पाण्डुपुत्राः पृथाच च लाक्षागृहाद् मुक्ताः इति हि श्रुतवान्। ततः हलायुधः प्रमुदितः अनन्तस्य अनुजं प्रति आत्मविश्वासपूर्वकं वचनम् उवाच—"मम पितुः भगिन्याः पृथायाः विमुक्तायाः कौरेयश्रेष्ठैः सह एकत्र स्थितां दृष्ट्वा अहं तुष्टः।" तदा तेषां मृगचर्मदण्डधराणां ब्राह्मणश्रेष्ठानां कम्पनं कृत्वा, "मा भैः, वयम् अन्यान् समरे जेष्यामः" इति ऊचुः। तेषां वचनं श्रुत्वा अर्जुनः स्मितपूर्वकं प्राह—"यूयं सर्वे पृष्ठे तिष्ठन्तु, पश्यन्तु च।" अहं शतशः समवेतान् अमर्षितान् शरैः सम्यक् निगृह्य, इव विषधरान् मन्त्रैः निवारयेत्। तदा विजयं धनुः समाकुर्वन् अर्जुनः भीमेन सह स्थिरः तस्थौ, यथा पर्वतः शिखरस्य पार्श्वे। ततः समरकाङ्क्षिणः क्षत्रियाः, गर्विताः, द्वौ गजाविव प्रतिद्वन्द्वान् इव तेषां प्रति सञ्जग्मुः। राजानः युद्धोत्सुकाः कटुवचनानि ऊचुः—"ब्राह्मणस्यापि युद्धे मृत्युः दृश्यते, यदि स युद्धे इच्छति।" एवं उक्त्वा राजानः सहसा ब्राह्मणान् प्रति अभ्यधावन्; ततः कर्णः तेजसा दीप्तः जिष्णुं प्रति युद्धाय अगच्छत्। युद्धकामः शल्यः मद्रराजः महाबलः भीमसेनं प्रति गजः प्रतिद्वन्द्वं प्रति यथा प्रववृते। धृतराष्ट्रपुत्राः सर्वे ब्राह्मणैः सह सौम्यं सरलयुद्धं कुर्वन्तः तस्मिन्समरे प्रवृत्ताः। तदा अर्जुनः महाबलः धनुः समाकृष्य, राधेयं कर्णं समागच्छन्तं तीक्ष्णैः शरैः तुदत्। तैः तीक्ष्णदीप्तशरैः बलात् राधेयः मोहितः, यत्नेन तं प्रति ययौ। उभौ अपि त्वरया अविशेष्यौ, विजयिनां श्रेष्ठौ, अन्योन्यं जेतुम् इच्छन्तौ, घोरयुद्धं अकुर्वताम्। "पश्य मम प्रत्युत्तरं, पश्य बाहुबलं!" इति वीर्यपूर्णैः वाक्यैः अन्योन्यं प्रत्यूचताम्। तदा अर्जुनस्य असाधारणं बाहुबलं पृथिव्यां ज्ञात्वा, राधेयः कर्णः रोषेण तं युद्धाय आह्वयत्। तस्मिन्काले कर्णः अर्जुनस्य वेगशरान् छित्त्वा, उच्चैः निनादं चकार; तेन कर्मणा सेनायः सम्मानम् अलभत। "त्वं मे रोचसे, ब्राह्मणश्रेष्ठ, युद्धकौशलात्, अभयत्वात्, अस्त्रविद्यायाश्च पारंगत्यात्। किम् अस्त्रविद्यैव वा त्वं, अथवा रामः, ब्राह्मणश्रेष्ठ? किम् हरिः, हयः, विष्णुरेव वा त्वम्? आत्मानं गुह्यं कृत्वा, बाहुबलेन ब्राह्मणरूपं धारयित्वा, मयि युद्धाय प्रवृत्तः इति मन्ये। इन्द्रं विना, अथवा किरीटिनं अर्जुनं विना, अन्यः कोऽपि मम कोपसंयुक्तस्य युद्धे स्थातुं न शक्नोति। पाण्डवाः सर्वे, अर्जुनं विना, लाक्षागृहदाहे अपि, मम वधं कर्तुं न अशक्नुवन्।" एवं वदन्तं कर्णं प्रति फाल्गुनः प्रत्युवाच—"नाहं अस्त्रविद्या एव, न च रामः, कर्ण। ब्राह्मणोऽहम्, शस्त्रविदां श्रेष्ठः; ब्रह्मास्त्रं पौरण्दरास्त्रं चाचार्येण उपदिष्टम्। अद्य युद्धे त्वां जेष्यामि, वीर; स्थातुमर्हसि, अथवा 'जितोऽस्मि' इति स्वेच्छया गच्छ।" एवं उक्त्वा पाण्डवेन कर्णस्य धनुः छिन्नम्; ततः अन्यद् धनुः गृहित्वा कर्णः शरेण युद्धाय व्यवस्थितः। ततः कौन्तेयः तस्य धनुः अपि शरेण शीघ्रं छित्त्वा, समरे राधेयं कर्णं तुदत्। तदा राधेयः महाबलः, छिन्नधनुः शरपीडितः, रणभूमिं परित्यज्य पलायितः। किंतु किञ्चित्क्षणानन्तरं पुनः धनुः शरांश्च गृहित्वा प्रत्यागत्य, राधेयः कर्णः पार्थं शरवृष्ट्या अभिववर्ष। कौन्तेयः स्वशरैः तां वृष्टिं छित्त्वा, कर्णस्य घोराः शराः प्रतिहताः दृष्ट्वा, कर्णः शीघ्रं निववृते। ब्राह्मणस्य तेजः अजेयम् इति मन्यन्, स महारथः अन्यत्र वनस्य भागे गतः, यत्र शल्यः भीमसेनश्च स्थितौ। तौ उभौ महाबलौ, युद्धकुशलौ, ज्ञानविक्रमसम्पन्नौ, मदोन्मत्तमहागजाविव अन्योन्यं युद्धाय आह्वयताम्। गदया, पाणिभिः, जानुभिः च परस्परं ताडयन्तौ, आकर्षन्तौ, बलात् अन्योन्यं जेतुम् इच्छन्तौ। परस्परं ताडयन्तौ, तदा भयानकः शब्दः उत्पन्नः। शिलायोरिव संघर्षे ताडयन्तौ, किञ्चित्कालं परस्परं परिभ्रम्य समरे स्थितौ। तदा भीमः समरे शल्यं बाहुभ्यां उत्क्षिप्य भूमौ अपातयत्; तस्मिन्काले कुरुश्रेष्ठाः ब्राह्मणाश्च हसितुम् आरब्धवन्तः। तत्र भीमसेनः पुरुषव्याघ्रः अद्भुतं कर्म अकरोत्—पतिते शल्ये, तं न हत्वा, बलिनं मुक्तवान्। भीमसेनस्य शल्यस्य च पतने, कर्णस्य च चिन्तायाम्, सर्वेषां जनानां मध्ये महान् विस्मयः अभवत्। तदा राजनां सभायाम् अवस्थितायाम्, स वृक्षम आरोहति स्म; धर्मराजः भीमाय संज्ञां दत्तवान् यत्, स्थातव्यम् इति।