हिडिम्बा, पाण्डवप्रियं स्मरन्ती च, गूढभावेन तं कामयन्ती, “यदि मां स्मरसि, प्रिय, चेदिच्छसि च मां रहसि, तर्हि शीघ्रं तवाज्ञया आगमिष्यामि, हे भारत,” इति सप्रेमं वचनं पाण्डवेभ्यः उवाच। एवमुक्त्वा सा हिडिम्बा, तेन सह कृतसंकल्पा, तं पाण्डवं हृदि निधाय, शीघ्रं स्वमार्गे प्रस्थितवती। ततः सर्वे पाण्डवाः, शालिहोत्रमुनिना वन्येन आहारेण सत्कृताः, तस्य आश्रमे महर्षेः ससंमाना निवेद्य प्रणामं प्रस्थिताः। तैः सह कुन्ती अपि, सर्वे केशान् जटाभिः कृत्वा, वल्कलाजिनधारिणः, तपस्विनः इव रूपं धारयन्तः वनं प्रति अगच्छन्। धर्मविज्ञानसम्पन्नाः पाण्डवाः ब्राह्मणं वेदं, सर्वशास्त्राणि, नीतिशास्त्रं, धर्मज्ञानं च अधीयन्ते स्म। शालिहोत्रस्य कृपया, तस्य प्रीतिं प्राप्य, ते वनात् वनं शीघ्रं जग्मुः, बहून् पशुगणान् हत्वा, महाबलाः रथोपमाः नराः। तत्र ते मत्स्यत्रिगर्तपाञ्चालान्, कीचकदेशांश्च, रमणीयानि वनानि सरांसि च दृष्टवन्तः। कदाचित् ते वीराः मातरं वहन्ति, कदाचित् शुष्के वनमार्गे श्रान्ताः, कदाचित् हृष्टाः स्थिताः च। कदाचित् स्वयमेव शनैः यान्ति, कदाचित् वेगेन प्रस्थिताः; मार्गे सन्तः सर्वे तैः पितामहः द्वैपायनः दृष्टः। ततः ते सर्वे, मातरं सह कृत्वा, शत्रुविनाशनाः, महात्मानं कृष्णद्वैपायनं प्रणम्य, अञ्जलिं कृत्वा तस्थुः। पुरुषश्रेष्ठ, अहं तेषां आश्रमात् प्रस्थानं ज्ञातवान्; घटोत्कचस्य जन्मश्रवणेन मम हर्षः ववृधे। तत्र नगरे समीपे रम्यं स्वस्थं च देशं दृष्ट्वा, “अत्र गुह्यं वसत, मम आगमनं प्रतीक्षध्वम्,” इति व्यासः पाण्डवान् सान्त्वयामास, कुन्तीमपि एकचक्रां प्राप्तां समाश्वासयामास। तदा व्यासः उक्तवान्—“न केवलं धर्ममेव, न केवलं अधर्ममेव कर्तव्यं; लोके न कश्चित् केवलं शुभं वा अशुभं वा करोति। कर्ता हि धर्माधर्मयोः फलम् अनिवार्यं प्राप्नोति; पापस्य फलेन महद् दुःखं प्राप्तम्।” एवं उक्त्वा, स व्यासः तान् ब्राह्मणगृहे निवासाय स्थापयामास। स भाग्यवान् व्यासः, महर्षिः ईश्वरः, स्वेच्छया प्रस्थितः। कुन्तीसुताः महाबलाः पाण्डवाः एकचक्रां प्राप्नुवन्; ततः, द्विजश्रेष्ठ, पाण्डवाः तत्र आगत्य ब्राह्मणस्य गृहे दीर्घकालं न वसन्ति स्म। रम्याणि विविधानि वनानि, राजदेशांश्च, नद्यः सरांसि च दृष्टवन्तः। तदा नगरवासिनः, नराधिप, युधिष्ठिरं कुन्ती च चिन्तयन्तः, तान् उपतस्थुः। तस्मिन्नन्तरे, तैः जटिलैः ब्रह्मचर्यव्रतधारिभिः पाण्डवैः, नगरवासिनः तेषां गुणैः प्रियाः अभवन्। द्विजाः ते सुन्दराः, दीप्तिमन्तः, शुभलक्षणयुक्ताः, देवपुत्रवत्, दानार्हाः, राज्ययोग्याश्च, सौम्यतपस्विनः आसन्। जनाः चचिन्तयन्—“एते सौम्यतपस्विनः ब्राह्मणाः सन्तः, न ब्राह्मणवत् आचरन्ति; कस्यचित् कारणस्य कृते गूढं भूमौ विचरन्ति।” सर्वलक्षणसम्पन्नाः ते, न सदा भिक्षाटनाय योग्याः; किमपि कार्यं कुर्वन्ति इति जनाः मन्यमानाः उक्तवन्तः। सन्निकृष्टबन्धुव्यवहारात् नगरवासिनः, आदरपूर्वकं, पात्राणि अन्नपक्वान्नैः पूरयन्ति स्म। पाण्डवाः मौनव्रतधारिणः, भिक्षां गृह्णन्तः, मातरं चिन्तयन्ति, या तेषां दीर्घकालं गतानां दुःखेन अश्रुपूर्णलोचना भूमौ उपविश्यतीति। ते ब्राह्मणगृहेषु भिक्षां कृत्वा शीघ्रं मातरं प्रति श्रद्धया प्रत्येत्य, प्रातःसायं कुन्त्यै उपनयन्ति स्म। सर्वं भिक्षितं अन्नं, या माता दत्तवती, पृथक् विभाग्य, स्वस्वं भागं तृप्त्या उपयुञ्जते। पञ्च मातरं सह कृत्वा, सर्वस्य अर्धं भिक्षान्नं भुञ्जते; बलवान् भीमः तु शेषं अर्धं उपभुञ्जते स्म। यः पूर्वं स्वाद्वन्नं भुङ्क्ते स्म, स भीमः अल्पतृप्त्या कृशः, वर्णहीनः अभवत्। यथा महाज्वलनाग्नौ घृतबिन्दुः, तथा भीमस्य अर्धं भिक्षान्नं, नरश्रेष्ठ। एवं ते महात्मानः तत्र वसन्, नृपश्रेष्ठ, दीर्घकालं अतीतवन्तः। भीमः, ब्राह्मणैः स्वबान्धवैः सह क्रीडन्, कुम्भकारस्य साहाय्येन महतीं घटीं प्राप्तवान्। कुम्भकारः, महतीं घटीं निर्माय, भीमसेनाय हास्यपूर्वकं विस्मितः दत्तवान्। अद्भुतं कर्म कृत्वा, स भीमः महतीं मृत्तिकाभारं उत्थाप्य, लक्षशः मृत्तिकाभारैः कुम्भकारं तुष्टाव। स निरन्तरं मृत्तिकापात्राणि निर्माय, भिक्षां गत्वा, यत् आनयति, तद् दृष्ट्वा सर्वे हास्यं च हर्षं च प्राप्नुवन्। ते विविधानि भोज्यान्नानि आनयन्ति, सेवायै च तर्पणाय च; एवं प्रतिदिनं भुक्त्वा, स भीमः मातरं रहसि उवाच—“एवं स्वाद्वन्नं पूर्वं कदापि नास्वादितम्।” ततः कदाचित्, ते पुरुषश्रेष्ठाः भिक्षां गन्तुं निर्गताः; भीमसेनः तु पृथया सह तत्रैव स्थितः।