राजन्, तेषां मुनिनिवासात् प्रस्थानं ज्ञात्वा, घटोत्कचस्य च जन्म श्रुत्वा, मम हर्षः सुमहत् समभवत्। अस्यां नगरे समीपे रम्यं स्वास्थ्यकरं च देशं अस्ति; तत्र यूयं मम आगमनपर्यन्तं गूढं वसथ। एवं व्यासः पाण्डवान् सान्त्वयामास, कुन्तीमपि, या एकचक्रां प्राप्ता, सान्त्वयन्। धर्ममात्रं न कर्तव्यं, न चाधर्ममात्रं; अस्मिन्लोके कोऽपि न केवलं शुभं न केवलं च पापं करोति। कर्ता हि धर्माधर्मयोः फलम् अवश्यम् आप्नोति; पापकर्मणः फलेन महद् दुःखम् आगतम्। इति उक्त्वा, स तान् ब्राह्मणस्य गृहे निवासयामास। ततः भगवाञ् व्यासः, महर्षिः, स्वेच्छया प्रस्थितवान्। पाण्डवाः, महाबलिनः रथिनः, एकचक्रां नगरं समुपेयुः; ततः, द्विजोत्तम, पाण्डवाः तत्र ब्राह्मणगृहे न चिरं तस्थुः। ते विविधानि रम्याणि वनानि, राजदेशांश्च, नद्यः सरांसि च दृष्टवन्तः। तदा सर्वे नगरवासिनः, नराधिप, युधिष्ठिरं कुन्तीं च चिन्तयन्तः, तान् पाण्डवान् सेवितवन्तः। तस्मिन्काले, जटिलाः ब्रह्मचर्यव्रतधारिणः तापसाः, भिक्षां चरन्तः, स्वगुणैः नगरवासिनां प्रियाः अभवन्। द्विजाः ते सुन्दराः प्रभासमानाः देवपुत्रवत् शुभलक्षणयुक्ताः, भिक्ष्याः योग्याः, राज्यस्यापि अर्हाः, सौम्यतपस्विनः। एते सौम्यतपस्विनः ब्राह्मणत्वं धारयन्ति, किन्तु तद्वद नाचरन्ति; गूढं किञ्चिदर्थं भूमौ विचरन्ति इति जनाः चिन्तयन्ति। सर्वैः शुभलक्षणैः युक्ताः, न तु नित्यं भिक्षायै योग्याः; किञ्चिदर्थं कुर्वन्ति इति जनाः मन्त्रम् अकुर्वन्। नित्यं बान्धवानां आगमेन, नगरजनाः स्नेहेन पात्रीणि अन्नपक्वान्नैः पूरयन्ति। पाण्डवाः मौनव्रतम् आस्थाय भिक्षां प्राप्नुवन्ति; मातरं च, यः दीर्घकालं तान् दृष्ट्वा न आगच्छत्, शोकदुःखेन सन्तप्तां दृष्ट्वा। सा कुन्ती अश्रुपूर्णलोचना, भूमौ उपविश्य, लेखनं कुर्वन्ती दुःखिता बभूव। ब्राह्मणगृहेषु भिक्षां कृत्वा, पाण्डवाः मातरं चिन्तयन्तः शीघ्रं प्रत्यागच्छन्। मातुः प्रति श्रद्धया प्रेरिताः, यथालब्धां भिक्षां दिवानिशं निवेदयन्ति। सर्वं भिक्षितं अन्नं, या माता दत्तवती, पृथक् विभाग्य, स्वांशान् भुञ्जते। पञ्च पाण्डवाः, मातरं सहित्य, समस्तभिक्ष्याः अर्धं भुञ्जते; भीमः तु शेषमर्धं एकाकी उपभुङ्क्ते। यः पूर्वं स्वाद्वन्नं भुञ्जानः, स अधुना अल्पतृप्त्या कृशः पीतः च जातः। यथा महति ज्वलति वह्नौ सर्पिषः बिन्दुः, तथा भीमस्य भिक्ष्याः अर्धं, नरश्रेष्ठ। एवं तत्र महात्मानः तस्थुः, नृपते, चिरकालं कालः व्यतीयाय। भीमः ब्राह्मणैः बान्धवैश्च क्रीडन्, कुम्भकारस्य साहाय्येन महतीं घटीं प्राप्नोत्। कुम्भकारः, महतीं घटीं निर्माय, भीमसेनाय हास्येन अददात्, तस्य कर्मणि विस्मितः। आश्चर्यकर्म कृत्वा, स महद् मृत्तिकाभारं उद्यम्य, लक्षशः मृत्तिकाभारैः कुम्भकारं तोषयामास। स निरन्तरं मृत्तिकापात्राणि निर्माय, भिक्षां च चरन्, यद् आनयत् तद् दृष्ट्वा ते हास्यं कृत्वा हृष्टाः अभवन्। विविधान्नानि भोज्यानि च आनयन्ति, भुञ्जन्ति च; एवं प्रतिदिनं भुक्त्वा, स मातरं रहसि उवाच—‘एवं उत्कृष्टं भोजनं मया कदापि नास्वादितम्’ इति। एकदा तु पाण्डवाः भिक्षां चरितुम् निर्गताः; भीमसेनः पृथया सह तत्रैव स्थितः। तस्मिन्नन्तरे, कुन्ती, भारत, ब्राह्मणस्य गृहे महतीं क्रन्दनध्वनिं घोरां च श्रुतवती। तान् रुदतो विलपन्तश्च दृष्ट्वा, कुन्ती, दयया धर्मेण च प्रेरिता, तं दुःखं सोढुं न अशकत्, नृपते। तदा पृथाऽपि, शोकसमाकुलहृदया, भीमं पुत्रं दयापूर्णं वाक्यम् उवाच—‘वत्स, अस्मिन्ब्राह्मणगृहे सुखेन वसामः, धृतराष्ट्रपुत्रैः अज्ञाताः, पूजिताः च, कोपवर्जिताः। पुत्र, अहं नित्यं चिन्तयामि किं ब्राह्मणाय कर्तुं शक्यं; कदा तस्य प्रियं किमपि करिष्यामि, येन अस्य गृहे निवसन्तः सुखिनः स्युः। वत्स, कृतकृत्यः स पुरुषः, यस्य कर्मणि किञ्चिदपि न नश्यति; यदि अन्यः तस्मात् अधिकं करोति, तत् तु श्रेष्ठम्। अस्य ब्राह्मणस्य दुःखं नूनम् आगतम्; यदि न सहायं स्मः, न किञ्चिद् धर्मकृत्यं स्यात्। अस्य दुःखस्य कारणं ज्ञात्वा, यथासम्भवम् अपि दुःखकरं कार्यं निश्चित्य करिष्यामि’ इति। एवं संभाषमाणयोः पुनः तं ब्राह्मणं तस्य भार्यां च दुःखार्तौ क्रन्दन्तौ श्रुत्वा। ततः कुन्ती, सुतवत्सला, शीघ्रं तस्य ब्राह्मणस्य अन्तरगृहं प्रविवेश।