स तु धर्मात्मा भीमसेनः तस्य राक्षसस्य भ्रातरं सानुचरं समुपविश्य उवाच—"मानवान् पुनर्न कदापि हिंस्याः; यः हि हिंसां कुर्यात्, तस्य शीघ्रं मृत्युर्भवति—एवं भवतु" इति। तस्य वचः श्रुत्वा, हे भारत, राक्षसाः "एवं भवतु" इति प्रत्युवाचन्, तं च नियमं सम्यक् अङ्गीकृतवन्तः। ततः स राक्षसः, बकस्य भ्राता, स्वैः सह अनुचरैः पाण्डवं प्रणम्य तस्माद् समयाद् आरभ्य तत्र नगरे राक्षसाः मृदुचित्ताः जनानां प्रति बभूवुः। अनन्तरं भीमः तं निशाचरं निःश्वासरहितं, यस्य कर्णौ नेत्रे जिह्वा च निष्क्रान्ताः, गाढं गृहीत्वा बहुधा चेष्टयित्वा, मूर्च्छितं कृत्वा, नगरद्वारम् अपसृत्य तत्र न्यवेशयत्। तत्र स्थाप्य तं राक्षसं, वायुपुत्रः भीमः नगरं प्रविवेश; तदा जनाः मन्यन्ते स्म—"नूनम् एष राक्षसः पुनर् नगरमागतः" इति। तदा नराः बालैः वृद्धैः सह भीताः पलायिताः। भीमः तु बकं हत्वा ब्राह्मणस्य गृहम् उपागच्छत्। स ब्राह्मणं गोवृषान् रथं च निवेद्य, तम् उत्तमं ब्राह्मणं शान्तम् अन्तर्गत्यम् आज्ञापयत्। मातरं भ्रातृन् च सन्निधाय, स्वशय्यां गतः स सर्वं न्यवेदयत्—यथा तं रात्रौ संग्रामः जातः। प्रभाते तु नगरवासिनः नगरात् निर्गत्य, तं रुधिरसिक्तं भूमौ पतितं राक्षसं दृष्टवन्तः। तं विकीर्णं भीषणं पर्वतशिखराकारं दृष्ट्वा नगरजनानां रोमाञ्चः अभवत्। ते ततः एकचक्रां गत्वा तद्वृत्तं नगरस्य सर्वत्र प्राचरन्; ततः सहस्रशः नगरजनाः समागताः। तत्र नराः स्त्रियः वृद्धाः बालाश्च बकं द्रष्टुम् आययुः; सर्वे तं अतिमानुषं कर्म दृष्ट्वा विस्मिताः, ये पूर्वं भीत्या देवांश्च पूजयन्तः आसन्, तान् पुनः पूजयामासुः। ते तदा पिण्डदाने कस्य क्रमः इति गणयित्वा, ज्ञात्वा तं ब्राह्मणं पृच्छन्तः जग्मुः। स ब्राह्मणः पाण्डवान् रक्षन् पुनः पुनः पृष्टः, नगरवासिभ्यः इदं वचनम् उवाच—"यदा अहं स्वजनैः सह श्मशाने रुदन् स्थितः, तदा कश्चित् ब्राह्मणः महात्मा मन्त्रकुशलः मां दृष्टवान्। स प्रथमे दुःखम्, नगरस्य च क्लेशम्, पृष्ट्वा, मम विश्वासम् आप्य, सौम्यस्मितः उवाच—'अहं तस्य दुष्टस्य भोजनं दास्यामि; त्वं मम विषये न भीरु भव' इति।" स एव भोजनं गृहीत्वा बकवनं गतः; तेन कर्मणा लोकहितं कृतमिति निश्चितम्। ततः सर्वे ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च, विस्मिताः हृष्टाः च, महत् ब्राह्मसंमेलनम् अकुर्वन्। अनन्तरं प्रदेशजनाः अपि तं अद्भुतं दृश्यं द्रष्टुं नगरम् आगताः; पृथासुताः तत्रैव स्थिताः। सर्वे व्रिकोदरस्यान्तिके, द्रोणकारे गृहे, संतीर्णाः, भीमं महाबलिनं समुपेत्य विस्मिताः। "महात्मनां ब्राह्मणानां किमपि न दुष्करम्," इति मन्यन्तः, तं ब्राह्मणं सर्वतो वन्दमानाः तिष्ठन्ति। "स एव दुःखापहर्ता, पितेव परमो हि सः; तं सेवितुम् इच्छन्तः, पादयोः तस्य उपतिष्ठामः" इत्येवमूचुः। ते तं भोजनं—मांसं, दधि, सिद्दान्नं च—पुनः पुनः न्यवेदयन्; हत्वा तु तं राक्षसं, ते जनाः भीताः सन्दिग्धाश्च आसन्। ततः पाण्डवाः शत्रुतापनाः, मातरं सह, तस्मात् नगरात् निर्गम्य, गन्धर्वाः इव व्रतानि पालयन्तः, एकचक्रां प्रति जग्मुः। वेदाध्ययनपराः, जटिलाः, ब्रह्मचर्यव्रतधारिणः, तत्रापि ब्राह्मणगृहे, मातरं सह, दीर्घं कालं एकचक्रायां निवसन्। अथ ब्राह्मणः उवाच—"राक्षसं बकं हत्वा, पाण्डवाः किमकरोत्, ब्रह्मन्?" तत्र, बकं हत्वा, ते पाण्डवाः ब्राह्मणस्य गृहे परमं वेदं अध्ययनं चक्रुः। किञ्चित् दिनानन्तरं, दृढव्रतः कश्चन ब्राह्मणः तस्य ब्राह्मणस्य गृहे शरणमिच्छन् आगतः। स तं ब्राह्मणं सम्यक् सत्कृत्य, ब्राह्मणश्रेष्ठः, अतिथिव्रतपरायणः, शरणं दत्तवान्। तत्र सर्वे पाण्डवाः, कुन्त्या सह, तं ब्राह्मणं पौराणिककथाः कथयन्तं सेवमाना आसन्। स ब्राह्मणः प्रदेशान्, तीर्थानि, नद्यः, राज्ञां विचित्राणि कर्माणि, प्राचीनानि देशांश्च कथयामास। कथासमाप्तौ, स मुनिः जनमेजयाय पाञ्चालेषु याज्ञसेनीस्वयंवरस्य अद्भुतां वार्तां न्यवेदयत्। स च धृष्टद्युम्नस्य जन्म, शिखण्डिनः जन्म, कृष्णायाः अप्राकृतं जन्म, द्रुपदस्य महायज्ञं च वर्णयामास। तं महात्मनः अद्भुतं चरितं श्रुत्वा, ते श्रेष्ठपुरुषाः तस्य विस्तारं पृष्टवन्तः—"कथं द्रुपदपुत्रः धृष्टद्युम्नः वह्नेरुत्थितः? कथं कृष्णायाः अद्भुतं जन्म वेदिकायाम् अभवत्? कथं धृष्टद्युम्नः धनुर्वेदे पारङ्गतः, द्रोणात् शस्त्राणि शुश्राव, द्रोणस्य च मृत्युकारणम् अभूत्? कथं च तयोः मित्रयोः वैरम् अभूत्, किं हेतोः?" इति। तथा पृष्टः स मुनिः, हे नृप, तदा द्रौपद्याः जन्माख्यानं सर्वं न्यवेदयत्। अथ गङ्गाद्वारे महद् वर्षं जातम्; तत्र भारद्वाजः महातेजाः, नित्यनिष्ठः मुनिः, स्थितः।