राजा: कल्माषपादः कदाचित् ब्राह्मणीं रोषपूर्णां विरूपयामास। सा तं पापं क्रूरं च नृपं शप्तुम् आरभत—"येन मया साक्षात् पश्यन्त्या प्रियतमः पतिः मे अद्य भक्षितः, तस्य त्वं, दुर्मते, शापस्य फलं अनुभवसि। तव भार्यायाः निधनात् त्वं अपि तत्क्षणात् प्राणान् त्यक्ष्यसि," इति। सा ब्राह्मणी प्रार्थयमाना अपि नृपेन न दयिता; तेन वसिष्ठस्य पुत्राः नष्टाः। "सः वसिष्ठः तव भार्यया सह संयोगं कृत्वा पुत्रं जनयिष्यति; स एव तव वंशं स्थापयिष्यति," इति सापि शप्त्वा तं धर्मात्मानं राजा समक्षं वह्नौ प्रविवेश। वसिष्ठः महातेजाः सर्वं तद् आत्मनः तपसा ज्ञानदृष्ट्या अपश्यत्। कालेन महता स राजा शापात् विमुक्तः। तदा ऋतुकाले मदयन्त्याः समीपं गतः, सा तं निवारयामास। राजा कामवशात् शापं विस्मृत्य तस्याः वचः श्रुत्वा संतप्तः। ततः शापं स्मृत्वा महता दुःखेन पीडितः, वसिष्ठाय भार्याः समर्प्य, शापदोषेण क्लान्तः। ततः पाण्डवाः—"कः अस्माकं यज्ञकर्मणि योग्यः, गन्धर्ववेदविद् ब्राह्मणः?" इति पृच्छन्ति। तदा ज्ञातव्यम्—"देवलस्य अनुजः उत्कोचकतीरे तपस्यास्ति; तं इच्छेत्, चेत्, वृत्यताम्।" अथ अर्जुनः सम्यक् गन्धर्वाय अग्नेयास्त्रं दत्तवान्। स तेन तुष्टः स्नेहपूर्वं वचनम् उवाच—"मम उत्तमाः अश्वाः सन्ति, तान् तुभ्यं दास्यामि; उपकारिणं मित्रं प्रत्युपकारेण योजयामि। अत्रैव अक्षूषीं विद्यां गृहाण।" अर्जुनः तुष्टः प्रत्युवाच—"अश्वाः तव समीपे स्थास्यन्तु, यदा आवश्यकता, तदा गृह्णीमहि। स्वस्ति अस्तु।" परस्परं सम्मान्य गन्धर्वः पाण्डवाः च भागीरथ्याः रम्ये तटे यथाकामं प्रस्थिताः। उत्कोचकतीरं गत्वा, धौम्यस्य आश्रमं प्राप्तवन्तः। तत्रैव पाण्डवाः धौम्यं पुरोहितत्वाय ववृचुः। धौम्यः सर्ववेदविदां श्रेष्ठः तान् फलमूलैः यथोचितं भोजयित्वा, यज्ञकर्माणि च कृत्वा, तान् स्वीकृतवान्। तस्य ब्राह्मणस्य नेतृत्वेन पाण्डवाः पुनः ऐश्वर्यं राज्यं च प्राप्स्याम इति आशां कृतवन्तः, पाञ्चालीं च स्वयम्वरे जेष्याम इति निश्चयं कृतवन्तः। तं पुरोहितं गुरुं च प्राप्य, पाण्डवाः रक्षितारं प्राप्तवन्त इव मेनिरे। धौम्यः हि धर्मज्ञः, वेदविद्, वाग्मी, बुद्धिमान्, ब्राह्मणश्रेष्ठः चासीत्। सः तेजसा, बुद्ध्या, रूपेण, यशसा, श्रीया, मन्त्रेषु च बृहस्पतेः तुल्यः। स ब्राह्मणः तान् पाण्डवान् स्वभावतः सर्वेषां श्रेष्ठान् मन्यन्, तान् स्वीकृतवान्। तदा पाण्डवाः बुद्ध्या, बलम्, वीर्येण, उत्साहेन च समन्विताः, राज्यं प्राप्तमिव मेनिरे। धौम्येन अभिषिक्ताः, त एव राजर्षयः पाञ्चालीस्वयम्वरं गन्तुं सिद्धाः अभवन्। ततः पञ्च पाण्डवभ्रातरः ब्राह्मणं पुरस्कृत्य, पाञ्चालीस्वयम्वराय द्रौपदीदर्शनाय महोत्सवाय च प्रस्थिताः। मार्गे व्यासं महात्मानं शुद्धात्मानं पापरहितं पुरुषं दृष्टवन्तः। तं यथोचितं पूजयित्वा, तेनापि पूजिताः, संवादान्ते अनुमत्यैव द्रुपदस्य गृहम् अगच्छन्। मार्गे रम्याणि काननानि, सरांसि, ददृशुः; शनैः शनैः यत्र-तत्र विश्राम्य ययुः। पाण्डवाः शास्त्रज्ञाः शुद्धाः, मृदुवादिनः, पाञ्चालदेशं सम्यक् प्राप्तवन्तः। तां पुरीं छावनीं च दृष्ट्वा, कुम्भकारगृहे निवसन् ब्राह्मणवृत्तिं चकारुः, भिक्षाटनं च कृत्वा, केनापि न ज्ञाताः। याज्ञसेनः पाञ्चालराजा भीष्मद्रोणकृपैः भीतः, आत्मरक्षाय यत्नं चकार। धृष्टद्युम्नं प्राप्य द्रोणात् न भीतः, परन्तु भीष्मात् शत्रुत्वात् भीतः आसीत्। सः कन्यादानं रक्षाय साधनं मन्यमानः, अर्जुनाय द्रौपदीं दातुम् इच्छन्, तच्छितिं गूढं धारयामास; शक्तः जामाता बलिष्ठः इति मन्यते स्म। कुन्तीपुत्रान् अन्विष्य, पाञ्चालराजा दृढं, दुर्निवार्यं धनुः निर्मापयामास। सृञ्जयराजेन तद् भीषणं किंधुराख्यं धनुः, वैयाघ्रपाद्यं, देवदत्तं, समुपनियतं। तस्य लौहमयः ज्या दृढा, बलवती च; अन्यः कश्चन तद् धनुः न योजयितुं शक्तः। तत् धनुः महात्मना शिवेन वरदानेन दत्तमिति राजा निश्चितवान्—"एतत् निष्फलं न भविष्यति।