पाण्डवाः सततम् वृद्धानां निर्देशेषु निष्ठिताः धर्मनिष्ठाश्च, तेषां न नाशो नापि पराजयो जायते। अहं एतत् सत्यं दृष्टवान्, नराधिपते शृणु; ब्राह्मणाः मे इदं सत्यम् उक्तवन्तः, वेदेषु अपि अहं एतत् श्रुतवान्। पुरातनं ब्रहस्पतेः शिक्षायाः पौलोमी च, उपश्रुत्या चन्द्रमाः नष्टः कमलनालमध्ये प्राप्तः इति श्रुतवान्। महाबाहो, पाण्डवेषु उपश्रुत्या अहं श्रुतवान्—यत्र कुत्र वा पाण्डवाः सन्ति, ते जीवन्ति, अस्य विषये न किञ्चित् संशयः। पाण्डवाः अत्र आगमिष्यन्ति इति चिन्हानि मया दृष्टानि; नृपते, तेषां आगमनस्य कारणं शृणु। क्षत्रियेषु कन्यादानाय स्वयम्बरः घोषितः; नगर्यां स्वयम्बरः उद्घोष्यताम्, नरश्रेष्ठ। यत्र कुत्र पाण्डवाः पृथया सह वसन्ति—दूरस्थाः वा, समीपस्थाः वा, स्वर्गे अपि सन्ति वा—स्वयम्बरस्य श्रवणात् नृपते, ते निश्चितं आगमिष्यन्ति; तस्मात् स्वयम्बरः उद्घोष्यताम्, विलम्बः न क्रियताम्। पुरोहितस्य वचनं श्रुत्वा, पाञ्चालनरेश्वरः हृष्टः अभवत्, तदा नगर्यां द्रौपद्याः स्वयम्बरं घोषयामास। पुष्ये मासे, रोहिण्यां नक्षत्रे, शुभे दिने, शुक्लपक्षे, पंचसप्ततिदिनानां अन्ते, निःसंदेहं स्वयम्बरः भविष्यति। देवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, तपस्विनः ऋषयः, सर्वे स्वयम्बरदर्शनाय आगच्छन्ति, निःसंदेहं। तव पुत्राः महात्मनः, विशेषतः दर्शनीयाः; तत्र पाञ्चाली यं कञ्चन पतिं वरणं कर्तुं शक्नोति। लोकेषु कः प्रजापतेः इच्छा वेत्ति, शुभे? अतः त्वं पुत्रैः सह यत्र इच्छसि, तत्र गन्तव्यम्, ब्राह्मण। पाञ्चालाः तपस्विभ्यः सदा बहुं दानं ददति; यज्ञसेनः नृपः ब्राह्मणेषु निष्ठः, सत्यनिष्ठः च। सर्वे नागरिकाः ब्राह्मणेषु निष्ठाः, ब्राह्मणाः अतिथिषु प्रियाः; यदा किञ्चित् दानं वा निमंत्रणं वा याच्यते, तदा तत् दत्तं भविष्यति। अहम् अपि शिष्यैः सह तत्र गमिष्यामि; यत्र इच्छसि, तत्र एकसङ्गः गमिष्यामः, ब्राह्मण। इत्येवमुक्त्वा ब्राह्मणः मौनं अगच्छत्। एतद् श्रुत्वा, भरतश्रेष्ठ, सर्वे पाण्डवाः प्रेमबाणैः विद्धाः, हृदयेन द्रौपद्यां गताः। तदा, नृपते, तत्र रात्रौ ते सर्वे महारथाः मनसा व्यग्राः अभवन्, शोकबाणैः अभिहताः इव। तदा कुन्ती, सर्वान् पुत्रान् तां द्रौपदीं चिन्तयन्तः दृष्ट्वा, युधिष्ठिरं सत्यवाचं इदं उवाच। वयं ब्राह्मणस्य गृहे चिरं स्थिताः, रम्ये नगरे सुखं उपभुञ्जानाः, दानं लब्ध्वा, महात्मन्। सर्वे रम्याः वनानि, उपवनानि, शत्रुनिग्रहे, पुनः पुनः दृष्टानि। पुनः दृष्ट्वा तानि, पूर्ववत् न रम्यन्ते; कुरुपुत्र, दानं अपि पूर्ववत् सहजं न लभ्यते। अतः पाञ्चालदेशं गच्छामः, यदि ते रोचते, वीर; तत्र नूतनं रम्यं दृश्यं भविष्यति। पाञ्चालाः दानेन समृद्धाः इति श्रूयते, शत्रुनिग्रहे; यज्ञसेनः नृपः ब्राह्मणेषु निष्ठः इति अपि श्रुतम्। दीर्घकालं एकस्थाने वासः न उचितः, न मे प्रियः; अतः तत्र गच्छामः, यदि त्वं अनुमन्यसे, पुत्र। यद् यत् कार्यं त्वया उचितं मन्यते, तत् सर्वेभ्यः श्रेष्ठं; अनुजाः यान्ति वा न वा, अहं न जानामि। तदा कुन्ती भीमसेनं, अर्जुनं, यमौ च संबोधितवती, ते 'एवम्' इत्युक्त्वा गन्तुम् अनुमोदितवन्तः। ततः ब्राह्मणं अभ्यनुज्ञाय, कुन्ती राजपुत्रैः सह, महात्मनः द्रुपदस्य रम्यां नगरीं प्रस्थितवती। यदा महात्मनः पाण्डवाः गूढवासं कुर्वन्तः स्थिताः, तदा सत्यवत्याः पुत्रः व्यासः तान् द्रष्टुं आगच्छत्। तं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, शत्रुनिग्रहे, पाण्डवाः बहिः गत्वा प्रणम्य, आदरपूर्वं तं स्थितवन्तः। सर्वान् आसने उपवेशयित्वा, पाण्डवैः गूढं, स्नेहपूर्वं पूजितः, स ऋषिः इदं वचनं उवाच। धर्मेन, शास्त्रेण, शत्रुनिग्रहे, वर्तसे वा? ब्राह्मणपूजनं, मान्येषु आदरः, न लुप्तः वा? धर्मयुक्तानि, अर्थयुक्तानि वचनानि उक्त्वा, महर्षिः नानाविधं आख्यानं कथयित्वा, पुनः इदं उवाच। कदाचित् आश्रमे कन्या आसीत्, महर्षेः पुत्री, तन्वी, सुश्रोणी, सुब्रह्मणी, सर्वगुणसम्पन्ना। सा स्वकर्मणा दुर्भागिनी अभवत्; सुन्दरी, गुणवती, पतिं न प्राप्तवती। ततः पतिं कामयन्ती, तीव्रं तपः कृतवती; घोरं तपः कृत्वा, शंकरं तुष्टुम् इच्छन्ती। भगवन् शंकरः तया तुष्टः, तां कन्यां उवाच—'वरणं वृणु, शुभे; अहं वरदः अस्मि।' तदा सा स्वहितं वचनं उक्तवती—'सर्वगुणसम्पन्नं पतिं इच्छामि,' इत्येव पुनः पुनः उक्तवती। तदा भगवान्, वाक्येषु श्रेष्ठः, तां उवाच—'शुभे, पञ्च पतिं त्वं भविष्यसि, भारताः।' एवं महाभारतस्य एते श्लोकाः एकीकृत्य, श्रद्धया, सौम्यतया, संस्कृतेन आख्यायानुसारं निवेदिताः।