ततः स दानवः क्रोधेन हृदयम् दह्यमानः तपोवनात् ताम् अपनीय इच्छन् सत्यम् आख्यातुम् आग्नेयम् पुनः पुनः प्रार्थयन् इदं उवाच — “यदि भृगुः पूर्वपत्नीं मम सुश्रोणीं अनवाप्त्य अनुमतिम् आदत्त, अद्य अहम् तपोवनात् ताम् अपनीय गच्छामि।” एवं स राक्षसः ज्वलन्तम् जातवेदसम् पुनः पुनः पप्रच्छ, संशयम् कृत्वा — “किम् सा भृगुपत्नी वा?” तदा स आग्नये उवाच — “हे अग्ने! त्वम् सर्वेषु भूतेषु नित्यं वससि; धर्माधर्मयोः साक्षी, सत्यम् वद, बुद्धिमन्। यदि भृगुः मम पूर्वपत्नीं मिथ्या आचरत् आदत्त, तद् यदि सत्यम्, त्वम् सत्यम् वद।” पुनः पुनः स दानवः अग्नये उवाच — “यदा त्वत्तः शृणोमि सा भृगुपत्नी, तदा अहम् तपोवनात् ताम् अपनीय गच्छामि। हे जातवेदः, यथायोग्यम् सत्यम् वद।” एवं उक्त्वा, सप्तज्वालः अग्निः विषण्णः अभवत् — “यदि अहम् सत्यम् वदामि, ब्रह्मविदः शापम् प्राप्नुयाम्; यदि मिथ्या वदामि, नर्के पतामि।” सत्यशापयोः भीतः स शान्तम् उत्तरम् दत्तवान् — “सा भृगुपत्नी।” तदा अग्निः दानवपुत्रम् अभ्यधावत् — “पूर्वं त्वम् पुलोमायाः कन्यां विजितवान्, किं त्वया विधिपूर्वकं मन्त्रैः पूर्वम् विजिता?” पुलोमायाः कन्या पिता प्रसिद्धः सत्त्ववान् भृगवे दत्तवान्; स पिता तव न दत्तवान्, श्रेष्ठम् वरम् इच्छन्। ततः भृगुः ऋषिः वेदविधिना विधिपूर्वकं ताम् पत्नीं कृतवान्, साक्षिणम् माम् कृत्वा। इदं मे सत्यम्; अहम् मिथ्या वक्तुं न शक्नोमि; अस्मिन् लोके सत्यम् एव पूज्यते। एवं अग्नेः वचनम् श्रुत्वा, स राक्षसः ताम् त्यक्त्वा, ब्राह्मणरूपम् धृत्वा, मनः वायुना वेगेन प्रस्थितः। तदा भृगुपत्नीं गर्भं धारयन्ती, तस्य गर्भः क्रोधात् मातुः उदरात् पतितः, तेन स च्यवनः अभवत्। तं सूर्यसमानम् तेजस्विनम् मातुः उदरात् पतितम् दृष्ट्वा, स राक्षसः भस्मीकृतः, ताम् मुक्त्वा, पतितः। सा सुश्रोणी पुत्रम् च्यवनम् आदाय, शोकात् पलायिता, पुलोमा दुःखेन अभिभूता। तदा ब्रह्मा स्वयं, लोकपितामहः, भृगुपत्नीं अश्रुपूर्णनेत्रां विलपन्तीं अपश्यत्। स भगवाञ् ब्रह्मा तां नववधूं सान्त्वयामास; तस्याः अश्रुभिः महानदी उत्पन्ना। सा नदी भृगुपत्नीं अनुसरन्ती प्रवहन्ती अभवत्; तस्याः मार्गम् दृष्ट्वा, सा नदी स्थापितम्। ततः लोकपितामहः तस्यै नदीं नाम दत्तवान् — वधूसरा, सा च्यवनाश्रमं प्रति प्रवहन्ती अभवत्। एवं च्यवनः भृगुपुत्रः महाबलः जातः; तत्र भृगुः स्वं पुत्रं तेजस्विनीं च पत्नीं दृष्ट्वा, क्रोधेन पत्नीं पुलोमां पप्रच्छ — “कस्य द्वारा त्वम् तस्मै राक्षसाय प्रकाशिता, यः त्वां हर्तुम् इच्छति? स राक्षसः न जानाति त्वम् मम पत्नि; सत्यम् वद, अद्य अहम् क्रोधात् तं शापयितुम् इच्छामि; कस्य अयं अपराधः?” सा पुलोमा उवाच — “हे भगवन्, अग्निना अहम् तस्मै राक्षसाय प्रकाशिता; ततः स राक्षसः माम् हरन्, अहम् क्रौञ्चवत् रुदन्ती। तव पुत्रस्य तेजसा अहम् मुक्त्वा, स राक्षसः भस्मीकृतः माम् मुक्त्वा पतितः।” पुलोमायाः वचनम् श्रुत्वा, भृगुः तीव्रक्रोधेन अग्निम् शप्तवान् — “त्वम् सर्वभक्षः भविष्यसि।” भृगुशापात् अग्निः क्रुद्धः उवाच — “हे ब्रह्मन्, किम् एषः द्रुतः कर्म मयि कृतः? अहम् धर्मे स्थितः, सत्यम् वदामि; पृष्टः सत्यम् उत्तरम् दत्तवान्; मम दोषः कः?” यदि साक्षी सत्यम् ज्ञात्वा अन्यथा वदति, सप्त पीढीः पितरः पुत्रांश्च विनाशयति। यः सत्यम् ज्ञात्वा न्यायार्थम् न वदति, स अपि तेन पापेन युक्तः; नात्र संशयः। अहम् अपि त्वां शप्तुं समर्थः; किन्तु ब्राह्मणाः मया पूज्यन्ते; तथापि, हे ब्रह्मन्, शृणु यद् अहम् जानामि। योगेन अहम् अनेकविधम् रूपम् धारयामि; अग्निहोत्रे, यज्ञे, कर्मणि, विधिविधानम् आस्ते। वेदविधिना यत् यत् अहम् आहुति ग्रह्णामि, तेन देवाः पितरः च तुष्टाः भवन्ति। आपः देवसमूहः, आपः पितृसमूहः; दर्शपूर्णमासे देवैः पितृभिः सह यज्ञः क्रियते। तस्मात् देवाः पितरः च, पितरः देवाः च, एकत्र पृथक् च, शुभकाले दृश्यन्ते। देवाः पितरः च यद् यद् मयि आहुति दत्तम्, तद् उपयुञ्जते; अहम् देवपितृणां मुखः। अमावास्यायां पितरः, पौर्णमास्यां देवाः, मम मुखेन आहुति भुञ्जते। कथम् तर्हि अहम् सर्वभक्षः सन् तेषां मुखः भविष्यामि? अग्निहोत्रे, यज्ञे द्विजानां, ओम्, वषट्, स्वाहा, स्वधायाः अभावेन, अग्निहीनाः सर्वभूताः महतीं क्लेशम् प्राप्ताः; तदा ऋषयः दुःखिताः, देवान् उपगम्य, इदं वचनम् ऊचुः।