शक्तिं धर्मात्मानं नातिक्रामेत्, न च मम वंशस्य नाशं त्वं एवं कर्तुमर्हसि — इति वसिष्ठः पराशरं निवर्तयन् उक्तवान्। शक्तिशापेनैवैतदभवत्, वसिष्ठ, तव पुत्रः शक्तिः स्वदोषात् स्वर्गं गतः। न हि कश्चिद्राक्षसस्तं भोक्तुमशकत्, वसिष्ठस्य सुतः कौशिकप्रेरितैः राक्षसैः उपभुक्तः। तदा न ते शापं प्रायुः, न च रक्षां चक्रुः। धैर्यवन्तः ते स्वदेहान् दग्ध्वा, "अन्यः देहो भवतु" इति मन्यमानाः, तदा स्वकर्मणा मृत्युम् अपश्यन्। तत्र विष्वामित्र एव कारणं जातः, पराशर, तथा कल्माषपादो राजा स्वर्गं गत्वा तत्रैव मुदं लभते। वसिष्ठस्य पुत्राः, ये शक्तेः हीनाः, ते सर्वे देवैः सहिताः प्रमोदन्ते। वसिष्ठमहर्षये सर्वं विदितम्; एष राक्षसानां नाशः तपस्विभिः कृतः, प्रिये। त्वमपि, वसिष्ठसुत, अस्मिन्यज्ञे कारणं जातः; तस्मात् मोचय यज्ञमिदं, शुभं ते स्यात्, सम्पूर्णोऽयं भवतु। एवं पुलस्त्येन च वसिष्ठेन च विज्ञप्तः, स महातपाः शक्तिसुतः पराशरः तदा यज्ञं समापितवान्। तेन राक्षसानां नाशाय यः वह्निः संचितः, स हिमवतः उत्तरदिशि महावने मुक्तः। स वह्निः तत्रैव अद्यापि दृश्यते, सर्वेषु उत्सवकालेषु राक्षसान्, वृक्षान्, शिलाश्च दहन्। पुनः शक्तिसुतः पराशरः, विष्वामित्रनाशाय, महत्तपसा दीप्तमग्निं संचितवान्। वसिष्ठेन च विष्वामित्रस्य कल्याणाय संचितोऽग्निः, स्कन्देन तेजसा समन्वितेन, विनाशितः। किमर्थं कल्माषपादो राजा, ब्रह्मविदां श्रेष्ठः, स्वपत्नीं गुरवे न्यवेदयत्? परमधर्मवित् वसिष्ठः कथं तदनुचितं कर्म चकार? वसिष्ठः कदाचिदधर्ममाचरत्, सखिन्; एतत्सर्वं संशयं मे त्वं छिन्धि। धनञ्जय, यद् वसिष्ठस्य च मिथ्रसहस्य च पृष्टवानसि, तत्ते शृणु। सर्वं ते कथितं, कथं स राजा शक्तिना शप्तः, वसिष्ठात्मजेन महात्मना। स शापवेगेन पीडितः, क्रोधसंरक्तलोचनः, स्वपत्नीं गृहीत्वा नगरं त्यक्त्वा निर्जनवनं गतः। तत्र विविधान् मृगसंघैः पूर्णे, विविधसत्त्वसंकुले, तटाकलतासंछन्ने, विविधवृक्षयुक्ते, भीषणस्वनयुक्ते च वने, शापपीडितः विचचार। कदाचिद् अन्नार्थी सन्, क्षुधार्तः, किञ्चिदेकस्मिन् निर्जने वने दृष्टवान्। तत्र ब्राह्मणः पत्न्या सह समागतः; तं दृष्ट्वा उभौ भीतौ, कार्यं न सिध्यतीति मत्वा, शीघ्रं पलायितवन्तौ। पलायमानौ तौ राजा बलात् ब्राह्मणम् अपासदत्; तदा ब्राह्मणी पतिसंयुतेन दुःखिता वाक्यमुवाच— "श्रुणु मे वाक्यं, राजन्, यन्मह्यं वक्तुम् इच्छामि; त्वं सूर्यवंशसम्भूतः इति लोके प्रसिद्धः। धर्मनिष्ठः, वृद्धसेवी, शापपीडितः सन्, पापकर्म कर्तुम् अर्हसि न। अहं पतिसंयोगकाले, गर्भलाभाय समागतास्मि, सन्तप्ताचित्तेन, इच्छानिरासिता। दयां कुरु, नृपश्रेष्ठ, मम पतिं मुञ्च।" इति सा विलपन्ती अपि, स राजा अनुकम्पां न चकार। स तु व्याघ्ररूपधारी राजा, तं ब्राह्मणं व्याघ्र इव प्रियं मांसं भक्षयामास। तदा क्रोधवशात्, ब्राह्मण्याः अश्रूणि भूमौ पतितानि। तानि अश्रूणि वह्निरूपं प्राप्य तं देशं प्रदीप्तवन्ति। सा दुःखार्ता, पतिसंयोगवियोगेन संतप्तचित्ता, कल्माषपादं शप्तवती— "यत् त्वया, पाप, कृरूर, मां अनिष्टां कृत्वा, मम प्रियः पतिः अद्य मम साक्षात् भक्षितः; तस्मात् त्वमपि मम शापफलम् अनुभविष्यसि। तव भार्यायाः निधनात् त्वमपि तत्क्षणादेव प्राणान् त्यक्ष्यसि। त्वया वसिष्ठस्य पुत्राः नष्टाः। सः तव भार्यया सह संयोगं प्राप्य पुत्रं जनयिष्यति; स पुत्रस्तव वंशं धारयिष्यति।" एवमुक्त्वा, सा ब्राह्मणी, आङ्गिरसी, तत्रैव अग्नौ प्रविवेश। वसिष्ठो महायशाः, महातपसा, सर्वमिदं ददर्श। कालेन महता, राजा शापात् विमुक्तः। सः मदयन्तीं ऋतुकाले उपगम्य, तया निवारितः। कामवशात् राजा शापं विस्मृत्य, राज्ञ्या उक्तं श्रुत्वा, स्मृतिं प्राप्य, दुःखार्तः अभवत्। तदा शापं स्मृत्वा, दुःखेन पीडितः, वसिष्ठं भार्याः निक्षिप्य, शापदोषपीडितः, तस्मै भार्याः न्यवेदयत्। ततः सर्वे पृष्टवन्तः—"कः अस्माकं योग्यः पुरोहितः, यः गन्धर्ववेदवित्? त्वं हि सर्वं जानासि।