ततः सर्वे ब्राह्मणाः सह तेन रक्षसा सह संमतिं कृत्वा तम् अवोचन् — "मा त्वं कामात् हन्याः; वयं सदा तुभ्यं दास्यामः।" ततोऽनु तेषां वचनेन रक्षसः कामानुसारं तस्मै भोजनं मांसयुक्तं ददुः — शाल्यन्नं मांसैः तिलचूर्णेन च मिश्रितम्। तद् घृतमिश्रं बहुविधानां लवणादीनां च संयुतं, सूपान् तिलपिण्डान् लाजपिण्डांश्च, सुरां च ददुः। पक्त्वा च अपक्त्वा च सुराभाण्डानि, महान्ति मांसपिण्डानि, अरण्यजन्तूनां महिषस्य वराहस्य भल्लूकस्य च पक्वापक्वानि ददुः। घृतस्य विविधानि पात्राणि, दध्नः च बहूनि घटानि, तिलचूर्णसम्भृतानि तानि अपि तस्यैव समर्पितानि। तेषां गृहात् गृहं काले काले एकं नरं द्वौ च कृष्णवर्णौ वृषौ तस्य रक्षसस्य भागाय यच्छन्ति, यदि सः कोपं न करोति। ब्राह्मणाः तम् अवोचन् — "अस्माकं संमतेन अत्र स्थेहि," इति; रक्षसः अपि तेषां वाक्यं स्वीकृत्य "एवं करिष्ये" इति प्रतिजज्ञौ। सः बलवान् रक्षसः तान् विप्रान् बाह्यसेनाभ्यः अरण्यद्भ्यश्च भीतेभ्यः रक्षति, स्वविहिते भागे नियमेन तिष्ठन्। काले काले ते तस्मै एकं नरं भागवतः प्रयच्छन्ति; स च कालः बहूनां वर्षाणां मध्ये एकदा एव आगच्छति, यः पुरुषाणां दुःसहः। ये केचन भागदानेन पलायितुम् इच्छन्ति, तान् तेषां भार्यापुत्रैः सह स रक्षसः हन्ति, खादति च। वेत्रकीयस्य गृहे राजा धर्मं न पालयति; स मूढधीः पुरुषः उपायं न विचिन्तयति, येन जनाः शाश्वतं सुखं प्राप्नुः। अस्माकं दुर्भाग्यं निश्चितं, वयं निर्बलाः, सदैव दुष्टराज्ये वसामः। कस्मै ब्राह्मणाः वदेयुः? कस्य कृते स्वेच्छया कर्म कुर्वन्ति? ते तावत् तावत् एव तिष्ठन्ति, यावत् गुणाः सन्ति, यथा विहङ्गाः स्वेच्छया निवसन्ति। पूर्वं राजानं विचिन्त्य, ततो भार्यां, ततः धनं प्राप्नुयात्; राजानं विना न भार्या न धनं संभवति; बान्धवान् संगृह्य आत्मीयान् पुत्रांश्च रक्षेत्। मया प्रयत्नेन एतानि त्रयाणि — राजा, भार्या, धनं — लब्धानि; किन्तु इदानीं विपत्तौ पतित्वा वयं अतिव्यथिताः। अधुना एषा कुलनाशिनी आपद् अस्मान् उपागताः; अहम् अन्नं नरं च दातव्यम्। न च मम धनं अस्ति येन किञ्चिद् नरं क्रीणीयाम्, न च मित्रं कदापि दातुम्। अन्यः उपायः न दृश्यते; अतः रक्षसात् विमोचनाय अहम् दुःखसागरस्य गम्भीरे निमग्नः। अद्य एतेन बान्धवसमूहेन सह अहम् रक्षसस्य समीपं गमिष्यामि; ततः स दुष्टः अस्मान् सर्वान् एकत्र खादिष्यति। हे अनघे, त्वया पृष्टः एषः शोकमूलं सर्वं मया उक्तम्। ततो धर्मज्ञा कुन्ती तम् ब्राह्मणम् अवोचत् — "त्वं न शोचेत्, न च कदापि भीतः भूयाः; अत्र रक्षसात् विमोचनस्य उपायः लब्धः। न मे रोचते यत् त्वं स्वपुत्रेण सह तत्र गच्छेः; एकः पुत्रः तव बालः अस्ति, एकैव तपस्विनी कन्या च; न च ते भार्या न त्वं यथेष्टः गन्तुम् अर्हसि। हे ब्राह्मन्, मम पञ्च पुत्राः सन्ति; तेषां कोऽपि एकः तव कृते तस्मै पापरक्षसे गमिष्यति।" ब्राह्मणः प्रत्युवाच — "न कदापि अहम् एतद् करिष्यामि, प्राणस्यापि हान्यर्थं, यत् ब्राह्मणातिथिं स्वार्थात् जीविताद् वा वञ्चयेयम्। न एष धर्मः साधूनां, न चाधर्मिकानां, यत् आत्मानं वा स्वपुत्रं ब्राह्मणाय त्यजेत्। आत्मनः मृत्यु एव मे श्रेयांसि; ब्राह्मणवधं वा आत्मनः वधं वा, मम आत्मत्यागः श्रेयः। ब्राह्मणवधः परमं पातकं; तस्य प्रायश्चित्तं नास्ति, अजानता अपि पापं भवति। किन्तु आत्मन्येव वधं न कामये, यदि अन्यैः हन्ये, मयि पापं न भवति। यदि जानन् ब्राह्मणं हन्यां, न प्रायश्चित्तं पश्यामि, केवलं क्रूरता च नीचता। आगतान् शरणागतान् वा त्यक्तुम्, वा प्रार्थकं हन्तुम् — एतानि क्रूराणि कर्माणि, पण्डितैः निन्दितानि। किञ्चित् अपि न कर्तव्यम् निषिद्धं, न च क्रूरकर्म कदाचित्; इति पूर्वे महात्मानः आपद्-धर्मज्ञाः अवदन्। मम आज्ञया अद्यैव भार्यया सह आत्मनः वधः श्रेयः, न कदापि ब्राह्मणवधाय अनुमोदिष्ये। एष मे निश्चयः, हे ब्राह्मन् — ब्राह्मणाः रक्ष्याः; एकशतं पुत्रान् अपि यदि स्युः, सुतो न अप्रियः। न च सः रक्षसः मम पुत्रं नाशयितुं समर्थः; स मम पुत्रः बलवान्, मन्त्रकुशलः, तेजस्वी च। सः सर्वं भोजनं तस्मै रक्षसे दास्यति, स्वं च रक्षिष्यति; एष मे निश्चयः। ये रक्षसाः पूर्वं तेन दृष्टाः, तस्य वीर्यं ज्ञातवन्तः, ते बहुशः तेन हताः, यद्यपि बलवन्तः, महाकायाश्च। अयं कार्यः कदापि ब्राह्मणाय न वक्तव्यः; मम पुत्राः विद्यालोभात् कुतूहलात् कर्तुम् इच्छेयुः। यदि मम पुत्रः गुरोः अनुमतिं विना एतद् कार्यं कुर्यात्, तत् न कर्तव्यम्; इति धर्मज्ञैः उक्तं।" एवं प्रथया उक्तः ब्राह्मणः भार्यया सह तानि वचनानि, अमृतकल्पानि, हृष्टः पूजयामास। ततः कुन्ती ब्राह्मणः च सह पवनपुत्रं सम्बोध्य तम् अवोचताम् — "एष कार्यः त्वया क्रियताम्" इति; स च तयोः वचः श्रुत्वा "एवं करिष्ये" इति प्रत्युवाच।