यदा मृत्युः सर्वान् अस्मान् सम्पूर्णतः नेनयत्, तदा वयम्, हे प्रिय, एष उपायः युक्तः इति मन्यामहे। आत्मनं हन्तुं यः नरः, सः शुभान् लोकान् न प्राप्नोति; अतः एवं चिन्तयित्वा वयं स्वहस्तेन आत्मनं न विनाशयाम। न च, हे प्रिय, यद् त्वया कर्तुम् इच्छसि, तद् अस्माकं रोचते; पापात्, सर्वलोकनाशात्, मनः संयमय। क्षत्रियान् मा हन, सप्त लोकान् अपि मा विनाशय; तपः ते मलिनं मा कुरु, उदितं क्रोधं निगृह्य। अहं यः क्रोधेन तदा व्रतम् अकरवं, पितरः, सर्वलोकनाशाय, तत् मम व्यर्थं मा भवतु। कृतं व्रतं व्यर्थम् असहमानः जीवितुं न शक्नोमि; अनिर्वृत्तः क्रोधः शुष्ककाष्ठं यथा अग्निः, मां दहति। यः मनुष्यः हेतोः क्रोधं जनयित्वा क्षमते, सः न धर्मार्थकामान् सम्यक् रक्षितुं शक्नोति। स एव दुर्जननिग्राही साधूनां च रक्षकः; एवं स्थिते, विजिगीषुभिः राजभिः क्रोधः युक्त्युपपन्नः। मातुः ऊरौ स्थितः, गर्भे एव, अहं भृगूणां स्त्रीणां क्रन्दनं शृण्वन् आसम्, यदा क्षत्रियैः ताः निहताः। यदा नीचैः क्षत्रियैः स्वबन्धुभिः सह गर्भस्थांश् च भृगून् विनाशितवन्तः, तदा क्रोधः मयि प्रविष्टः। मम मातरः विकीर्णकेश्यः, पितरश् च, भयग्रस्ताः, लोकेषु शरणं न प्राप्नुवन्। यदा कश्चन भृगुपत्नीनां न स्वीकृतवान्, तदा मम पुण्या माता मां ऊरुणि अजनयत्। यदा लोके कश्चिद् दुष्कृत्यनिग्राही अस्ति, तदा पापी सर्वेषु लोकेषु न जायते। यदा तु पापस्य निग्राही कश्चन नास्ति, तदा बहवः जनाः दुष्कृत्ये स्थिराः भवन्ति। यः दुष्कृत्यं जानन् निग्रहीतुं समर्थः सन् अपि न निगृह्णाति, सः तस्मिन् एव कर्मणि लिप्यते, राजा अपि सन्। यदि मम पितरः, राजानः प्रभवश् च, समर्थाः सन्तः अपि रक्षितुं न शेकुः, तर्हि जीवितं न स्पृहणीयम्। अतः कुपितः अहं लोकानां स्वामी; यूयं यद् वदथ, तस्मिन् अहं न बध्ये। यदि अहम् अपि, महेशः सन्, लोकान् उपेक्षेयम्, तर्हि पापभयम् अवश्यं जनानाम् उत्पद्येत। मम अन्तरस्थः क्रोधाग्निः लोकान् दग्धुम् इच्छति; यदि निगृहीतः स्यात्, तर्हि मां एव दहेत्। जानामि यूयं सर्वलोकहितकामाः; अतः, हे प्रभवः, यत् लोकानां मम च हितं, तत् कुरुत। एष क्रोधाग्निः यः लोकान् दग्धुम् इच्छति, जलानि प्रविशतु; शुभं वोऽस्तु, लोकाः जलास्व् एव प्रतिष्ठिताः। सर्वे रसाः जलसम्भूताः, जगद् अपि जलमयम्; तस्मात्, द्विजश्रेष्ठ, क्रोधाग्निं जलासु विसृज। यदि इच्छसि, एषः क्रोधाग्निः महोदधौ स्थितिः अस्तु; सः दहन् अपि जलानि न हिंस्यात्, यतः लोकाः जलमयाः। एवं तव प्रतिज्ञा, निष्पाप, सिध्येत; लोकाः च स्वबन्धवः च न विनश्येयुः। ततः, पितः, औरवः सः क्रोधसम्भवम् अग्निं वरुणस्य सदा निवासे सृष्टवान्, सः च महोदधिं प्रविष्टवान्। सः अग्निः, वेदवित् वदन्ति, महाश्वशिरः रूपं गृहीत्वा, मुखात् निर्गत्य, महोदधिं जलानि पपौ। तस्मात्, तव हिताय अपि, लोकान् मा नाशय; विप्रश्रेष्ठ, पराशर, जीवांश् च अन्यत्र मा प्रेषय। एवं वसिष्ठेन महात्मना उक्तः सन्, सः ब्राह्मणश्रेष्ठः पराशरः सर्वभूतहिताय स्वक्रोधं निगृह्य। ततः तेजस्वी महाबलः पराशरः, वेदवितां श्रेष्ठः, राक्षसानां विनाशाय यज्ञं अकरोत्। तदा सः महर्षिः शक्तिवधं स्मरन् वृद्धांश् च बालांश् च राक्षसान् विस्तीर्णे यज्ञे अदहन्। वसिष्ठः तु तं राक्षसानां वधात् न निरोद्धुम् इच्छन्, स्वयम् व्रतस्य द्वितीयभागं भोक्तुं निश्चितः। तस्मिन् यज्ञे सः महर्षिः त्रिषु ज्वलदग्निषु चतुर्थ इव अग्निः पुरतः दृष्टः। तेन शक्तियुक्तेन शुद्धेन यज्ञेन, व्योम सूर्येण मेघविनिर्मुक्तेनेव प्रकाशितम्। तत्र सर्वे मुनयः वसिष्ठपुरोगमाः तं तेजसा दीप्तं द्वितीयसूर्यवत् अमन्यन्त। तदा दृढव्रतः अत्रिः मुनिः, दुर्गमः अन्यैः, तं यज्ञं पूर्णाय आगतः। तथैव पुलस्त्यः पुलहः महाक्रतुः च तत्र आगच्छन्, राक्षसजीवनरक्षणेच्छया। पुलस्त्यः, भारतश्रेष्ठ, पराशरं राक्षसवधसमये एवम् अब्रवीत्—"वत्स, एष विनाशः त्वां न क्लेशयति? सर्वेषां राक्षसानां, अज्ञानिनां निर्दोषाणां च वधः त्वां न बाधते? मम वंशविनाशं मा कुरु; द्विजर्षिभिः तपस्विभिः एष धर्मः न दृश्यते, पुत्र। संयम एव परो धर्मः—तं आचरेः, पराशर; त्वं पुरुषश्रेष्ठः, पराशर, अतिक्रूरं कर्म करोति।