अमितं शुभ्रं पवित्रं पापनाशनं च महाभारतं, द्वैपायनस्य वक्त्रात् निष्पन्नं, यः शृणोति तत्त्वेन, तस्य पुष्करतीर्थस्य स्नानेन किम् आवश्यकम्? यद् ब्राह्मणेन दिवा इन्द्रियैः कृतं पापं, महाभारतस्य पाठेन सायं संध्यायां विमुच्यते। यत् रात्रौ कर्मणा मनसा वाचा च कृतं पापं, महाभारतस्य पाठेन प्रातः संध्यायां विमुच्यते। यः शतं सुवर्णशृङ्गिणां गावः वेदविद्ये ब्राह्मणे ददाति, यश्च नित्यं भारतकथां शृणोति, उभयतोSपि समं पुण्यं प्राप्नोति। अयं परमः महाग्रन्थः विस्तीर्णः, पर्वसमूहयुक्तः, यः प्रारम्भे शृणोति, तेन जनाः सुखं प्राप्नुवन्ति, यथा विस्तीर्णं लवणोदधिं प्लवं समारुह्य तीरं यान्ति। ततः पुराणकः, पुराणे श्रमं कृत्वा, कृताञ्जलिः उवाच—मया उत्तङ्कस्य सम्पूर्णो वृत्तान्तः कथितः, यः जनमेजयस्य सर्पयज्ञे उपाख्यानरूपेण श्रुतः। किं श्रोतुम् इच्छसि? किं ते कथयामि? तत्र वयं त्वां सम्बोधयिष्यामः, हे रोमहर्षणपुत्र, त्वं च प्रत्युत्तरं दास्यसि। वयं श्रुतुकामाः, तस्मात् सहित्य कथायाम् प्रवर्ताम। तत्रैव श्रीमान् कुलपतिः शौनकः अग्निहोत्रे उपविष्टः—अयम् यज्ञः दीर्घः, तस्मात् सर्वाः कथाः श्रोतुं समयः अस्ति। स देवकथाः देवासुरसम्बद्धाः वेत्ति, मानव, सर्प, गन्धर्वाणां वृत्तान्तांश्च सर्वान् जानाति। अस्मिन्सभायां सः कुलपतिः द्विजः, विद्वान्, दृढव्रतः, बुद्धिमान्, शास्त्रपारगः, आरण्यकः, सत्यव्रतधारी, संयमी, तपस्वी, सर्वैः सम्मानितः, सः प्रतीक्ष्यः। यदा सः आचार्यः परमासने उपविष्टः, तदा त्वं, द्विजोत्तम, यत् सः पृच्छति, तत् वदिष्यसि। एवमस्तु। यदा सः महात्मा आचार्यः उपविष्टः, तदा यानि पृच्छति, तानि पवित्राणि वृत्तान्तानि अहं वक्ष्यामि। ततः सः ब्राह्मणश्रेष्ठः स्वकर्माणि कृत्वा, देवांश्च हविभिः तर्पयित्वा, पितॄन् आपोभिः, ऋषीन् वाक्यैः तर्पयित्वा, तत्र गत्वा उपविवेश। यत्र ब्रह्मर्षयः सिद्धाश्च दृढव्रताः, यज्ञस्थले समागताः सुखेन उपविष्टाः, सुतः सौति उपविष्टः। यदा ऋत्विजः सभ्याश्च उपविष्टाः, गृहस्थः अपि उपविवेश, तदा शौनकः इदं वचनं उवाच। "प्रिय, तव पिता पूर्वं सम्पूर्णं पुराणं च, कृष्णद्वैपायनात् सम्पूर्णं महाभारतं च, अधीतवान्—आशासे त्वमपि तत् सर्वं अधीतवान्, हे रोमहर्षणसुत।" पुराणे हि दिव्यकथाः, मुनिवंशाश्च प्राचीनाः, याः वयं पूर्वं तव पितुः श्रुतवन्तः। तेषु अहं प्रथमं भ्रिगुवंशं श्रोतुम् इच्छामि; तत् वद, वयं हि तव श्रवणेन भाग्यवन्तः स्मः। यत् पूर्वं श्रेष्ठैः ब्राह्मणैः, वैषम्पायनादिभिः, यथावत् अधीतम्, यथोक्तं च—यच्च मया पितुः सम्यक् अधीतम्, तत् अहम् अपि सम्यक् अधीतवान्; तद् देवैः, इन्द्रेण, मुनिभिः, मरुद्भिश्च पूजितं, तद् शृणुत। भ्रिगुवंशः ख्यातः, देवैः पूजितः, हे भ्रिगुनन्दन, अहं तव पुरातनं भ्रिगुवंशं वक्ष्यामि। यथावत् पुराणसम्बद्धं वक्ष्यामि। महर्षिः भ्रिगुः, पुण्यात्मा, ब्रह्मणा स्वयम्भुवा सृष्टः। सः वरुणस्य यज्ञे वह्नेः उत्पन्नः इति प्रसिद्धम्। भ्रिगोः प्रियः पुत्रः भर्गवः च्यवनः अभवत्। च्यवनस्य तु धर्मात्मा प्रमतीः अभवत्। प्रमतीः घृताचीसम्भवम् पुत्रं रुरुम् अलभत। रुरोः पुत्रः शौनकः आसीत्, वेदविद्, धर्मात्मा, तव पूर्वजः प्रमद्वारायाम् जातः। सः तपस्वी, कीर्तिमान्, विद्वान्, ब्रह्मविदाम् श्रेष्ठः, धर्मज्ञः, सत्यवादी, संयमी, मिताहारश्च आसीत्। सूतपुत्र, यथा महात्मनः भर्गोः च्यवनत्वं प्रसिद्धम्, तथा तत् मे पृच्छतः वद। भ्रिगोः प्रिया पत्नी पुलोमा नाम्ना, भ्रिगोः बीजेन गर्भिणी अभवत्। तस्या गर्भः उत्पन्ने, भ्रिगुः धर्मनिष्ठः, स्वपत्नीं सह धर्मेण स्थितः। भ्रिगुः धर्मधुर्यः यदा दीक्षार्थं प्रयातः, तदा दैत्यः पुलोमा तस्य आश्रमम् आगतः। तत्र प्रविश्य, भ्रिगोः निर्दोषां पत्नीं दृष्ट्वा, सः कामेनाभिभूतः सत्त्वं नाशयामास। दैत्यः पुलोमा आगत्य, सा रमणीया स्त्री तं वन्यफलमूलैः सत्कारं चक्रे। तां दृष्ट्वा दैत्यः कामवशं गतः हृष्टः, तां निर्दोषां स्त्रीं हर्तुम् इच्छन्। तां हरितुम् इच्छन्, सः उवाच—"सा पूर्वं मया वरणा आसीत्," इति; सः शुद्धस्मिता स्त्री पूर्वं पुलोमया वरणा आसीत्। एष पापः भ्रिगुनन्दन, तस्य हृदि नित्यं वसति। "इदानीं मम अवसरः" इति निश्चित्य, तां हरितुम् उद्युक्तः अभवत्। तदा सः दीप्तिं वह्निं जातवेदसं शरणं दृष्ट्वा, तं पप्रच्छ। सः दैत्यः वह्निं पप्रच्छ—"सत्येन ब्रूहि, हे अग्ने, एषा कस्य पत्नी? त्वं हि देवानां मुखम्, मम प्रश्नस्य उत्तरं देहि। एषा उत्तमवर्णा स्त्री पूर्वं मया वरणा आसीत्। अनन्तरं तस्या पिता भ्रिगवे दत्तवान्, सः कदापि मिथ्यावादी नास्ति। यदि एषा रमणीया स्त्री इदानीं भ्रिगोः पत्नी, एकान्ते स्थितेति..." इति सः दैत्यः अग्निं पृच्छन् तां हरितुम् उद्युक्तः अभवत्।